Bir kitap düşünün ki insanın sadece zihnine değil, kalbine de hitap etsin.

Bir kitap düşünün ki kısa fakat insanın ruhunu silkeleyen; hayatın karmaşası içinde asıl yönümüzü hatırlatan bir pusula olsun. İnsanla Rabbi arasında şaşırtıcı derecede güçlü ve sıcak bağlar kursun. Umutsuzluğa düşenlere umut kapılarını açsın.

Bir kitap düşünün ki kendimizi yalnız hissettiğimizde, bize şah damarımızdan daha yakın olanın dostluğunu müjdelesin.

Medya gürültüsünün ruhları sağırlaştırdığı, benlik davasının kalpleri çoraklaştırdığı bu aşırı hız çağında bizi durmaya, düşünmeye ve kâinata yeniden bakmaya davet eden bir kitap var: Hikem-i Atâiyye...

İbn Atâullah el-İskenderî'nin çağlara sığmayan hikmetli öğütler kitabı...

Yakın zamanda yeni bir tercümesi yayımlandı. Sufi Kitap'tan... Usta mütercim Cemal Aydın'ın notlarıyla...

"Açıklamalı Sufi Bilgelikleri" alt başlığıyla yayımlanan Hikem-i Atâiyye, İslam düşünce tarihinin en etkili hikmet eserlerinden biri olarak kabul ediliyor. Eserin gücü, tasavvufun ince hakikatlerini sade fakat sarsıcı ifadelerle dile getirmesinden geliyor.

Mesela İbn Atâullah, insanın kusurlarını örten ilahî rahmeti öyle çarpıcı bir dille hatırlatır ki okur ister istemez kendi nefsine dönüp bakar: "Eğer Allah, senin iç dünyandaki karanlıkları, niyetlerindeki bozuklukları veya geçmişteki hatalarını insanlara gösterseydi, kimse sana selam bile vermezdi." Ardından da övgü karşısındaki tavrımızı düzeltir: "Birisi seni övdüğünde gururlanma; aksine, 'Yarabbi, benim gerçek hâlimi onlara göstermeyip beni bu güzel sıfatla örttüğün için Sana hamdolsun' diyerek mahcubiyet duy."

Kısa fakat son derece derin anlamlar taşıyan vecizeleriyle Hikem-i Atâiyye yalnızca bir ahlak ve irfan kitabı değil; aynı zamanda insanın iç dünyasına açılan bir tefekkür rehberi, Kur'an ve sünnet ışığında şekillenen manevî terbiyenin seçkin metinlerinden biri...

Bu hikmetlerin en dikkat çekici taraflarından biri de insanı ameline güvenmekten sakındırmasıdır. İbn Atâullah'ın şu sözü, tasavvuf terbiyesinin özünü birkaç cümlede özetler: "İbadetine güvenmek, günahından korkmaktan daha büyük bir risktir. Secdeden kalktığında 'Ne güzel kul oldum' diye düşünmektense, 'Bu noksan secdemi nasıl huzuruna kabul etti?' diye hayret ve mahcubiyet duymak asıl kulluktur."

Bu nedenle Hikem-i Atâiyye, yalnızca bir dönemin değil, bütün çağların insanına hitap eden evrensel bir irfan mirası olarak değerlendirilir.

Hikem-i Atâiyye'nin tesiri, İslam dünyasının sınırlarını da aşmıştır. Eser, özellikle modern dönemde birçok Batılı araştırmacının, ilahiyatçının ve Hristiyan mistisizmi uzmanının dikkatini çekmiş; Arapça aslından Fransızca, İngilizce, İspanyolca ve diğer Avrupa dillerine çevrilmiştir.

Karmaşık felsefi tartışmaların değil, derin bir manevî tecrübenin ürünü olan bu eserin cümleleri kısa, fakat yankısı derindir.

Her bir hikmet, sanki asırlar öncesinden değil de tam bu an, tam da ihtiyacımız olan yaraya merhem olmak için söylenmiştir.

Cemal Aydın'ın açıklamalı notları da okuru malumata boğmadan, metnin eşiğinden geçip biraz daha derinlere bakmamızı sağlayan kıymetli bir refakat sunuyor. "Denir ki" diye başlayıp ardından kurduğu cümleler, mütercimin okuduğu, tercümesini yaptığı pek çok tasavvuf kitabının imbiğinden damıtılmış veciz metinlere dönüşüyor.

Böylece Hikem-i Atâiyye, sadece bir tasavvuf klasiği olarak okunmuyor; her çağda yeniden keşfedilen, her okuyuşta yeni bir mana katmanı açan canlı bir irfan metni hâline geliyor.

Hikem-i Atâiyye'ye kitap deyip geçemem, o aynı zamanda bir ilaç!