Haziran ayının sonunda Britanya’da Brexit referandumu yapılacak ve İngilizlerin AB’den ayrılıp ayrılmama arzusu ortaya çıkacak. Birçok “Brexit”, yani AB’den ayrılma taraftarı İngilize göre, zaten ülkeleri, başlangıçta, yani 1973 yılında Avrupa Birliği’ne girdikleri zaman bir serbest ticaret bölgesine girdikleri inancıyla dahil olmuştu ama sonradan siyasi bir birlik ortaya çıktı diye düşünüyorlar. Ayrılsak da derhal yeni bir dış ticaret anlaşması da yapabiliriz diye de düşünen sayısı çok. Ama AB’nin “Tek Pazar” kavramı sadece bir dış ticaret anlaşması değil. Birçok standartlar, kurallar mevcut.

Bu kişilere göre gene de Avrupa Parlamentosu’nun durumu kabulü gerekli. Ancak mesela Norveç gibi üye olmayan ama AB’nin kurallarını kabullenen ülkeler aynı zamanda insanların serbest hareketini ve de AB bütçesine ödeme yapmayı kabulleniyorlar. İsviçre de üye değil ama bankaları daha az hakka sahip olmakla beraber, gene de kuralların birçoğunu kabullenmiş ve de AB bütçesine para da ödemekte.
Ama Brexitçiler Britanya Avrupa’nın ikinci büyük ekonomisi ve de bu nedenle daha iyi bir pazarlık yapabilir demekteler. Ayrıca Britanya’nın AB ile büyük bir dış ticaret açığı olması AB’nin çok lehine ve de bu nedenle Avrupa’nın Britanya’ya daha çok ihtiyacı var demekteler. Anlaşmalar yapılamazsa da WTO kuralları çerçevesinde (Dünya Ticaret Örgütü ) AB ile anlaşabileceklerini ve Kanada gibi salt serbest dış ticaret anlaşması yapabileceklerini düşünüyorlar.
Ama tabii gerçekleşirse Brexit sonrası ilişkiler doğal biraz donuk olacak. Çünkü AB başka ülkelerin de Britanya gibi davranması riskinden fena halde rahatsız. Zaten AB aslında hep küçük ülkelere muhatap olmaktan çok memnun. Çünkü büyük ülkelerin korumacı yaklaşımı sevdikleri de biliniyor. Diğer taraftan da her yeni anlaşma 27 üyenin tümü tarafından kabul edilmek zorunda.
Kaldı ki Britanya’nın ihracatının yüzde 45 kadarı diğer AB ülkeleriyle. AB ihracatının ise sadece yüzde 7 kadarı Britanya’ya gitmekte. Ayrıca WTO kuralları her konuda geçerli değil, Kanada ile AB arasındaki anlaşmalar da her tür malı içermiyor. Ve hem W TO hem de Kanada ile anlaşmalar da finansal hizmetleri içermiyor, halbuki Britanya’nın en aktif olduğu alan finansal hizmetler ve bu hizmetler Britanya’nın AB’ye ihracatının en büyük kısmı. Rakip finansal hizmetler ülkeleri ve kentleri mesela Frankfurt, Paris ve Dublin Brexit gerçekleşmesinden çok memnun olurlardı. Kaldı ki Britanya AB ile dünya arasındaki mevcut 5B ile yeni kurallar üzerinde görüşmedeler ve Britanya bunlardan da dışarıda kalmış olacak.
Britanya aslında sadece 65 milyon kişilik bir pazar. AB ise 500 milyon kişilik bir pazar. Örneğin ABD Britanya ile tek başına anlaşma yapmayacağını söylüyor. Ayrıca pratik problemler de var. İngiltere 40 yıldan fazla beraber olduğu için artık bilateral anlaşmalar konusunda birikimi pek yok. Brexit sonrası 2 yılda ticaret anlaşmalarını bitiririz diyorlar ama bu aşırı doz optimistik bir söylem. İşleri kolay olmayacak. Örneğin Kanada ile AB anlaşması yedi yıl sürmüştü. Uzmanlar bu nedenle Brexit olayının Britanya ekonomisine zarar vereceğini düşünüyorlar. Britanya çok daha az dış ticaret anlaşmasıyla çalışmaya mecbur olur diyenler de var.
Brexit konusu haziran ayının sonuna kadar daha çok çok tartışılacak!