Ekonomide kendini iyiden iyiye hissettirmeye başlayan durgunluk, ve büyümenin ikinci çeyrekte fren yapmasının olumlu sonucu, ödemeler dengesi tablosunda görülüyor. Özel kesim tarafında gerek tüketim gerekse yatırım harcamalarında GSYH verilerinin de teyit ettiği durağanlık ve gerileme, doğal olarak ithalatı azaltıyor. Döviz kurlarındaki dalgalanmalar da devreye girince, ithalattaki hızlı azalma cari açığın da hızlı bir şekilde daralmasını sağlıyor.

Merkez Bankası’nın açıkladığı temmuz ayı ödemeler dengesi verilerinde geçen yılın aynı ayında 6.3 milyar dolar olan cari açığın yarıdan fazla azalarak 2.6 milyar dolara gerilediğini görüyoruz. Böylece geçen yılın ilk yedi ayında 43.3 milyar dolar olan açık 26.8 milyar dolara inmiş. On iki aylık toplamda uzun süre sonra 50 milyar doların altına inen cari açık yıl sonunda 40 milyar dolar seviyelerine (GSYH’nın yüzde 5’ine) bile yaklaşabilir. Hatırlanacağı üzere daha üç yıl önce ekonominin hızlı büyüdüğü dönemlerde cari açığın GSYH’ya oranı yüzde 10’a kadar yükselmişti.
Aşağıdaki grafik ödemeler dengesinde son dönemde yaşanan gelişmeleri ve izlenen trendi özetliyor. Aynı zamanda en önemli finansman kalemi olan doğrudan yatırımlarda izlenen seyri de grafiğe ekledik.

Grafikte de görüleceği üzere, yıllık bazda 50 milyar doların altına inen cari açığın yaklaşık yüzde 30’u (brüt 13.6 milyar dolar) doğrudan yatırım girişleriyle finanse ediliyor. Net doğrudan yatırım girişi ise 9.6 milyar dolarda, yani toplam açığın kabaca beşte biri. Finansmanda en önemli kalem kısa vadeli portföy yatırım girişleri. Temmuz ayında 2.6 milyar dolarlık cari açığa karşılık portföy yatırımlarından net 3.7 milyar dolar giriş gerçekleşmiş. Buna karşılık bankalar mevduat hareketleri dahil net 4 milyar dolarlık borç ödemişler. Temmuz ayında ikinci önemli finansman kalemi net hata ve noksan kaleminden gelen kaynağı belirsiz 2 milyar dolar olmuş. İlk yedi ayda, 26.8 milyar dolarlık cari açığa karşılık toplam finansman 28 milyar doların üzerinde.

Gelir hedefiyle uyumlu değil

Cari açıktaki azalmanın devam etmesi risklerin ve kırılganlıkların azalması açısından önemli olacak. Ekonomideki durgun tablonun devam etmesi ise orta ve uzun vadede kalkınma ve gelir hedefleriyle uyumlu olmayacak. Bu nedenle Merkez Bankası bir yandan enflasyon hedefine odaklanırken, bir yandan da büyüme temposundaki gelişmelere göre politika belirlemeye çalışıyor. Hem Avrupa’da yaşanan ekonomik sorunlar, hem de Suriye-Irak sınırında yaşanan gelişmeler arada kalan Türkiye için de ekonomik politika cephesinde zorlu bir sınavdan geçme anlamına geliyor. Bu dönem yavaşlayan büyüme temposuna rağmen, resesyona girmeden atlatılabilir ve kamu finansman tablosunda önemli zafiyetler gösterilmezse, daha önemli fırsatlar söz konusu olabilir.