Son 20 yılda pek çok tarihi eser ihya edildi, restorasyonları yapıldı.

Bu dönemin en büyük kazanımlarından biri...

Bazen bir köşebaşından geçerken bakıyorum (orada daha evvel olmayan) güzel, ‘tarihi dokulu’ bir cami yükselmiş.

Demek ki diyorum, ‘Burası zaman içinde kaybolup gitmiş bir caminin arazisiymiş. Yeniden inşa edilmiş...’

İstanbul’da böyle kaybolup gitmiş 400 tarihi cami olduğunu biliyor muydunuz?

Şahsen sayının bu kadar yukarılarda seyrettiğini tahmin edemezdim.

‘400 kayıp cami’ rakamını veren kişi, İstanbul Çevre Kültür ve Tarihi Eserleri Koruma Derneği (İSTED) Başkanı Dr. Erhan Sarışın.

İSTED, kaybolan tarihi eserlerin bulunması ve yeniden ihya edilmesi için bir grup akademisyen ve araştırmacı tarafından 2007'de kurulmuş bir dernek.

İstanbul ve Edirne’de çalışmalar yürüten derneğin 2006'dan bu yana yaptığı taramalar neticesinde İstanbul'da 400 civarında kayıp cami tespit edilmiş.

150 civarında kayıp medrese, 1000’den fazla da çeşme bulunmuş.

Dernek üyesi harita mühendisi ve araştırmacılar, Osmanlı arşivleri, tarihi harita, belge ve kayıtlardan elde edilen veriler üzerinden kayıp eserlere ait yer tespiti yapmak için sahaya iniyor.

Bulunan kayıp camilerin (şimdilik) 150’si tespit ve tescil edilmiş, ayrıca kayıp camilerin haritası da çıkarılmış.

Osmanlı arşivlerini, tarihi harita, belge ve kayıtları inceleyen dernek üyesi mühendis ve araştırmacılar, bugüne kadar 22 kayıp caminin izlerini bularak (hayırseverler sayesinde) yeniden ihyasını sağladı.

Tabi bu işler kolay değil.

Bir caminin Anıtlar Kurulu tarafından tescil edilmesi için 100-200 belge gerekiyor.

Mülkiyet hakları nedeniyle ortaya çıkan ciddi kamulaştırma bedelleri de cabası…

Kaybolup gitmiş camilerin yerinde başkalarına ait mülkler olduğu için (otopark, gazino bile var) dernek gönüllüleri yeri geliyor can güvenliğiyle tehdit ediliyormuş.

İSTED’in kuruluş serüveni de ilginç.

İSTED Başkanı Dr. Erhan Sarışın’dan dinleyelim: Başhekim olduğum bir hastanenin önünde küçük bir çöplük vardı. Burayı yeşil alan yapmak istedim. Belediye gelip 'Buranın altında tarihi cami var.' diyerek engel oldu. Sonra araştırıp bakınca hakikaten orada bir cami varmış. Bu cami, yapım tarihi 1453 olan Bereketzade Ali Camisi'ymiş. Cumhurbaşkanımız Erdoğan belediye başkanlığı döneminde burası için Anıtlar Kuruluna başvuruyor. Kurul, 'Burası artık yol olmuştur.' diyerek başvuruyu işleme koymuyor. Ben bunu kendime dert edindim. Bir uzman bularak, burada kazılar yaptık. 1,5 metre kazdıktan sonra caminin temelleri ve minarenin kaidesine rastladık. Biraz daha kazınca Galata Kulesi'nden camiye doğru gizli bir yol bulduk. Bereketzade Ali Efendi'nin burayı, İstanbul fethedilince cami haline getirdiğini arşiv çalışmalarımızla da tespit ettik."

İşte benim ‘’Bazen bir köşebaşından geçerken bakıyorum (orada daha evvel olmayan) güzel, tarihi dokusu olan bir cami yükselmiş’’ cümleme gelene kadar ne çok insanın emek hikayesi var.

Şimdi derneğin hedefi ne biliyor musunuz?

Beşiktaş’ta (İnönü Parkı’nın olduğu yerde) izleri bulunan (Sultanahmet büyüklüğündeki) tarihi Aziziye Camisi’ni ihya etmek…