En son açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre kasım ayında cari açık 5,6 milyar dolar oldu. Geçen yılın aynı ayında bu rakam 4,2 milyar dolardı. Piyasa beklentileri de cari açığın 5 milyar dolar civarında gerçekleşmesi yönündeydi. Yani, kasım ayında hem geçen yıla göre, hem de beklentilere göre kötüleşen bir cari açık tablosu ortaya çıktı. Bu kötüleşme sonrasında da ekim ayı sonunda 45,7 milyar dolar olan on iki aylık birikimli cari açık, kasım sonunda 47,1 milyar dolara yükseldi.
Cari açığın kasım ayında kötüleşmesinin gerisinde kuşkusuz en önemli faktör ihracatta görülen yüzde 8 oranındaki düşüş. Ödemeler dengesi verilerine göre ithalat kasım ayında geçen yıla göre 20,6 milyar dolar seviyesinde değişmezken, ihracat yüzde 7,9’luk düşüşle 14 milyar dolara gerilemiş. İhracattaki bu düşüş daha önce açıklanan dış ticaret verileriyle de uyumlu. Hizmet gelirleri ve cari transferler tarafında ise kasım ayında önemli bir değişim yok.
Cari açığın finansman tarafında ise aylık 5,6 milyar dolarlık cari açığa karşılık 9,9 milyar dolarlık dış finansman girişi olduğunu görüyoruz. Bu girişler büyük oranda banka (4,3 milyar dolar) ve özel sektör (3,6 milyar dolar) borçlanması yoluyla olmuş. Portföy yatırımlarında da net 3,2 milyar dolarlık giriş gerçekleşmiş.
Cari açığın finansmanı açısından en önemli kalem olan uzun vadeli doğrudan yatırım girişlerinde ise kasım ayında net 1 milyar dolarlık çıkış gerçekleşmiş. Toplamda, geçen yılın ocak-kasım döneminde 8 milyar dolar olan net doğrudan yatırım girişleri bu yıl neredeyse yarı yarıya azalarak 4,3 milyar dolara düşmüş. Uzun vadeli beklentiler göz önüne alınırsa doğrudan yatırımlardaki bu çıkışlar endişe verici.
Bu endişeleri göstermesi açısından, aşağıdaki grafikte de hesapladığımız üzere, doğrudan yatırımların cari açığı karşılama oranı kasım sonu itibarıyla yüzde 11,6 seviyesine gerilemiş. Uzun vadeli finansmanın azalması toplam cari açıktaki azalmaya rağmen döviz dalgalanmalarına ve kısa dönem finansman akışlarına karşı daha kırılgan bir yapı ortaya koyuyor.
Grafikte de görüldüğü üzere, son dönemde yıllık cari açık hem iç talepteki zayıf seyir ve hem de döviz kurlarındaki dalgalanma nedeniyle düşen ithalat sayesinde geçen yıla göre ciddi bir şekilde toparladı. Cari açığın GSYH’ya oranını tahmini verilerle yüzde 6 civarında hesaplıyoruz. Bu oran geçen yıl yüzde 8’in üstünde idi. Diğer yandan son dönemde görülen küresel petrol fiyatlarındaki düşüş de cari açıktaki azalmaya olumlu katkı yapacak. Bu lehimize olan bir gelişme. Ancak 2015’te yatırım trendinde iyileştirme yapmamız ve doğrudan yatırım akışını yeniden olumlu bir trende sokmamız şart.