Bazen sıkılınca kitap okurum! Zaten  ortalama günde 100 sayfadan fazla okumak mecburiyetindeyim ama kendi seçtiğin kitabı okumak ayrı bir zevk. Epeydir 2009  baskısı ve Financial Times tarafından yılın en iyi iş ve ekonomi  kitabı seçilmiş, 2010 yılında da birçok ödülün yanında Pulitzer Tarih ödülünü almış ve Time Dergisi ve New York Times tarafından yılın en iyi kitapları arasında gösterilen, Liaquat Ahamed adlı yazarın “Lords of Finance-The Bankers Who Broke  the World” adlı ve Birinci Dünya Savaşı’nın sonrasından  1930’lu yıllardaki Büyük Depresyon’un sonuna kadar olan dönemi kapsayan kitabını okumak için bir fırsat kollamakta idim. Sonunda okudum! 
Liaqat Ahamed aslında Gujarat ve Zanzibar kökenli bir aileden ama Kenya’da doğmuş, İngiltere’de okumuş ve Trinity College ve ABD Harvard mezunu bir iktisatçı. Ahamed Washington’da Dünya Bankası’nda uzun süre bankanın fonlarını yönetmiş. Sonra birçok yatırım şirketine danışmanlık hizmeti vermiş. Şimdi de Brookings Yönetim Kurulu Üyesi. 

1929 VE 2007 NE KADAR BENZER?

Kitap Birinci Büyük Depresyon’un öncesi ve sonrasını ekonomik açıdan inceliyor. O dönemin karar vericileri olan ABD Merkez Bankası Başkanı Benjamin Strong, İngiliz Merkez Bankası Başkanı Montagu Norman, Fransız Merkez Bankası Başkanı Emile Moreau ve Alman Merkez Bankası Başkanı Hjalmar Schacht ile dönemin en iddialı iktisatçısı olan Maynard Keynes’in arasındaki altına endeksli para sistemi ve savaş tazminatlarının ekonomik etkileri konulu teorik çekişmeler ve anlaşmazlıkları, biyografik, finansal, ekonomik ve siyasi perspektifleri mükemmel bir şekilde birleştirerek anlatıyor. Öyle ki elinizden bırakamıyorsunuz. En güzel tarafı da 2007 sonrası ortaya çıkan bugünkü Global Kriz ile 1929 krizi arasındaki davranış ve de politika hatası benzerlikleri derhal anlıyorsunuz!  
Bugün önce  ABD’li Ben Bernanke, Avrupa’lı Jean Claude Trichet ve İngiliz Merwyn King ve şimdi de  ABD’li Bernanke, Avrupalı Mario Draghi ve Kanada’dan transfer “İngiliz” Mark Carney adlı Merkez Bankası Başkanlarının yaşadıklarının o günlerden pek bir farkı yok! 

BERNANKE DİYALOGLARININ AYNISI

Bugün Bernanke mayıs ayından bu yana piyasa ve siyasiler tarafından hırpalanmakta, neden likidite daraltmayıp “sürpriz” yaptığı şeklindeki saçma ithamla karşı karşıya. Kitabın 372’inci sayfasında benzer bir durum anlatılıyor. Aşağıda 1930 yılında İngiliz Hazinesi Komitesi adına konuşan Maynard Keynes’in İngiliz Merkez Bankası Başkanı’na soruları var. 
Keynes: İngiliz Merkez Bankası politika yaklaşımını neden hiç açıklamaz? Merkez :Bizim ilkemiz, icraatımızın politikamızın ne olduğunu açıkça göstermesi!  
Keynes:  Politikanızın nedenlerini de açıklamıyorsunuz ? Merkez : Nedenleri söylemeye başlamak çok tehlikelidir!    
Keynes: Peki kendinizi neden eleştirilere karşı savunmuyorsunuz ? Merkez: Aslında zaten bir savunma gerekmiyor ama kendimizi savunmak da asil bir bayanın faziletlerini anlatmaya başlaması gibi olurdu! 
Sonunda sıkılmış Keynes spesifik bir politika adımının nedenini soruyor ama Başkan “Vallahi çoktan unuttum bile!” diyerek cevap veriyor (daha doğrusu cevap vermiyor)! 
Bu diyaloglar ne kadar bugünkü Bernanke, piyasa, medya ve akademisyenlerin diyaloglarına benziyor! Bugünü anlamak isteyen her ekonomi meraklısına bu kitabı tavsiye  ediyorum!