İmalat sanayiinde kapasite kullanımı eylül ayında yüzde 74.4’e geriledi. Bir önceki ayda bu oran yüzde 74.7, geçen yılın eylül ayında ise yüzde 75.4 seviyesinde idi. Yani hem aylık bazda hem de yıllık bazda düşüş söz konusu.
Mevsimselliğe göre düzeltilmiş verilerde ise ağustos ve eylül aylarında kapasite kullanım oranı değişmedi ve yüzde 74.1 seviyesinde kaldı. Bu oran geçen yılın sonunda yüzde 75.9 seviyesinde idi.
İmalat sanayii verilerini yakından takip edenlerin de çok iyi bildiği gibi, imalat sanayiinde yılın başından beri belirgin bir kapasite kullanımı zayıflaması var. Gerek ham verilerde, gerekse mevsimselliğe göre düzeltilmiş verilerde bu durum görülebiliyor. Bununla birlikte sanayi üretiminde kısmen dalgalı ama yukarı yönlü bir seyir var. Bu yılın başından beri kapasite kullanımı 1.8 puan düşerken, sanayi üretimi ilk yedi ayda yüzde 2.6 oranında arttı. Bu paradoksu açıklamak zor!
Aşağıdaki grafikte sanayi üretimi ve kapasite kullanımı arasında açılan makas daha belirgin bir şekilde görülebiliyor.

En son açıklanan sanayi üretimi verisi temmuz ayında üretimin yüzde 4.7 oranında azaldığını göstermişti. Sanayi üretimi yılın ilk çeyreğinde yüzde 5.3, ikinci çeyreğinde de yüzde 2.6 oranında artmıştı. Kapasite kullanımı verilerini kullanarak yaptığımız hesaplamalara göre ağustos ayında sanayi üretiminin yüzde 4-5 arasında artacağını tahmin ediyoruz. Bu artış büyük oranda baz etkisi dediğimiz, geçen yılın ağustos ayında sanayi üretiminin azalmış olmasından kaynaklanıyor. Veriler ve hesaplamalarımız, eylül ayında yüzde 4-5 arasında bir küçülmeye işaret ediyor. Bu da ikinci çeyrekte sanayi üretiminin GSYH büyümesine negatif katkı yapacağı anlamına geliyor. Bu durumda, yılın son çeyreğinde bu trend tersine dönmezse, yıllık büyüme hedefini tutturmak zorlaşacak anlamına geliyor.

YATIRIMLARDA OLUMLU DÖNÜŞ

Merkez Bankası ve TÜİK’in beraber açıkladığı iktisadi yönetim anketi sonuçları da yukarıdaki değerlendirmemize göre daha olumlu bir görüntü arz ediyor. Buna göre Reel Kesim Güven Endeksi ağustos ayında 106.8’e düştükten sonra eylül ayında 107.6’ya yükselmiş. Temmuz ayında bu endeks 109.0 seviyesinde idi. Mevsimsel olarak düzeltildiğinde de eylül ayında 106.2’den 107.6’ya bir yükselme görülüyor. Endeksi olumlu etkileyen en önemli göstergeler gelecek üç ay için üretim hacmi ve ihracat siparişleri olmuş. Ayrıca yatırım harcamalarında da uzun süredir ilk defa olumluya dönüş var. Mevcut durumda toplam sipariş miktarı, mamul mal stoku ve genel gidişatla ilgili beklentiler ise endeksi olumsuz etkilemiş.