Dünyada gelişmiş ülkelerle gelişenler arasındaki üretim ve gelir farkının azaltılmasını en önemli desteği dış ticaretten gelir. 1948 yılında ortaya çıkan GATT anlaşması yerine, 1995 yılında WTO kısaltması ile anılan Dünya Ticaret Örgütü kurulmuştu. WTO ‘nun katkıları 1986-1994 arasındaki Uruguay Round ile ortaya çıkmıştı ama 2001 yılında gündeme gelen Doha Round önemli bir sonuca ulaşamadı ve WTO adeta dondu. Geçen yıl ise muhalif bir Brezilyalı WTO Başkanlığı’na seçildi ve WTO ölüm kalım savaşı vermeye başladı. Dünya çok sayıda bölgesel ve yerel ticaret ortaklıklarına bölünüyor.

Korumacılıkta da şampiyon

Doha Round tarım desteklemesi konusunda önemli adımlar atılması konuşulurken, dondu denilebilir. Gene geçen yıl Bali’de bir araya gelen 159 üye ülke “bari en azından gümrüklerde herkese faydalı olabilecek bir bürokrasi azaltması düzenlemesi yapalım” derken, yani 13 yıl sonra ilk defa defa faydalı bir karar alınacakken, şimdi Hindistan’ın yeni Başkanı N.Modi, Bali’de atılan minimalist adımları da sabote etmiş bulunuyor.
Zengin ülkeler aslında korumacılığın şampiyonu. Japonya pirinci yüzde 778 ve şekeri de yüzde 328 oranında, yani dış ticareti tamamen ortadan kaldıracak şekilde korumakta. Ama aslında aydın ve açık kafalı biri olarak tanınan Modi’nin memleketi Hindistan da milli gelirin yüzde 1 kadarını tarım koruması için kullanmakta idi.
Bu tür korumacılık siyasi sonuçlar verse de tonlarca yenmeyen, kullanılmayan ve çürüyen tarım ürünü üretiyor. Halbuki WTO kuralları içinde fakir ailelere nakit veya gıda yardımı yapmak mümkün. Ancak Brezilyalı WTO organizasyon yöneticisi Roberto Azevedo ve Hindistan Başkanı Modi, Bali’de yapılan gümrüklerde kolaylık sağlama anlaşmasının (her ülkeye faydalı bir şey aslında) ortadan kalkmasına neden oldular. Çünkü Hindistan 800 milyon kişiye fayda getirecek 4 milyar dolarlık bir destekleme programı yapacaktı ve bu gelişen ülkelerde ürün başına verilen tarım desteği toplam hasılatın yüzde 10 kadarını aşamaz kuralına takılacaktı. BU nedenle de Modi vetoyu dayadı!

20 yıl sonra rahmetli olabilir!

Galiba bu son gelişme WTO'nun ortadan kalkmasına, bölgesel veya ikili anlaşmalarla global çapta kutuplaşmanın kuvvetlenmesine neden olacak. WTO 20 yıl sonra rahmetli olacak gibi duruyor.
Aslında ticarette açık ve global düşünce sahibi olduğu düşünülen Modi sırf Hindistan’da siyasi önemi olan sübvansiyonları artırabilmek için kendi ülkesine de faydalı olabilecek bir gelişmeyi sabote etmiş oldu . Araştırmalar a göre, Bali’de atılmak istenen gümrüklerle ilgili yeni kural adımı gerçekleşse idi, 21 milyon iş yaratacak ve gelişen ülkeler kabaca 523 milyar dolar kazanacaklardı. Bir kere daha iç siyaset ekonomi mantığını kurban etmiş oldu. Kaldı ki Modi’ye gıda sübvansiyonu programlarına dört yıl dokunulmaması alternatifi de teklif edilmişti. Ama kabul edilmedi.
Hindistan dünyanın en büyük ekonomilerinden birine sahip, bireyler fakir ama ihracatta 95 ülke arasında en alttan 19’uncu , yani büyük ölçüde dışa kapalı. Tarım desteğinde ise aşırı destek veren ülkelerden biri. Bu nedenle de eğitimli nüfusa rağmen, kişi başına geliri en düşük büyük ekonomilerden biri.