Benim 30 yılı aşan felsefe hocalığım sırasında gözlemlediğim ilginç durumlar vardır. Mesela felsefeye başlayan arkadaşların bir kısmı kendine yakışan felsefi ilgileri bilmiyorlar. Uygun ortamlara düşmedikleri için, kendilerine yakışmayan, içinde bulunmaktan rahatsız oldukları, üzerlerine tam oturmayan felsefeyle meşgul oluyorlar. Örneğin hiç mantık yeteneği olmadığı halde kendini mantıkçı sanan, mantık felsefesi yapmaya kalkan ve orada vasati bir insan olarak kalan, vasati bir akademiysen olmaktan ileri gidemeyen veya aklı veya yetenekleri, çözümleyici felsefeye ermediği için Heidegger’i anlayabileceğini sanan, o doğrultuda felsefe yapmaya çalışıp Heidegger papağanlığı yapanlar var. Yine Türkiye ve dünyada yapılan ve yaygın olan felsefe etkinliklerine katkıda bulunamayacağını düşünüp, belki onları yeterince anlayamadığı için, tamamen yol değiştirip Hegelci olmaya kalkan ama Hegel'i besleyen kültürün hiçbir zaman farkında olmadığından bir Hegel papağanı olmaya eğilimli arkadaşlarımız var.
Genç arkadaşlar bir çeşit kaçıp, sığınacakları filozoflar arıyorlar. (Kimden neden kaçıyorlarsa!) Dolayısıyla felsefeyle uğraşmak, kişiliğimizi ve kendi olanaklarımızı keşfetmekle ilgili bir şeydir. Felsefe yapacağım diyen bir arkadaş kendini tanıyıp benim yolum bu değilmiş, şuymuş diyebilmeli. Belki gençken çok değişik felsefe yollarına, anlayışlarına açık olup, hatalı bir felsefe bilgisiyle kendini donattıktan sonra hangi yola gidecekse gitmeli diye düşünüyorum. Çok erkenden kendini daraltan arkadaşlar vardır.
Amerikan felsefe eğitiminde de bu var. Hocalar gitgide daraldığı için. Çünkü daralmazsa makale yazamıyor, inceldikçe incelen makalelerin yayınlandığı dergilerin yaygınlaştığını görüyoruz. Bu dergilerde görünen felsefi çalışmaların akademik dereceyi yükselten özellikler taşıdığı sanılıyor.
***
Elbette onlara saygımız vardır, bu tip incelmiş çalışmaların felsefeye elbette katkısı olabileceğini düşünüyorum ama bizim gibi ülkelerde o tür incelmiş çalışmalara körü körüne katıldığınız zaman hikmet desteğini unutmuş oluyorsunuz. Hikmet desteğini almak elbette şart değildir. Size yakışmıyorsa, siz o tip bir felsefe yapmayacaksanız yapmayabilirsiniz.
Ama buralı olmak, Anadolulu olmak, Türk dilini konuşuyor olmak demek, Türk kökenli olmak değildir. Bu ülkeye borcu olduğunu düşünen insanlar hikmet kaynaklı bir felsefe yolunda yürümeyi seçebilirler.
Hikmet kaynaklı felsefeyle din kaynaklı felsefeyi kastetmiyorum, hikmeti burada daha çok seküler bir anlamda kullandığımı bir kez daha söyleyeyim. Elbette dindar bir arkadaş hikmeti kendi doğrultusunda anlayabilir ama ben dindar olmayan biri olarak hep belli bir yaşama dünyasını anlıyorum. Bu dünyada yaşamış alimler sufi olabilirler, derviş olabilirler, farklı dinden olabilirler, çünkü bu topraklarda Yahudi, Ermeni, farklı inançlarda insanlar yaşamış, Bütün onların hepsinin kültür dünyamızın derin hikmetine katkıları var.
Hikmet kaynaklı felsefe, ortaya çıktığı kültürün kendi yaşama dünyasından beslenen felsefe anlamındadır. Batı bunu zaten yapıyor. Batı'nın ateisti de Hristiyanı da kendi yaşama dünyasından beslenmiştir. Camus bir Hıristiyan ateisttir, Marx öyledir. Marx, Yahudi kökenli olmasına rağmen bence tipik bir Hıristiyan yaşama dünyası içinde bakmıştır meseleye. Çünkü kurtuluş kavramı Hıristiyan” bir kavramdır. Bunlar, yaşama dünyası dediğimiz dünyada çoğumuzun farkına varmadan küçük yaşlarda edindiğimiz, yemek yerken, annemizle, babamızla, öğretmenle konuşurken, televizyon seyrederken, örtük bilgiler, dile getirilmemiş bilgiler olarak bize ulaşıyor ve felsefi bilinçdışımızda yer ediyorlar.
İşte dünya felsefesine bir katkımız da bu yerel, özgül yanımızdan beslenerek, dünya felsefesine evrensel anlamda özgün çalışmalar sunarak sağlanabilir.