ABD ve AB'de politikacılar global krizi son derece kötü yönettiler ve sonunda hem Avrupa hem de ABD türbülansa girdi. ABD'nin ratingi kaybetmesi aslında uzun dönemli bir ekonomik güç kaybının tescili. ABD kamu borçlanma faizleri zaman içinde risk primi artışı ile yükselecektir. Avrupa ise 'İkinci Büyük Depresyon' şeklinde bir riski taşıyor. Orada sorunlu ülkeler yangın boyutunda faiz ödemek zorunda, üstelik de büyüyemiyorlar. Peki Avrupa neden batar? Yunanistan, İrlanda ve Portekiz Avrupa'ya oranla küçük ülkeler, Avrupa onları uzun süre yüzdürebilir. Ama İspanya ve İtalya hatta Belçika dev boyutta ülkeler. Bu ülkeler batarsa Avrupa da batar. Peki bu ülkeler 2001 sonrası Türkiye'nin çıktığı gibi kemer sıkarak çıkabilir mi? Aşağıda Wells Fargo Securities tarafından temmuz ayının son günlerinde, bir hafta evvel yapılmış bir inceleme var.
Önce İspanya için ne diyorlar ona  bakalım. İspanya'nın büyük  konut sektörü balonu krizde patladı. İspanya banka sistemi ve özellikle konut kredisi veren 'caja' denen kurumlar büyük zarar gördü. Devlet bu kurumlara sermaye koymaya mecbur oldu. Bu nedenle ülkenin bütçe açığı yüzde 11 düzeyine ve borç sorunu GSYİH oranı olarak yüzde 36 düzeyinden yüzde 60 düzeyine zıpladı. Dış yatırımcılar endişeli. İspanya borçlanma faiz oranları daha çok büyük felaket düzeyine yükselmedi. Aşağıda faiz ve büyüme oranlarını içeren bir tablo var. Sol tarafta ekonominin reel büyüme oranları , tepede ise piyasadaki borçlanma faizi oranları. Bilindiği gibi ülkenin borçluluk oranını stabilize etmesi için faiz dışı fazla vermesi gerekiyor. Tablodaki matrikste, her faiz ve büyüme ikilisi için, borcu stabilize etmek için gereken faiz dışı fazla oranı var (eksi: faiz dışı açık)
Resesyon öncesi İspanya yüzde 2.3 boyutunda sağlıklı bir faiz dışı fazla üretiyordu. Tabloya bakarsanız senaryolardan sadece sıfır büyüme ve yüzde 6 veya yüzde 8 faiz gibi ağır senaryolar , yüksek faiz dışı fazla gerektiriyor. Yani İspanya'nın akıllı davranır ve siyasi kavgalara boğulmazsa borcunu küçük faiz dışı fazlalar ile stabilize edebilecek bir konumda. Hatırlanırsa Türkiye 2001 krizi sonrası bütçede çok yüksek yüzde 6 faiz dışı fazla ile borcu stabilize etmişti. Özetle İspanya'nın sorunu finans kesimi. Ancak eğer İspanya AB tarafından kurtarılmak zorunda kalırsa, 400-500 milyar euro arasında bir kurtarma operasyonu gerekir ve bu da çok büyük bir rakam.

Tek çaresi büyümek
GELELİM İtalya'ya! İtalya Avrupa'nın üçüncü büyük ekonomisi. Borçluluk oranı İspanya'nın iki misli! Ama banka sisteminde sorun küçük. İtalya'nın  asıl sorunu büyüyememek. İtalya resesyon öncesi büyüme oranlarına dönebilirse, işi kolaylaşır. Geçmişte İtalya ortama yüzde 2.1 faiz dışı fazla vermiş, iki yıl da yüzde 5 faiz dışı fazla verebilmişti.1997 yılında ise yüzde 6.1 faiz dışı fazla bile verebilmişti.
 IMF'in İtalya için 2011 büyüme tahmini yüzde 1.8. İtalya'nın büyümesini  bunun üzerine çıkarmak  zorunda. Eğer çıkaramazsa bu euro bölgesinin felaketi olur. Borçlanma faizi de bugünkü yüzde 6 üzeri seviyelerde gidemez. Çünkü sonunda İtalya'nın kurtarma operasyonu 1 trilyon euro üzerinde  bir aktarma gerektirir. Sorun büyüyüp, kurtarma gerçekleşmediği takdirde de euro bölgesi bugünkü yapısıyla devam edemez. Berlusconi'nin umursamaz yaklaşımı da ek bir sorun!