Alan Blinder Wall Street Journal'de 'ABD'de mali uçuruma düşmek yerine bütçe üzerinde uzlaşmaya nasıl varılabilir?' konulu bir inceleme yazısı döktürmüş. Blinder, Cumhuriyetçi değildir, Demokrat Parti çizgisinde ama çok sağlam mantığı ve bilgisi olan; ABD Merkez Bankası'nda başkan yardımcılığı yaptığından da hemen hemen herkesin çok güvenilir bulduğu ve saygı duyduğu bir iktisatçıdır. Şu anda da Princeton Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak çalışmakta.
Blinder önce ABD Kongresi'ndekilere hitap ederek, 'Lütfen ekonomimizi uçurumdan aşağıya itmeyin!' diyor. Çünkü 'GSYİH'nin yüzde 3-4 kadarı bir harcamayı ekonomiden çektin mi, resesyon derhal gelir ve sonuçta biz işimizi kaybetmeyiz ama milyonlarca insan ve aile parasız ve işsiz kalır, felaket yaşar!' ikazını yapıyor. Geçmiş, geleceğin aynası ise tipik bir ABD resesyonu, işsizliği yüzde üç azaltır. Blinder geçmişte bir miktar aşırı sağ Cumnhuriyetçi uzlaşmayı engellerken, şimdi de bazı aşırı sol Demokratların da engellemeye katıldığı tesbitini de yapıyor. Oysa konunun uzmanı geçinen bazı politikacılar ABD uçurumdan düşerse, uzlaşmanın birkaç haftada geleceğinden eminler, bu nedenle önce uçurumdan düşelim diyorlar. Ama ya felaket büyük olursa ve yıllar sürerse ne yaparız vurgusunu yapıyor. .
CARTER DENEY YAPMIŞTI
Blinder anlatıyor, geçmişte 1980 yılının Mart ayında benzer bir olay (deney diyelim) gerçekleşmişti. Demokrat Başkan Jimmy Carter yüksek enflasyonu indirme konusunda güçlük yaşadığından o güne kadar hiç kullanılmamış ama kanunlarda yeri olan kredi kontrolları yaklaşımını kullanma kararını almış. Enflasyon düşmüş ama büyüme de hızla azalmış! Öyle ki 1980 yılının ikinci çeyreği büyüme, ABD tarihinin en kötü üçüncü çeyreği olmuştu. İki ayda işsizlik yüzde 6.3'ten 7.5'e zıplamış. İki ay sonra, kredi kontrolları kaldırılmış ancak durgunluk devam etmiş.
Neden? Kredi daralmasından değil psikolojinin bozulmasından, beklentilerin çökmesinden! Tabii şimdi mali uçurumdan düşülürse belki bir felaket olmayabilir, finansal piyasalar bile reaksiyon vermeyebilir. Belki ABD'liler bizim politikacılar deli deyip harcamayı sürdürebilir. Güzel de sonu belli olmayan bir denemeye girmek istiyor muyuz?
UÇURUM ÇOK YAKIN
Blinder der ki mali uçurumu nasıl bir kenara koyabileceğimizi konuşalım. Tüm taraflar vergi kanunlarının kötü bir yapıda olduğunu kabul ediyor. Düzeltilmesinin de teknik, politik pazarlık süresi açısından zor, uzun ve acılı olacağını biliyor. Ama uçurum bugün çok yakınımızda diyor! Aşağıda üç temel ilkeyi vurguluyor. İlki, bütçe konusunda birkaç temel alan seçin ve anlaşmanızı derhal  açıklayın. İkincisi, Demokratların nefret ettiği bir şey ile Cumhuriyetçilerin nefret ettiği bir şeyi elleri biraraya getirerek ortadan kaldırın, böylece kimse geri adım atmış, teslim olmuş hissine kapılmasın. Üçüncüsü de borç limitini, bütçe anlaşmasının detayları ortaya çıkana kadar yetecek uzun zaman öteye iteleyin. Yani taraflar masaya uzun vadeli olacağını bilerek otursun! Bunu da derhal yapın ki her taraf Noel'de evine gidebilsin sevdiklerine kavuşabilsin!
(D.G. notu: 'Bana mantıklı geliyor, denemeye değer!')