• $7,3885
  • €8,9821
  • 442.234
  • 1547.98
13 Nisan 2012 Cuma

Cari açıkta düzelme sürüyor

Ekonomideki yumuşak iniş belirtilerinin ardından dış ticaret ve cari açık tarafından olumlu haberler gelmeye devam ediyor. Şubat ayındaki cari açık rakamı beklentilerin altında gerçekleşerek 4.2 milyar dolar oldu. Bu rakam geçen yılın aynı ayında 6 milyar dolar olmuştu. Böylece cari açık rakamı üst üste dört aydır yıllık bazda azalmış oldu. Bu trendin mart ayında da devam etmesi bekleniyor.
On iki aylık hareketli cari açık toplamı geçen yılın ekim ayında 78.6 milyar dolara ulaşarak rekor kırmıştı. Ancak kasım ayından itibaren gerçekleşen düzelme sayesinde yıl sonu rakamı 77.2 milyar dolara inmişti. Bu da kabaca GSYH'nın yüzde 10'una karşılık geliyordu. Şubat ayı itibarıyla on iki aylık cari açık rakamı 75 milyar dolara düşmüş durumda. Kasım-şubat arasındaki dört ayda cari açıkta ortalama yüzde 13 oranında bir düşüş söz konusu.
Ödemeler dengesinin finansman tarafında da olumlu gelişmeler var. Öncelikle, uzun dönemli finansman olan doğrudan yatırımlar kaleminde net girişlerde ilk iki ayda 1.4 milyar dolara ulaşıldı. Bu rakam geçen yılın ilk iki ayındaki net doğrudan yatırım girişinin neredeyse üç katı. Bu yüksek artış olumlu ancak yeterli değil. Cari açığın ilk iki ayda toplam 10.1 milyar dolara ulaştığını düşündüğümüzde 1.5 milyar dolarlık net doğrudan yatırım girişi sağlıklı finansman için yeterli değil. Son dönemde açıklanan yatırımlara ilişkin açıklanan teşvik paketlerinin bu dengeyi nasıl etkileyeceğini izlemek gerek. Ama teşvik kısa vadeli değil orta ve uzun vadeli bir enstrüman.
Diğer yandan kısa dönemli finansman olarak değerlendirilmesi gereken portföy yatırımlarında geçen yıla göre daha sakin bir gidişat söz konusu. Portföy yatırımlarında geçen yılın ilk iki ayında gerçekleşen net 4.5 milyar dolarlık girişe karşılık bu yılın aynı dönemindeki net girişler 2.2 milyar dolarda kalmış. Yani kısa vadeli net yatırım akışı hala pozitif ancak  geçen yıla göre yarı yarıya azalmış durumda. İlk iki ayda cari açığın finansmanı büyük oranda özel sektör ve bankacılık sektörü borçlanmalarından (net 3.4 milyar dolar) ve net hata noksan kaleminden (2 milyar dolar) sağlanmış.
Aşağıdaki grafikte 2003 yılından bu yana gerçekleşen doğrudan yatırım girişleri ve cari açık rakamı birlikte yer alıyor. Rakamları hareketli on iki aylık toplam olarak gösterdik. Cari açık toplamında son dört ayda gerçekleşen düşüşler belirgin bir şekilde görülebiliyor. Aynı zamanda kırmızı çizgiyle gösterilen doğrudan yatırımların cari açığı karşılama oranının hala düşük olduğu da görülüyor. Şubat ayı itibarıyla yüzde 22 seviyesinde olan bu oran, daha önce 2005-2007 arasındaki özelleştirme ve doğrudan yatırım atağıyla yüzde 90'lara kadar ulaşmıştı. 2009 yılında da benzer oranlar yakalanmıştı ancak bu durum küresel krizin etkisiyle gerçekleşen ekonomik daralma ve cari açıktaki hızlı düşüşün bir sonucu idi. Doğrudan yatırımlarda 2010 sonundan itibaren görülen artış trendi (hem nominal olarak hem de oransal olarak) ise yeterli olmasa da sevindirici bir gelişme.

"denis.20120412234634.jpg"
 Cari açıktaki düzelme trendinin en azından yıl ortasına kadar devam etmesi durumunda sürekli dile getirilen cari açık problemi kısa vadeli bir risk faktörü olmaktan çıkacaktır. Ancak cari açıktaki düzelmenin kısmen de ekonomideki yavaşlamanın getirdiği bir kazanç olduğunu düşünürsek, ileride büyüme temposunun hızlandığı dönemde cari açıkta yeniden artış gerçekleşecektir. Cari açık problemine uzun dönemli ve kalıcı bir çözüm bulmak istiyorsak toplam  tasarrufları artırmamız, hem kamu maliyesinde hem de özel tüketim ve harcamalar tarafında kemer sıkmamız, bir yandan da enerji kullanımında tasarruf ve enerji ithalatında kalıcı çözümler üretmemiz gerekiyor.
İlginç bir yapısal özelliğimiz de var. Cari açık ve ithalat artıkça KDV ve ÖTV tahsilatı artıyor, kamu bütçesi toparlanıyor. Şimdi ekonomi yavaşlarken ve cari açık da küçülürken, vergi hasılatında da daralma ve bütçe açığında artış beklememiz gerekir. Bu nedenle de özel tarafa ek olarak, kamu kesiminin de tasarruf artışı sergilemesi gerekli.

<p>Dünyanın pek çok yerinde şehir yönetimleri marka olabilmek için birbirleriyle yarışıyor. Gastrono

Taşradan Türkiye'ye açılan bir edebiyat penceresi: İkindi Yazıları...

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Karlı kış günlerinde ''Van usulü beyzbol'' oynayarak eğleniyorlar

Dünyayı şok eden iddia! ''Yolcu uçağı lazer silahıyla vurularak düşürüldü!''