• $7,4781
  • €9,0711
  • 442.096
  • 1565.01
05 Mayıs 2011 Perşembe

Enflasyonda yükseliş başladı mı?

Mart ayı sonunda rekor kırarak son kırk yılın en düşük seviyesine gerileyen tüketici fiyatları enflasyonu nisan ayında beklendiği gibi artmaya başladı. Mart ayında yüzde 3.99 seviyesine gerilemiş olan yıllık enflasyon, nisan ayında 0.3 puanlık artışla yüzde 4.3 seviyesine yükseldi. Enflasyondaki bu yükseliş sürpriz olmadı. Ancak ilginç bir şekilde, enflasyona en büyük katkıyı yapan ve yükselmesi beklenen gıda fiyatlarında sakin seyir ve düşüş nisan ayında da devam etti.
TÜFE endeksi nisan ayında aylık bazda ortalama yüzde 0.9 oranında arttı. Geçen yılın aynı ayında bu oran yüzde 0.6 idi. Bu fark nedeniyle de yıllık enflasyonda 0.3 puanlık yükseliş gördük. Ancak endeksin detaylarına baktığımızda ana harcama gruplarından gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatların yıllık bazda sadece yüzde 2.8 arttığını görüyoruz. Daha altı ay önce bu oran yüzde 17'nin üzerindeydi.
Diğer yandan fiyatların genelde vergi ayarlamaları ve kontrol sonrasında arttığı alkollü içecekler ve tütün mamulleri grubunda tarihi en düşük seviyeler nisan ayında da devam etti. Bu grupta yıllık ortalama fiyat değişimi şubat ayından bu yana eksi yüzde 1.5 seviyesinde. Bu da enflasyonu 0.1 puan aşağıya çekiyor. Geçmişte bu grubun enflasyona yaklaşık bir puan pozitif katkı yaptığı düşünüldüğünde eksi 0.1 puanlık katkının oynadığı rol daha da belirginleşiyor. Bu grupta fiyatların seçimlerin ardından yeniden ayarlanarak şu andaki istisnai durumun sona ereceğini düşünüyoruz.
Aşağıdaki tablo harcama gruplarının yıllık enflasyona katkıları gösteriyor:

Oca-11    Mar-11   Nis-11
TÜFE 4.9 4.0 4.3
Gıda-alkolsüz içecekler (27%) 1.9 0.9 0.8
Konut (16%) 0.8 0.8 0.8
BİRİNCİ GRUP (43%) 2.7 1.7 1.6
Ulaştırma (15%) 0.7 1.0 1.2
Otel, lokanta ve kafeler  (6%) 0.6 0.5 0.4
Ev eşyası (7%) 0.2 0.4 0.5
Çeşitli mal ve hizmetler (4%) 0.2 0.3 0.3
Sağlık (2%) 0.0 0.0 0.0
İKİNCİ GRUP (34%) 1.8 2.3 2.5
Alkol-tütün mamulleri (6%) 0.1 -0.1 -0.1
Giyim-ayakkabı (7%) 0.4 0.4 0.4
İletişim-Haberleşme (5%) -0.1 -0.2 -0.1
Kültür ve eğlence (3%) -0.1 -0.1 0.0
Eğitim (2%) 0.1 0.1 0.1
ÜÇÜNCÜ GRUP (23%) 0.4 0.0 0.3

Katkı pay çarpı artış hızı demek. Tablo dikkatle incelenirse, nisan ayındaki 0.3 puanlık artışın büyük oranda ulaştırma fiyatlarından kaynaklandığı, iletişim ve haberleşme ile kültür ve eğlence gibi toplam ağırlığı düşük olan gruplardaki fiyatların da bu artışa destek olduğunu  görüyoruz. Ancak gerek enflasyondaki asıl trendi belirleyen birinci grupta, gerekse vergi ve fiyat ayarlamaları nedeniyle sabit bir katkısı olan alkollü içecekler ve tütün grubunda henüz bir kıpırdanma yok. Her iki grupta da seçim sonrasında hareketlenme olması, bu iki grubun enflasyona katkısının hızlı bir şekilde artarak enflasyonu 3-4 puan yukarı çekmesi sürpriz olmayacak. Bu sadece bizim değil, genel piyasa analistlerinin de beklentisi.
IMF tarafından hazırlanan küresel fiyat endeksine göre gıda fiyatları son on iki ayda yüzde 33 oranında artmış. Türkiye'deki ortalama artış ise yüzde 2.8 seviyesinde. Arada büyük bir fark söz konusu. Bu da, bu gruptaki fiyatların üzerinde ciddi bir şekilde seçim etkisi olmasını gündeme getiriyor. Yılın ikinci yarısındaki fiyat değişiklikleri bu noktada daha belirleyici olacak.
Son olarak, Üretici Fiyatları Endeksinde tarım fiyatlarının nisan ayında aylık yüzde 3.34 oranında artması da yukarıdaki görüşümüzü destekliyor. ÜFE'ye göre tarım fiyatları son on iki ayda yüzde 4.2 oranında artarken geçen yıl sonuna göre, yani son dört aydaki artış yüzde 8.8 oranında gerçekleşmiş. Benzer şekilde, imalat sanayiinin gıda ürünleri ve içecek kategorisinde fiyatların aylık yüzde 0.4 arttığını, son on iki aylık fiyat artışının yüzde 7 olduğunu görüyoruz. 2011'in ilk dört ayında gıda imalatında fiyatlar yüzde 4.4 oranında artmış.
Mayıs ayında giyim ve ayakkabı fiyatları her yıl olduğu gibi kıştan yaza dönük mevsimsel enflasyon artışını da ortaya koyar. Sonbaharda da okullar açılırken giyim ve ayakkabı tekrar enflasyona zam yapar.
Zaten Merkez Bankası da son enflasyon raporunda yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 7 değerine doğru yükselmişti 
Bizce gerek IMF endeksinde, gerekse ÜFE endeksinde gördüğümüz fiyat artışlarının er ya da geç TÜFE'ye yansıması sürpriz olmayacak. Bu nedenle enflasyonda yılın ikinci yarısında izlenecek seyrin daha da önemli hale geldiğini vurgulamamız gerekiyor.

<p>Trump Destekçileri Kongre Binası’nı bastı hayatını  kaybedenler ve gözaltına alınanlar oldu

ABD'de devir teslim töreni nasıl olacak?

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Yusufeli Barajı'nda sona yaklaşıldı

Mandaların eksi 10 derecede yemek arayışı