Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi “betam” araştırmacıları Dr. Zümrüt İmamoğlu ve Barış Soybilgen 2014 yılı üçüncü çeyreği (temmuz, ağustos ve eylül ayları) için tahminlerini eldeki iki aylık verilere dayanarak yayınladı. Araştırmacılara göre mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) ağustos ayında bir önceki aya göre yüzde 1,4 oranında düştü. İhracat miktar endeksi yüzde 15,0, ithalat miktar endeksi ise yüzde 2,3 oranında azaldı. İlk bakışta ağustos verileri olumsuz görünse de iki aylık ortalamalara göre üçüncü çeyrekte büyüme sinyalleri hala güçlü gibi . Eylül ayında hem ihracat hem de sanayi üretiminde toparlanma bekleniyor. Bu nedenle araştırmacılar üçüncü çeyreğe ilişkin tahminlerini geçen ayki tahmin seviyesinde tutmaya devam ediyor. Araştırmacılar ekonominin bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,6 oranında büyüyeceğini, buradan hareketle önceki yılın aynı çeyreğine göre yıllık büyümenin yüzde 2,8 olacağını tahmin etmekte.

Cari açıkta düşüş sürecek

Ağustos ayı cari açığı 2,8 milyar dolar olarak açıklandı. 12 aylık cari açık toplamı, geçen aya kıyasla, küçük bir miktar (0,4 milyar dolar) artarak 48,9 milyar dolar oldu. Cari açığın GSYH’ya oranı ikinci çeyrek sonunda yüzde 6,5 olarak gerçekleşmişti. Üçüncü çeyrek sonunda bu oranın yüzde 6,2'ye düşmesi bekleniyor. Altın hariç cari açık oranının ise yüzde 5,9'dan yüzde 5,8'e ineceği tahmin edilmekte.
Sanayi üretimi aylık bazda dalgalanma gösteriyor. Temmuz ayında yüzde 1,9 artan Sanayi Üretimi Endeksi ağustos ayında yüzde 1,4 azaldı. İki aylık ortalama ise ikinci çeyreğe kıyasla yüzde 1,1 artmış durumda. İkinci çeyrekte sanayi üretimi hiç artmamış, büyüme ise negatif gelmişti. Üçüncü çeyrekte Sanayi Üretimi Endeksi’nde artış ekonominin büyüyeceğini gösteriyor. Eylül ayında sanayi üretiminde ve ihracatta ılımlı bir toparlanma bekliyoruz. Kapasite Kullanım oranında eylül ayında bir düşüş söz konusu değil. Reel kesim güven endeksi de iki aylık düşüşün ardından eylülde yüzde 1,3 oranında artış gösterdi.
Üçüncü çeyrekte büyümenin ağırlıklı olarak iç talepten kaynaklanmasını bekleniyor. Reel kamu harcamalarında ikinci çeyrekteki düşüş, yerini üçüncü çeyrekte artışa bırakmış durumda. Diğer yandan tüketim malı ithalatı ile dayanıklı ve dayanıksız tüketim malı imalatı artıyor. Yatırımlar açısından sinyaller karışık. İki aylık ortalamalara bakıldığında yatırım malı imalatı önemli oranda artarken, yatırım malı ithalatı azalıyor. Büyümenin kaynağının üçüncü çeyrekte yeniden tüketim ve kamu harcamaları olacağını tahmin ediyoruz. Geçtiğimiz yıl da ekonomi ağırlıklı olarak bu iki bileşen üzerinden büyümüştü.
İkinci çeyrekten itibaren Almanya başta olmak üzere Avrupa ekonomisinde görülmeye başlayan zayıflık Türkiye'nin ihracat performansını olumsuz etkiledi. İki aylık ortalamalara göre hem ihracat hem de ithalatta küçük düşüşler var.
Eylülde ihracatta ciddi bir canlanma olmazsa net ihracatın büyümeye katkısının önemli bir katkı yapmasını beklenmiyor.Bu gelişmelere dayanarak üçüncü çeyreğe dair daha önceki tahminimizde herhangi bir değişiklik yapmaya gerek yok ve çeyrekten çeyreğe büyüme tahminimiz yüzde 0,6'da tutuluyor. Geçtiğimiz yılın aynı çeyreğine göre büyüme de yüzde 2,8 olarak tahmin ediliyor.
Cari açık ihracat performansının düşmesine paralel olarak çok kısıtlı bir artış gösterdi. Ancak yılın geri kalanında cari açıkta zayıf talep ve altın etkisiyle az da olsa düşüşün devam etmesi bekleniyor.