Bugünlerde kime sorarsanız sorun, en önemli ve yakından izlenmesi gerekli konu ABD Merkez Bankası’nın faiz artırıp artırmayacağıydı. Fed’in faiz arttırmama kararını ve gelişmeleri aşağıda analiz edeceğiz. Ama daha da ilginç bir gelişme Brezilya’da gerçekleşti. Önce ona bakacağız.

Brezilya’da Petrobras adlı ülkenin en büyük şirketi olan petrol şirketinin uzun zamandan beri rüşvet ve para çalma operasyonlarına konu olduğu biliniyordu. Şu andaki Başkan Dilma Rousseff’in ’ın altındaki, nerede ise her siyasi rüşvet ile itham edilse de, Dilma Rousseff kendisi geçtiğimiz günlere kadar itham edilmemişti. Rousseff bugüne kadar pek itham edilmemişti ama son birkaç haftada eski Başkan Lula adalet sistemi tarafından gözaltına alınmış ve rüşvet zincirini başlatan kişi olmakla itham edilerek adaletin eline düşmesi gündeme gelmişti. Tabii Lula itham edilince Rousseff’in de itham edilmesi normal. Ama dün ilginç bir şey oldu. Lula tarafından Başkan yapılmış olan Dilma hem kendini hem de Lula’yı kurtarmak için bir adım attı ve eski Başkan Lula’yı resmen Bakan yaptı. Böylece Lula kanun ve adaletin yakın takibinden Brezilya kanunlarına göre kurtulmuş oluyordu.
Brezilya’da bir siyasinin mahkûm olması için en üst mahkeme tarafından mahkûm edilmesi gerekiyor ve bu tür davalar da yıllarca sürüyor. Bu arada da suçlanan kişi de her türlü kamu görevini icra edebiliyor. Lula galiba kurtulmanın yolunu bulmuş yani!
Ancak şimdi de ABD faizleri ve Yellen’in para politikası tercihlerine dönelim. ABD Merkez Bankası faizleri değiştirmedi. İki günlük toplantıda FED, yani Yellen ülke ekonomisinin iyi gittiğini, ama global çapta ekonomik sorunların yaygın olduğunu ve bu nedenle bu sefer faizleri ellemeyeceğini söyledi.
Yellen’e göre ABD büyümesi 2016 yılında yüzde 2.0-2.2 arasında olabilecekti ve ABD önümüzdeki yıllarda, ancak daha önce düşünülenden daha düşük büyüme gerçekleştirebilecekti. Nisan ve haziran aylarında toplanacak olan FED’in “federal funds rate” denen politika faizini “2016 sonunda yüzde 0.875” düzeyine çıkarması konusunda FED içinde konsensus vardı. FED enflasyonun bu yıl yüzde 1.2 civarına çıkabileceğini ve hedef olan yüzde 2 oranının oldukça altında kalacağını, ancak 2017 yılında yüzde 1.9 ve 2018 yılında yüzde 2 olabileceğini düşünüyordu.
Ancak Yellen ilginç bir söz de söyledi. ABD ekonomisinde sorun yoktu, ABD faiz artışını kaldırabilirdi. Ama güya FED faiz arttırırsa da bu global çapta mevcut sorunları artıracağı için faiz konusunda yavaş davranıyordu.
Bu bence pek inandırıcı değil.
Fed toplantısı başladığı gün ABD toptan eşya fiyat endeksi şubat ayında 0.2 puan düşmüştü. Bu fiyat endeksi geçen yıldan bu yana ayni seviyede duruyor, pek artmıyordu. Gene 15 Mart günü ABD tüketici fiyat endeksi de 0.2 azalmıştı. Bu endeks ise, yüzde 2'ye çıkış beklenmesine rağmen geçen yıldan bu yana sadece yüzde 1 artmıştı.
Gene 15 Mart tarihinde açıklanan ABD perakende satış verisi de Şubat 2015 tarihinde yüzde 0.1 daralmıştı. Gene 15 Mart 2016 tarihinde açıklanan şubat 2016 sanayi üretimi yüzde 0.5 daralmıştı. Ocak ayında yüzde 77.1 olan kapasite kullanımı verisi şubat ayında ise 76.1 düzeyine gerilemişti.
Bu 15 Mart 2016 ekonomi verilerini neden yazdık? Yellen global sorun yaratmamak için faiz arttırmadık dese de, ABD’nin kendisi de 2016 başında teklemeye başlamıştı. ABD’de resesyon olasılığı yüzde 20 civarında hesaplanıyor.