Geçmişte parasının değerini en çok düşürerek ihracatla büyüyen ülkeler Çin ve Japonya idi. Bugün Çin parası hızla değerlenmekte. Japonya ise son günlerde parasının yeniden değerlenmesinin sorunlarını yaşamakta. Bugün yuanın değerlenmesinin arkasındaki nedenleri tartışacağız. 
Bundan on yıl evvel 2003’te Çin parasının kasten düşük tutulduğu tezi ABD’de gündeme gelmişti. Çin parasını dolara endekslemişti ve böylece dolar değer kaybederken en büyük ihracat pazarı olan ABD karşısında parasının değerlenmesine fırsat vermiyordu. 

HEDEF 1 NUMARA OLMAK
Ancak şimdi Çin hızla dünyanın 1. ekonomisi olmaya giderken ülke parasının da zaman içinde konvertibl bir para olması için adımlar atmaya başladı. 
Bir ülkenin parasının konvertibl ve dünya parası olması için ülkenin parasının değerinin artan bir dozda daha çok piyasa tarafından belirlenir olması, ülkenin parası cinsinden menkul kıymetlerin piyasasının gelişmiş olması (ülke parasını tutacakların nakitte değil biraz gelir getiren likit menkul kıymet tipi varlıklarda durabilmesi için) ve de ülke ekonomisinin ve para piyasasının dünyaya entegre ve açık olması gerekli. 
ABD’nin yuanla ilgili şikayetleri 10 yıl öncesine dayanıyor ve Çin parasını bir dünya parası yapma hamlesini başlattı. Önce Hong Kong üzerinden yuan cinsi menkul kıymet piyasasını ve mevduat, kredi piyasasını geliştirdi. Sonra da parasının değerinin Merkez Bankası’nın her gün ilan ettiği referans değerinin etrafında her iki yönde yüzde bir oranında oynayabilmesi kuralını getirdi. 
Yuan son 10 yolda yüzde 35 kadar değerlendi. Yuan, Japon Yeni’ne karşı da daha fazla değer kazanmış durumda. Geçen kasımda Japonya’nın para politikası değiştiğinden bu yana yuan, yen karşısında da daha da fazla yani yüzde 20 kadar değerlenmiş bulunuyordu. 

ZORUNLU BİR DEĞİŞİM
Yuanın rekabet gücü, tabii ki enflasyona da  bağlı. BIS 61 ülkeyi içeren bir reel döviz kuru endeksi hesaplıyor. Bu endekse 2010’dan bu yana en fazla değerlenen  para uzak ara ile Yuan. Çin’de ücretler de diğer ülkelerden daha hızlı artmakta. ABD, Japonya ve Avrupa’ya karşı emek ücretleri göz önüne alarak hesaplanan bir döviz kuru endeksi 2003’ten bu yana yuanın yüzde 50 değerlendiğini de ortaya koyuyor. Bu değerlenmenin arkasında Çin faiz hadlerinin son dönemde yükselmesinin büyük katkısı var. Shanghai faiz hadleri Londra’dan üç dört puan daha yüksek. Peki Çin yönetimi buna neden izin veriyor? Çin artık parasını her yerde serbestçe kabul edilen temel para yapmak istiyor. Çin Başbakanı Li Kegiang bu yılın sonunda ülkenin sermaye hareketi kontrollarını kaldırma planını uygulamaya koyacağını belirtiyor. TL’de 1989’da konvertibl yapılmıştı ama piyasada stabil bir değerde değildi. Bir ülke parası sermaye kontrollarını kaldırırken paranın resmi değeri piyasa değerinden  daha düşük değerli olursa, ülkeye bol yabancı fon girer. Bu nedenle hükümet daha değerli ve gerçekçi bir Yuan’ı zorunlu bir değişim olarak görüyor. Nitekim Çin’e ihracat geliri adı altında döviz de girmeye başlamış bulunuyor. Hükümet de Yuan’ın değer artışını artık durdurmaya çalışıyor ve galiba da başarılı oluyor. Tabii Yuan’ın piyasalarda rezerv para olması bir on yıl daha alır diye de düşünülüyor.