• $16,192
  • €17,4658
  • 965.283
  • 2438.84
13 Mart 2015 Cuma 02:00 | Son Güncelleme:

Boğaz’daki Beyaz Ruslar 1919-1929

Boğaz’daki Beyaz Ruslar 1919-1929

Osmanlılar; 1492’de İspanyollardan kaçan Yahudilere, 1849’da da Habsburg Hanedanı’ndan kaçan Macarlara kapılarını açmıştı. 1920’de ise bu defa kendi yurtlarından kaçan Ruslar için sığınma yeri oldu Türk toprakları.

Recep USTA
reusta@gmail.com

Ruslar 1917 yılında patlak veren devrimle iç savaşa sürüklendiler. Kızıllar ve Beyazlar olmak üzere ikiye bölündüler. Çarlık Rusya’sı yanlılarının da aralarında olduğu Beyazların kuvvetleri ağırlıkla Moskova’nın batısında konuşlanmışlardı. 1919 yılına gelindiğinde Beyazların durumu hiç de iç açıcı değildi. Kızım ve çevresine kıstırılmışlardı. Bu dönemde General Vrangel tam da bu dönemde Beyaz Rusların Başkomutanı seçilir. Kırım’ın kurtarılması ve ordunun canlandırılması için çalışmalar yapar. Tavriya’da Kızıllara karşı giriştiği ilk harekâtta ordusu ağır bir yenilgi alır. Daha fazla kayıp vermemek için ordusunu Kırım’dan tahliye etmeyi kabul eder. Fransızların destek verdiği plana göre Beyaz Rus ordusunun tamamı deniz yoluyla İstanbul’a geçirilecektir. Vrangel askerlerin yanı sıra sivilleri de gemilere alır. 1920 Mart’ında başlayan tahliye işleminin sonucunda yaklaşık 150 bin Beyaz Rus İstanbul’a ulaşır. Askerlerin büyük çoğunluğu Gelibolu’da ve Limni Adası’nda kurulan kamplara yerleştirilir. Sivillerin ise neredeyse tamamı İstanbul’da kalır.

ÜÇ YIL İSTANBUL’DA KALDILAR

İstanbul o dönemde işgal ordularının kontrolü altındaydı. 
Ruslar, Fransa ve İngiltere ile müttefiktiler ancak bu durum mültecilere güven telkin etmez zira o tarihlerde Anadolu’da kurtuluş hareketi başlamış ve Ankara’da kurulan yeni hükûmet, Kızılların kontrolündeki Moskova hükümetiyle yakınlaşmak üzere adımlar atmaya başlamıştı. Bu belirsizlikler, Rus mültecileri olumsuz yönde etkiliyordu.  
Rus mültecilerin bir bölümü ilk bir yıl içinde İstanbul’dan ayrıldı. 38 bin kadar mülteci ise yaklaşık üç yıl süreyle İstanbul’da kaldı. Rusların üç yıl boyunca İstanbul’da bulunmaları, kültür açısından oldukça önemlidir. Savaş yıllarında İstanbul’da iş bulmak yerli nüfus için bile hiç de kolay değildi. Ancak Ruslar, İstanbul’a gelirken birçok konuda uzmanlık, zanaatkârlık ve bilgi birikimini de yanlarında getirmişlerdi. Beyaz Rusların İstanbul’daki varlığı yeme-içme kültüründen eğlence hayatına kadar pek çok alanda İstanbul’un gündelik hayatına katkılar yaptı. Pera’da çiçek satan Rus kızlarının varlığı Sait Paşa Geçidi’nin Çiçek Pasajı olarak anılmasına sebeptir. Yazlık sinemanın ilk örneğini Beyaz Ruslar gerçekleştirdi. Modern anlamda ilk plajı da Büyükada’da Beyaz Ruslar açmıştır.
1923 yılının sonlarına gelindiğinde İstanbul’da kalan mültecilerin birçoğu Türk vatandaşlığına geçmişti. O mültecilerin torunları bugün Türk vatandaşı olarak ülkemizde yaşamaya devam etmektedirler. 

General Vrangel

Türkiye’deki Beyaz Rusların temel figürü, General Baron Petr Nikolayaeviç Vrangel idi. Ordusuyla birlikte İstanbul’a sığınan Vrangel, o tarihlerde silahlı mücadelenin devam ettirilmesine ve bu yolla eninde sonunda başarıya ulaşılacağına inanıyordu. 
Lukull adlı yatında karargâh kurup Kızılların iktidarını çökertmek üzere çalışmalar yapar. Generalin karargâhı, 1921 yılının ekim ayında İtalyan bandıralı bir geminin çarpması sonucu sulara gömülür. Suikast şüphesi taşıyan bu kazadan o sırada gemi dışında bulunan General sağ kurulur. General Vrangel, 1922 yılının şubat ayında İstanbul’dan ayrılıp Sırbistan’a gider. Bir süre Avrupa’nın çeşitli şehirlerinde Kızıllara karşı askeri güç oluşturmaya çalışır. 25 Nisan 1928’de Brüksel’de ölür. 

Svetlana Uturgauri

Türk tarihi, edebiyatı ve kültürü üzerinde çok sayıda kaynak kitabın yazarı olan ve 100’den fazla çalışması yayımlanan Türkolog Svetlana Uturgauri, Orhan Kemal, Aziz Nesin, Yaşar Kemal, Leyla Erbil, Bekir Yıldız, Kemal Tahir gibi birçok yazarımızın da eserlerini Rusçaya çevirdi. Ömrünü Türk diline ve edebiyatına adayan ünlü Türkolog Svetlana Uturgauri, Rusya’da kaldığı zamanlarda Nâzım Hikmet’in de yakın dostu olmuştur. 

Boğaz’daki Beyaz Ruslar 1919-1929

Kitap Rus arşiv belgelerinin yanı sıra Rus ve Türk yazarların eserlerinden faydalanılarak hazırlanmıştır. İlerideki çalışmalara zengin bir kaynak olmasının yanı sıra tarih sever okurlara aydınlatıcı nitelikteki “Boğaz’daki Beyaz Ruslar” kitabı, Uğur Büke’nin titiz çalışmasıyla Türkçeye kazandırıldı.

Boğaz’daki Beyaz Ruslar 1919-1929
Yazar: Svetlana Uturgauri
Çeviren: Uğur Büke
Tarihçi Kitabevi
312 sayfa

2023'ün ilk çeyreğinde kullanıma başlanacak! Karadeniz Gazı için 3'ü sondaj 16 gemi çalışıyor
2023'ün ilk çeyreğinde kullanıma başlanacak! Karadeniz Gazı için 3'ü sondaj 16 gemi çalışıyor

2023'ün ilk çeyreğinde kullanıma başlanacak! Karadeniz Gazı için 3'ü sondaj 16 gemi çalışıyor

Dünyanın en büyük beşinci şehir parkı olacak! 145 bin 300 ağaç dikilecek
Dünyanın en büyük beşinci şehir parkı olacak! 145 bin 300 ağaç dikilecek

Dünyanın en büyük beşinci şehir parkı olacak! 145 bin 300 ağaç dikilecek

Bakan Kurum duyurdu: 'Evi olmayanlar kira öder gibi ev sahibi olacak'
Bakan Kurum duyurdu: 'Evi olmayanlar kira öder gibi ev sahibi olacak'

Bakan Kurum duyurdu: "Evi olmayanlar kira öder gibi ev sahibi olacak"

<p>Ezgi Aşık, Okçular Vakfı Genel Müdürü Ali İhsan Öz ile etkinliği gezdi.</p>

İstanbul'un fethinin 569. yıl dönümü etkinlikleri kapsamında gerçekleştirilen 10. Uluslararası Fetih Kupası başladı…

7 bin yıllık buğday Diyarbakır'da boy gösterdi! Çiftçiler 'Buğday sorunu kalmayacak' dedi

Lamborghini Sian FKP 37 modeli İstanbul'da! LEGO'ları kullanarak yaptılar

Azerbaycan'da TEKNOFEST heyecanı! Başkan Erdoğan festivalde konuşma yaptı