• $16,192
  • €17,4658
  • 965.283
  • 2438.84
10 Nisan 2015 Cuma 02:00 | Son Güncelleme:

Tiryaki Hasan Paşa ile bütünleşen bir kalenin romanı

Tiryaki Hasan Paşa ile bütünleşen bir kalenin romanı

Tiryaki Hasan Paşa ismini bilmek için illa da Osmanlı tarihi uzmanı olmanız gerekmiyor. Onun namı öylesine yayılmıştır ki bu topraklar üzerinde, yüzyıllar içinde ismi Kanije Kalesi ile adeta bütünleşmiştir.

FUNDA ÖZSOY ERDOĞAN
fundaozsoy5@gmail.com

İşte Ötüken Neşriyat’ın önemli yazarlarından Mehmet Niyazi de “Kanije” romanı ile bu iki ismi, Tiryaki Hasan Paşa ile Kanije Kalesi’ni bir kez daha kurgunun içinde bir araya getirmiş, biz okurları 1601yılının kış aylarına götürerek, seksen beş gün süren o amansız Kanije kuşatmasının ta içine kadar sokarak, adeta bir maceranın içine sürüklemiştir. 

Tiryaki Hasan Paşa’nın tiryakiliği kahveye olan düşkünlüğünden ileri geliyordur. Mehmet Niyazi, böyle ince ayrıntılara da yer vermekle birlikte romanında, asıl bu önemli Osmanlı paşasının Kanije Kalesi’ni savunurken kullandığı taktikler, stratejiler üzerinde ayrıntısı ile durmasına dikkati çekmek isterim. Zira yüz bin kişilik bir Haçlı ordusuna, dokuz bin askerle, tam seksen beş gün nasıl direnebildiğine şaşkınlıkla karışık bir hayranlık duymadan edemiyorsunuz.

Tiryaki Hasan Paşa, uzun bir ömür yaşamış, ömrünün büyük bir kısmını da serhat boylarında görev yaparak geçirmiş biri. Nereli olduğu bilinmemekle beraber Enderun’da yetişmiş. Özellikle Zigetvar Kalesi’nde yirmi yılı aşkın bir yöneticiliği olmuş, bu sırada çetin savaşlara girişmiş, üç defa Budin Valiliğine getirilmiş, hatta doksanlı yaşlarında öldüğü zaman bile Budin valiliği görevini sürdürmektedir.     

TARİHİ GERÇEKLERE SADIK KALMAK

 Mehmet Niyazi’nin romanında çizilen Tiryaki Hasan Paşa portresinde gerçeklerden sapılmamış, onu bir roman kahramanı yapmak adına özellikleri abartılmamış, tarihi vesikalara sadık kalınmıştır. Zaten Mehmet Niyazi’nin diğer tarihi romanlarını da okumuş olanlar fark edeceklerdir ki; yazar, romanlarında anlattığı tarihi olayların içine her ne kadar kurgusal karakterler yerleştirse de, tarihi gerçeklere her zaman sadık kalmıştır. İşte bu yüzden, pek çok yazar, tarihi şahsiyetleri ve olayları kullanarak bir roman kurgularken, aslında tarihi roman değil de, tarihi verileri kullanarak fantastik ve macera türüne yakın romanlar yazarken, Mehmet Niyazi, kurgusal karakterlerle de desteklenmiş gerçek anlamda tarihi romanlar kaleme almıştır. “Çanakkale Mahşeri”, “Ah Yemen”  gibi.

Tiryaki Hasan Paşa, “Kanije” romanında da üzerinde çokça durulduğu gibi, iman ile vatan sevgisini yüreğinde birleştirebilmiş, vicdan sahibi, kadere inandığı kadar her zaman tedbirli olmayı da bilen çok zeki, cengâver biridir. Kanije Kalesi, yüz bin kişilik Haçlı ordusu tarafından kuşatıldığında, dışarıdan hiçbir destek birliği gelmediği halde, cephanesinin ve yiyeceğin sınırlı oluşuna rağmen, öyle taktikler uygulamış, o zor zamanlarda öyle stratejiler geliştirebilmiştir ki, Tiryaki Hasan Paşa’nın ince zekâsı ile yaptıkları bugün bile unutulmamış, filmlere, romanlara dahi konu edilmiştir. Üstelik seksen beş günlük kuşatmanın sonunda bir avuç askeriyle düşmanı dize getirdiğinde, ona verilen vezirlik unvanına dahi sevinmeyecek kadar dünya nimetlerine karşı gözü ve gönlü toktur da.

“Kanije” romanında, Tiryaki Hasan Paşa’nın başarısı kadar, Osmanlı Devleti’nin içinde yaşanan çıkar çatışmalarının, yavaş yavaş devletin temellerini nasıl çökerttiği üzerinde de durulmuştur. Önemli mevkilere gelen yeteneksiz, dirayetsiz kişilerin yükselme hırsının, kıskançlıklarının, ayak kaydırma oyunlarının, koca imparatorluğu içten içe nasıl da göçerttiğinin altı çizilmiştir.

ADINI ALTIN HARFLERLE YAZDIRABİLMEK   

Oysa Kanije Kalesi, sıradan bir kale değildir, imparatorluk için stratejik bir öneme sahiptir. Orayı zapt edecek Haçlı ordusu, peşinden Avrupa’ya açılan Buda ve Belgrat’ın kapılarını da Osmanlının yüzüne kapayacak ve Osmanlının Avrupa’da tutunması imkânsız hale gelecektir. Bütün bunları elbette biliyordur Sadrazam Yemişçi Hasan Paşa. Ancak o, küçük hesapların adamıdır. “Kanije Kalesi’nin savunması Tiryaki Hasan Paşa’ya aittir. Yardımına koşup onun ününü mü artırayım.”(s.139) diyebilecek kadar, kişisel çıkarlarının peşinde, vizyondan yoksun, mevki düşkünü, kıskanç biridir. Ama evdeki hesap çarşıya uymamıştır. İster Tanrı’nın adaleti deyin buna,  ister Demokles’in kılıcı; bugünden baktığımızda, Sadrazam Yemişçi Paşa, ismi dahi hatırlanmayan, sıradan Serdar-ı Ekrem’lerden biri olarak unutulup giderken; Tiryaki Hasan Paşa, hala hafızalarda yerini ve değerini korumaya devam etmekte. Vidan, iyi niyet, tokgözlülük ve davasında hak gözetmek, adı altın harflerle yazılan ve bir roman kahramanı olarak günümüzde de hala yaşamaya devam eden bir Tiryaki Hasan Paşa armağan etmiştir tarihimize.

“Kanije” romanı, heyecanlı savaş betimlemeleri, Mehmet Niyazi’nin estetiği hiç göz ardı etmeyen titiz dili ve anlatımı ile özellikle tarihe meraklı okurlar tarafından bir solukta okunacak, adeta Kanije Kalesi’nin burçlarında çalan mehterin cenk havasıyla okurunu coşturacak bir roman. Üstelik yazarın vicdanlı kalemi, Kanije Kalesi için mücadele eden Osmanlı askeri kadar, onun karşısında yer alan ve Hıristiyanlık için dövüşen Haçlı askerini yazarken de tarafsız bir göz olmaya dikkat etmiş, böylece romanın da samimiyetini artırmıştır.

Rusya ve ABD Türkiye'nin ardından geliyor... Tonu 40 bin dolar: Bir ilk olacak
Rusya ve ABD Türkiye'nin ardından geliyor... Tonu 40 bin dolar: Bir ilk olacak

Rusya ve ABD Türkiye'nin ardından geliyor... Tonu 40 bin dolar: Bir ilk olacak

3600 ek gösterge çalışması tamam! Maaşlar artacak
3600 ek gösterge çalışması tamam! Maaşlar artacak

3600 ek gösterge çalışması tamam! Maaşlar artacak

Denizde milli gurur! SİDA test atışlarıyla tam not aldı
Denizde milli gurur! SİDA test atışlarıyla tam not aldı

Denizde milli gurur! SİDA test atışlarıyla tam not aldı

<p>10. Uluslararası Fetih Kupası kapsamında Tokyo 2020 Paralimpik Oyunları 2'ncisi Milli sporcumuz N

Tokyo 2020 Paralimpik Oyunları 2'ncisi Milli sporcumuz Nihat Türkmenoğlu ile hedeflerini konuştuk

pirinç tanelerini sanat eserine dönüştürüyor! Görenler şaşkınlığını gizleyemiyor

İOS 16 ne zaman geliyor? İşte iPhone'lara gelmesi beklenen yeni özellikler

Çanakkale denizinden çıkarıldı! 1614 adet temizlendi