Merkezi Yönetim bütçesinde ilk dokuz aylık gerçekleşmeler belli oldu. Buna göre, geçen yılın ilk dokuz ayında 14.4 milyar TL olan bütçe açığı, 4.5 milyara indi. Geçen yıl 25.2 milyar TL olan faiz dışı fazla rakamı da 39.3 milyar TL’ye yükseldi. Yıl sonu için 19 milyar TL’lik faiz dışı fazla ve 34 milyarlık Merkezi Yönetim bütçe açığı hedefleniyordu. Geçen haftalarda açıklanan Orta Vadeli Program’da ise 2013 yılı için Merkezi Yönetim bütçe açığı gerçekleşme tahmini 19.4 milyar TL olarak verilmişti. 
İlk dokuz aylık rakamlar, bütçe hedeflerin büyük oranda tutacağını, hatta olumlu yönde sapmalar olacağını gösteriyor. GSYH oranı oranı olarak son on iki aylık bütçe açığını hesapladığımızda, tahmini makro rakamlara göre yüzde 1.2 oranını hesaplıyoruz. Bu oranın Orta Vadeli Program’da da 2013 sonu için yüzde 1.2 olarak tahmin edildiğini görüyoruz. Kamu kesimi genel dengesi için ise açığın GSYH’ye oranının 2013 sonunda yüzde 0.8 olacağı, 2104 sonunda da yüzde 0.5’e indirileceği açıklanmıştı. Yani kademeli olarak “denk bütçe” hedefine doğru ilerliyoruz. 

VERGİ GELİRLERİ 240 MİLYARI AŞTI

Merkezi Yönetim Bütçe’sinde eylül ayı verilerinin detaylarına baktığımızda iki önemli durum dikkatimizi çekiyor. Bunlardan olumlu olanı vergi gelirlerindeki reel artışın hızlanarak devam etmesi. 2013 Eylül ayında vergi gelirleri 24.2 milyar TL olarak geçen yılki 19.8 milyar TL’lik performansa göre yüzde yüzde 22.5 oranında artış göstermiş. Bu da reel olarak, yani enflasyona göre düzelttiğimizde, yüzde 13.6 gibi hızlı bir artışa işaret ediyor. İlk dokuz ay itibarıyla vergi gelirleri geçen yıla göre 201.9 milyar TL’den 240.3 milyara yükselmiş. Nominal artış yüzde 19 ve reel yüzde 10.7 oranında artış var. Bu durum, ekonomik büyümede hızlanma ve aynı zamanda tahsilat performansında iyileşme anlamına geliyor. 
Bütçede dikkatimizi çeken ikinci ama olumsuz olan gelişme ise son birkaç aydır faiz giderlerinde görülen artışlar. Faiz giderleri aylık bazda çok fazla dalgalanma gösterdiği için yıllık rakamlara bakmakta fayda var. Hareketli on iki aylık toplam rakamlara baktığımızda, nisan-haziran döneminde 45 milyar TL’nin altına inen toplam faiz ödemeleri temmuz-eylül döneminde yaklaşık 8 milyar TL’lik artışla 52.7 milyara yükselmiş. Yıl sonu hedefinin de 53 milyar TL olduğunu hatırlatalım. 

YAZIN FAİZ HARCAMALARINDA ARTIŞ

Son birkaç yıldır faiz giderlerinde reel olarak azalma oluyor, bunun sonucunda da bütçe harcamaları başka kalemlere kaydırılabiliyordu. Son dönemde bu durum ortadan kalkmış durumda. Yaz aylarında, yani haziran-eylül döneminde faiz harcamalarında nominal olarak yüzde ortalama 46 gibi yüksek bir oranda artış söz konusu. Bu oran enflasyon dikkate alındığında, yani reel olarak yüzde 34 olarak hesaplanıyor. Son dört ayda görülen artışın maliyetini GSYH oranı olarak da yüzde 0.5 olarak hesaplıyoruz. 
Aşağıdaki grafikte bütçe gelişmelerinin on yıllık bir özeti yer alıyor. Oranları hesaplarken, maliye bakanlığı verilerini ve tahmini GSYH rakamlarını kullandık. Grafikte hem bütçe açığındaki azalma hem de faiz giderlerindeki artış belirgin bir şekilde görülebiliyor.