Bugünlerde birçok iktisadi yorumcu Avrupa'nın toparlanmasının başladığını ve bunun herkese yarayacağını gündeme getiriyorlar. Ancak tam tersini düşünen , “Toparlanma gerçek mi?” sorusunu soranların başında da, Financial Times başekonomi yorumcusu Martin Wolf'a göre, IMF'in Avrupa masasının en kıdemli ve tecrübeli iktisatçıları var. Bu kişiler enflasyon yükselmezse, Avrupa'da Japonya benzeri bir deflasyon, yani durgunluk gerçekleşebileceğini söylüyorlar. Martin Wolf bu konudaki tezleri 12 Mart günü Financial Times'ta özetlemiş. Biz de aşağıya aktarıyoruz.
Geçmişe bakılırsa, Avrupa Merkez Bankası 2012 yazında “Ne gerekirse yapacağız!” sözüyle ortalığı yatıştırmıştı. Enflasyon hedefi de orta vadede yüzde 2 idi ve enflasyonun kısa vadede de yüzde 2 değerine yakın olması arzu ediliyordu. Ancak Şubat 2014 tarihinde Avrupa yıllık enflasyonu 0.8! Neden enflasyon düşük? Birden fazla nedeni var.

Enflasyon neden düşük?

Birincisi, düşük enflasyon düşük talep nedeniyle gerçekleşti. 2013 yılında euro bölgesi reel talebi 2008 yılının ilk çeyreğinin yüzde 5 altında. İspanya'da reel talep yüzde 16, İtalya'da yüzde 12 düşük, hatta Almanya'da bile 2011 yılının ikinci çeyreğinden beri reel talep tamamen durağan.
İkincisi, euro bölgesinin deflasyona yani ülkelerde fiyat düzeyinin düşmesi ve negatif konuma gelmesi olasılığı ihmal edilemeyecek düzeyde. Ancak şu anda sadece üç ülke negatif enflasyon yaşamakta ve tüketici fiyat endekslerini oluşturan mallardan sadece beşte bir kadarının fiyatının düştüğü görülüyor! IMF iktisatçıları uzun dönem beklentilerinin çok önemli olmadığını, esas önemli olanın kısa dönem enflasyon beklentileri olduğunu söylüyorlar. Çünkü Japonya’da üç defa gerçekleşen bir olgu var. Japonya'da uzun vadeli enflasyon beklentileri üç ayrı zamanda oldukça yüksek iken de, birdenbire kısa vadede enflasyon düşüvermiş ve peşinden deflasyon, yani reel durgunluk gelmiş. Bu gözlükle bakılırsa da euro bölgesi deflasyondan bir negatif enflasyon şoku mesafede!
Üçüncüsü, düşük enflasyonun kendisi de çok maliyetli. Avrupa'da cari denge fazlası veren ekonomilerde enflasyon yüzde 1.5 civarında, toparlanmaya çalışanlarda ise yüzde 0.6 düzeyinde. Halbuki uzmanlar enflasyon cari fazla veren ekonomilerde yüzde 3, açık veren ekonomilerde yüzde 1 ve ortalama yüzde 2 civarında olsa idi Avrupa çok daha iyi durumda, risksiz olacaktı diyorlar.

Almanlar gibi düşünmeyelim

Özetle Avrupa'da enflasyonun yükselmesi gerçekleşmediği için, deflasyonun yani durgunluğun gerçekleşmesi olasılığı yükseliyor. Avrupa Merkez Bankası önlem olarak aşırı dozda düşük enflasyonun, en az hızla artan fiyatlar kadar büyük bir problem olduğunu anlatmalı, orta boy ve küçük firmalara kredi akışını arttırmalı ve kredi vadelerini uzatmaya çalışmalı deniyor. Özetle, euro bölgesi krizden çıkamadı ve bölge oldukça kırılgan diye düşünen birçok deneyimli uzman var. Alman ekonomisine bakıp euro bölgesi krizden çıktı diye düşünmenin büyük bir yanlış olduğu konuşuluyor. Avrupa Merkez Bankası Almanya'nın itirazlarına rağmen enflasyonu kendisi yükseltmeli deniyor.