• $12,5847
  • €14,227
  • 727.755
  • 1781.42
21 Mayıs 2014 Çarşamba

ABD de faizlerde farklılaşma peşinde!

Dün Türkiye’nin son dönemdeki problemlerini iktisatçı gözlüğüyle tartıştık. Bugün ise bugünkü sorunlarımızı tartışacağız. Sorunları kısa vade, orta vade ve uzun vade diye ayıralım. Kısa vadede cari denge açığını önemli ölçüde azaltamayacağımıza göre ya paramız değer kaybedecek ve ihracat artıp ithalat azalacak ya da ekonomimizi düşük büyümeyle yürüterek ithalatın azalmasını sağlayacağız ki cari denge oranı düşsün.

Bu arada FED politika değişiklikleri sonrası gelen ve bize mahsus 17 Aralık'taki siyasi gerilim nedeniyle kur zıpladı ve enflasyon da yükseldi. Buna karşı da, hızla artan kur ve enflasyonu toparlamak için iyice faizi yükselttik. Şimdi faiz yüksek kalırsa iç piyasaya üretim ve satış yapanlar şikayetçi. Bu ortamda ekonomimizin 2013 yılında olduğu gibi yüzde 4 civarında büyümesine orta vade çözümü olarak razı olacağız.

Merkez, yapılması gerekeni yapıyor

Uzun vadede ise konuşulan şey orta gelir tuzağı denen ve belli bir kişi başına gelirden öteye büyüyememe sorunu olacak. Burada yapılması gereken yatırımın kaynağı olarak kendi tasarruflarımızı artırmak ve üretimde daha çok teknoloji ve verimliliği içeren üretim faktörleri kullanmak olacak. Bu da insan kaynağının daha iyi eğitilmesi ve verimli hale getirilmesi demek.

Ancak şu anda kısa vade problemimiz, dün ve bugün vurguladığımız ve anlattığımız gibi hem kur hem de faizi eşanlı yönetmek zorunda olmamız. Merkez Bankası’nın koridor yaklaşımı Merkez bu esnekliği veriyor. Merkez Bankamız gayet iyi yönetilmekte ve yapılması gerekeni yapıyor. Ama medya, kamuoyu ve dış âlem durumu anlayamadı bir türlü. Ama şimdi önlerine bir örnek de ABD’den çıkacak.

Hatırlanırsa yıllar boyu ABD Merkez Bankası para politikası bankaların Merkez Bankası’na gecelik yatırdığı serbest mevduatın (federal funds deniyor ve bunlara yüzde 0.25 faiz ödeniyordu) faizini artırıp veya azaltarak para miktarını ve dolayısıyla tüm faizleri belirlerdi. Ancak şimdi FED sadece finans sistemine 2.6 trilyon dolar fon yıktığı, ve faizleri de nerede ise sıfıra indirdiği ortamda, “federal funds” faizini yükselterek bu boyutta fonu ortadan kısa vadede ve çabucak ortadan kaldıramayacak durumda. Yani yeni bir yaklaşım gerekiyor.

Yeni yaklaşımın ne olması tartışılıyor? FED gecelik ters repo işlemi yaparak banka olmayan para piyasası fonları ve dev ipotek firmaları gibi diğer finansal kurumlarla da ilişki kurmakta ve bu kurumlara da faiz ödemekte. Yani FED’in yeni benchmark faizi hem bankaların serbest mevduatlarına verilen faiz, hem de diğer banka dışı finansal kurumlara ters repoda ödenecek faiz olacak. Ama bu bir sorun da yaratacak. Eğer Federal Funds faizi düşer ve bankaların serbest mevduatı azalır ve benchmark alınan Federal Funds piyasası küçülürse bu da 12 trilyon kadar büyüklüğü olan faiz oranı swap kontratlarını hedging için kullanan kurumları ve fonları zor durumda bırakır deniyor . Ve eğer ters repo işlemleri getiri açısından daha cazip hale gelirse de, bu sefer likit fonlar bankalardan banka dışı sisteme aktarılmış olacak.

Bu önlemin de yan etkileri var

Bizim koridor sistemimizde Merkez Bankası politika faizi var, bir de koridorun üst faizi olan borç verme faizi ile koridorun alt faizi olan borç alma faizi. Yani faiz istenirse geniş bir bant içinde oynayabiliyordu. Risk arttıkça TCMB koridoru yukarı doğru itip, hem de faizlerin oynayabileceği daha geniş bir alanda işlem yaparak hem kur hem de faizi her an kontrol edebilme olanağına kavuşuyordu. Risk azalırsa da koridoru aşağıya itip genişliğini de daraltarak faizi aşağıya çekiyordu.

ABD Merkez Bankası da şimdi birden fazla faizle oynama olanağı sağlayıp, likiditeyi daraltma operasyonu yapabilmek için birden fazla faizi kullanma olanağı peşinde. Ama tabii her şeyin olduğu gibi bu önlemin de yan etkileri var.

<p class='MsoNormal'>Aykut  Enişte 2 filmiyle seyirci tarafından tanınıp benimsenen Mekin Sezer, iki

Gişeci'de Aykut Enişte 2 sohbetleri... Bölüm 3: Mekin Sezer

Kedi ile köpeğin şaşırtan dostluğu

Omicron varyantının semptomları açıklandı

Zor şartlarda mangal kömürü üretip ailelerinin geçimlerini sağlıyorlar