Neden siyaset hayatımıza kabalık hakim? Neden gerginlikler ve saldırılar üzerinden iktidar olunmaya çalışılıyor? Oy verenlerimiz güce tapınıyor mu? Liderinize bakıp bakıp 'maşallah ne lider be!' mi diyorsunuz? Kültürümüzün tarihinden gelen alışkanlıkların etkisiyle de lider saygısıyla lider budalası olmak arasındaki farkı bulamadığımız için demokrasi bize haram gibi görünüyor.

 Biz nasıl insanlarınız ki kabalık bize can veriyor? 'Vur aslanım koçum vur! Karşı tarafı ez geç! Lafı yapıştır! Haklılığını göster!' Karşı tarafı değersizleştirmeye çalışıyoruz hemen: 'Ağzı bozuk! Hakkında soruşturma var!' Kendimizi haklı kılmayı karşı tarafı aşağılayarak gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Öğünmelerimizde hele hayatın yüksek değerleriyle birleşememiş bir hamlık var.

Aynaya bakmalı. Nasıl bakılabilir aynaya? Demokrasi aynasına bakmayı bilmiyoruz. O halde hayattan, küçük ilişkilerimizden başlayalım.

***
Şimdilerde saygın bir hoca olarak çalışmalarını sürdüren yetenekli bir öğrencim, bir gün bir toplantıda bana apansız: 'Sizin kadar kendini insanlara kapamış, herkese yukarıdan bakan, kendini beğenmiş, tatsız bir insan görmedim.' demişti. Böyle bir iltifatı ondan her zaman beklediğim için, sözleri beni ürkütmemişti, fısıltılı bir sesle 'demek iyi bir aynayım sana' demiştim. Yüzündeki şaşırmayı unutmuyorum.
Bu sözümden ne anladı bilemiyorum. Kendisiyle ilgili bir şeyler anlatabildim mi ona? Hele hele, ben, öğrencimin sözlerinden kendime dair bir şeyler öğrendim mi? Kim kime aynı olmuştu? Ben mi öğrencime? (Öyle demiştim!) Yoksa, öğrencim mi bana? (Galiba birbirimize ayna olduk, aynalaştık!)

***
Ayna olmak! Galiba, başarılırsa, insanın insana verebileceği önemli armağanlardan biri ayna tutmak. 'Gel bende kendini gör!' Dostlarımıza, taşıdıkları yüzleri göstermek: 'Sen busun işte! Bak, bana, gör kendini!' Peki nasıl olacak ayna tutma? Bir insana kendini gösterebilmek nasıl olanaklıdır? Ayna tuttuğumuzu nasıl bileceğiz? 'Ayna tutuyorum' deyip, onu aşağılamak; kendimizdeki çirkinlikleri ona yansıtmak, kendimizi bir aynacı değil de neredeyse bir ilah yerine koyup, karşı tarafa ayna tuttuğumuzu söyleme 'küstahlığında' bulunmak. Bu tehlikeler hep var! 'Önce sen kendine bak, başkalarına ayna tutuyorum diyeceğine, aynayı kendine tut! Önündeki aynaya bir bak!' uyarısı, hep dikkat etmemiz gereken uyarılardır.

***
Dünyayı yorumlarken, içimizi dünyaya yansıtırız. İnsanları korkak, silik, yalancı kişiler gibi görüşümüzde, belki de bizden kaynaklanan, korkaklık, siliklik, yalancılık vardır! 'Gördüğüm dünyanın ne kadarı içimden kaynaklanıyor?' sormalıyız. 'Dünyadaki çirkinliği gören gözlerimden gelen hiç mi çirkinlik yok?' Elbette çirkinliğin hem dünyadan hem de bizden gelen bileşenleri var. Kendi gözümüzden geleni, kendimizde olanı bize duyuracak, anlatacak, gösterecek 'bir şeylere', 'kişilere' gerek var. Kendimizi diğer insanlarla, onlarda kendimizi görerek tanıyoruz. Bize bizi tanıtmak için ayna tutanlara ne kadar borçlu kalıyoruz! Eğer ötemizdeki insanların bilerek ya da bilmeyerek taşıdığı aynalara duyarlı isek, kendimizi onlarda, onlarla tanımaya hazırsak, yatkınsak. Eğer ayna körü isek, halimiz dumandır! Ne her gün yüzümüzü gördüğümüz aynalar ne de diğer insanların tuttukları, bize yardımcı olamaz. Yalnızca görmek istediğimizi görmeye çalışırız. Aynalardan hiç öğrenmeyiz. Aynalar hep güzel, hep akıllı, hep iyi bir insanı gösterir bize. Koca bir yalanı belki! Olmadığımız bir kişiyi!

***
Kaba bir insanın nasıl aynası olursunuz? Kabalaşarak mı? İyi davranıp, onun kendi kabalığının farkına varmasını tahammülle bekleyerek mi? Kabalığın kötülüğü üstüne nutuk atarak mı? 'Eline bir kitap verip, 'lütfen şu kitabı okur musun?' deyip, kitaptan kendine dair sonuçlar çıkarmasını umarak mı? Kaba insana kaba davranarak mı? Adresine bir salatalık fotoğrafı göndererek mi?

***
Ayna olmanın yolları çok. Herkesin, başkasında kendini görebileceği aynaları farklı olabilir. Belki, herkese onun anlayabileceği dilde aynalar tutmak gerek. Bu nasıl olanaklı? Aynacı olarak kendimizi aynalarda seyredebilme gücümüzle. Kendi kendinin aynası olamayan başkalarına ayna olabilir mi? Başkalarında kendini göremeyen, başkalarına kendilerini gösterebilir mi?