İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana ABD Doları İngiliz Sterlini'ni dünyanın bir numaralı parası tahtından düşürdü. Avrupa Birliği ve de Çin, Hindistan, Rusya, Brezilya gibi gelişen ülkeler ise uzun zamandan beri doların hakimiyetinden şikayetçiler. Ancak son günlerde ABD iktisatçıları da doların global hakimiyetinden şikayetçi olmaya başladılar. New York Times’da 29 Ağustos günü çıkan J.Bernstein imzalı bir özet analiz, Kenneth Austin adlı bir ABD Hazinesi çalışanı iktisatçının “The Journal of Post Keynesian Economics “ adlı akademik dergide yayınlanmış makalesine dayanarak şikayet nedenlerini aktarmış.

Türkiye de küçük ABD gibi

Bilindiği gibi Çin, Singapur, Güney Kore gibi ülkeler paralarını dolara karşı değerli tutup ABD’ye ihracatlarını arttırıp, ABD’den ithalatlarını kısmaya çalışırlar. Bu ülkeler dış denge fazlası verdikleri için de bol miktarda dolar satın alırlar. 2013 yılı sayılarına bakılırsa ABD’nin dış ticaret açığı 475 milyar dolar imiş. Sadece Çin’e karşı açığı da 318 milyar dolarmış. ABD’ye ihracat fazlası olan ülkeler kendi paralarını korumak için tüketimlerini kısıp tasarruflarını artırırken , ABD gibi açık veren ülkeler de tüketimlerini artırıp, daha az tasarruf ediyorlar (Türkiye de küçük ABD gibi davranıyor , kendi tasarrufu düşüyor, dışarıdan fon borçlanıyor ve sonuçta tükettikçe cari açığı artıyor ve büyümeye fren koymaya mecbur oluyor).
Tabii ABD dış ticaret açığı vermese de dolar dünyanın rezerv parası olarak kaldığı sürece parası değerlenecek. Örneğin Güney Kore Brezilya'ya karşı bir ticaret fazlası versin ve eline ihracattan gelen dolarları ABD Hazine bonolarına yatırsın. Bu dolar cinsi enstrüman tutma talebi ABD dolarını değerlendiriyor ve dış ticaret açığı vermesine neden oluyor. Bu durumda ABD orijinal ithalat ve ihracatın içinde olmadan da, değerlenen dolar yüzünden dış ticaret açığı vermeye mecbur kalıyor.

% 2-3 enflasyonla yaşayabilir

ABD’nin global kriz ortamında resesyondan çıkmasının uzun zaman alması Kenneth Austin’in analizlerine göre kendi iç piyasasında talep zafiyeti yüzünden salt 2008 yılında 6 milyon iş kaybı yaşanmış. Kaybedilen işlerin büyük miktarı da yüksek ücretli imalat sanayi işleri. Austin bu durumun boyutunu, ABD’nin yabancılara, rezerv tutmak için dolar satışının miktarı ile ölçüyor.
Dış ticareti dengede olan veya fazla veren ülkeler genelde ortalama olarak uzun vadede daha düşük faiz yaşamaktalar. Diğer yandan da ABD parası değer kaybettikçe de yükselen ithal ürün fiyatları enflasyonu yukarı iter. Ancak ucuz ithalat ve büyük dış ticaret açıkları ABD’de zayıflayan imalat sanayi üretimi, ücretlerin düşük kalması ve kamu açıkları da yaratmakta. Ancak daha dengeli bir dış ticaret, ithal fiyatlarının yükselmesini getirse de sürekli enflasyon yaratmaz, ABD yüzde 1-2 arasında enflasyon yerine yüzde 2-3 arasından bir enflasyonla yaşayabilir. Ama bunun karşılığı olarak da daha fazla istihdam ve daha iyi işler ülke içinde gerçekleşebilir. Krizlerden kurtulmak da daha kolay olur.
Özet şu: Artık ABD de parasının aşırı değerli global rezerv para olmasından şikayetçi, aynen Çin, Rusya ve Brezilya’nın dolardan şikayet ettikleri gibi! Tuhaf bir durum çünkü herkes aynı şekilde aynı şeyden şikayetçi.