• $13,7194
  • €15,5684
  • 786.53
  • 1910.41
29 Temmuz 2013 Pazartesi

Fed ve Dünya kime emanet edilecek?

Mayıstan sonra global çapta Fed’in likidite daraltmasına başlayacağı konusunda yapılan yanlış yorum faiz ve kurları oynattı, dengeler bozuldu. Türkiye kabaca 10 milyar dolar kadar bir döviz çıkışı yaşadı. Rakam küçük. TL ise döviz  karşısında değer kaybetti. Brezilya, Avustralya, Yeni Zelanda, Hindistan gibi ülkelerde yerel paranın  değer kaybı bizimkenlen fazla oldu. Sonunda Merkez faiz silahını enflasyon ve finansal stabilite için kullandı. Ancak Fed sonunda likidite azaltmak zorunda kalacak, ve  döviz kuru riski olan kişi ve kurumların en az bir yıl kadar risk azaltmak açısından vakti var. Gezi geriliminin reel etkisi ise sanayi üretimi veya turizm gelirleri gibi verilerde önümüzdeki ay görülebilecek. 

İki aday kozlarını paylaşacak

Fakat bir yandan da yeni bir diğer risk oluşmakta. Obama yakında yeni bir Fed Başkanı atayacak. İki adet aday var. Bizce bu adayların hangisinin atanacağı politika değişimini farklı şekilde etkileyecek. Aslında para politikası teorisi ve uygulaması açısından en bilgili aday 1946 doğumlu, 66 yaşındaki kadın, Janet Yellen Yale Üniversitesinden 1971 yılında doktora almış. 71-76 arasında Harvard Üniversitesinde, sonra London School of Economics ve  daha sonra da Berkeley Üniversitesinde  hocalık yapmış. Eşi George Akerlof da Berkeley’de hoca ve  Nobel ödüllü bir iktisatçı. Yellen 97-99 arasında Clinton döneminde Ekonomik Danışmanlar Konseyinde Başkanlık görevi yapmış, 2004-2010 arasında San Francisco Merkez Bankasının CEO’su olmuş, 2010 yılında ise Obama tarafından Fed’in Başkan Yardımcılığına ve Yönetim Kurulu üyeliğine getirilmiş ve orada 2024 yılına kadar üye. Yellen Obama döneminde ekonomi yönetiminde görev alan Christina Romer, Laura D’Andrea Tyson ve Demokrat partinin liderlerinden Nancy Pelosi gibileri tarafından ülkenin ilk bayan Merkez Bankası Başkanı olarak atanması için destekleniyor. 

İşsizlik enflasyondan önemli

Yellen işsizliği enflasyondan daha önemli gören kararlı bir kişi, katıldığı bütün toplantılarda analizleriyle dikkati çekmiş bir iktisatçı. Özellikle 2008 kriz yılı öncesinde bankacılık riskleri konusunda güçlü ikazlar yapmış olan Yellen,  şu andaki Fed Başkanı Bernanke’den daha fazla banka sisteminin yeniden regülasyonu konusunda konusunda azimli bir iktisatçı. Fed’deki ilk yılı olan 1994’te Grenspan döneminde ona Fed’de 18 yıllık Başkanlık dönemindeki  ilk ve tek yenilgisini, kullanılan  formülün yanlışlığını işaret ederek yaşatmış gerçek bir bilim insanı. ABD medyası Yellen likidite azaltmaya daha geç başlar, daha tedbirlidir kanısında.
Yellen’in karşısında ise ABD medyasında iyi tanınan bir erkek aday var. 1954 doğumlu 59 yaşındaki Lawrence Henry Summers. Babası Robert ünlü iktisatçı Nobel’li Paul Samuelson’un erkek kardeşi, annesi Anita ise  gene çok ünlü ve Nobel’li Kenneth Arrow’un kız kardeşi. Summers zeki ve başarılı bir insan ama  pek çenesini tutabilen biri değil. 16 yaşında MIT üniversitesine giren, sonra da Harvard’d doktora yapan ve 28 yaşında Harvard’da Profesör olan Summers  Obama tarafından yakinen tanınıyor. Summers çok bilgili ama aslında çok ‘defosu’ da olan bir kişiliğe sahip. Global çapta önemli olan ise, geçmiş dönemlerde yapmış olduğu hatalarla 2008 krizine yol açan tavsiyeleri biliniyor olması.  
Financial Times’ta yayınlanan bir habere göre, nisan ayında bir konferansta “Fed’in uyguladığı likidite politikası yaklaşımı etkili değil!” diyerek işbaşına gelirse likidite kısmayı erken başlatır yaklaşımına da angeje olmuş. Yarın Summers’ın ekonomik geçmişini, deneyimini,  felsefesini ve “günahlarını” aktaracağız. Çünkü onun atanması büyük risk oluşturur.   

<p> </p>

Parasosyal etkileşimi çocuklarımıza neden anlatmalıyız?

UNESCO'nun geçici listesindeki Yesemek'te 15 heykel gün yüzüne çıkarıldı

Cumhurbaşkanı Erdoğan Siirt'te toplu açılış törenine katıldı

Ürdün'ün Salt kentindeki müze dünyanın en küçük Kuran-ı Kerim'ine ev sahipliği yapıyor