• $ 5,7311
  • € 6,3636
  • 275.687
  • 95522.1
Haber hattı
0530 708 54 54
Haber hattı
0530 708 54 54

Tanzimat mı ıslahat mı?

1

Kimi ezberlerimiz vardır, gerektiğinde kolayca kullandığımız.

Mesela ‘Tanzimat’ bunlardan birisidir. Ne zaman Osmanlı’nın Batı’ya teslim olmasından, kadim değerlerden koparak modernitenin dayatmalarına boyun eğişinden söz etmeye kalksak;

Be vadide en ağır suçu Tanzimat’a yükleriz.

‘Ancak gerçekten öyle midir?’ diye sormak bile gelmez aklımıza çoğu zaman.

“Cümleye malum olduğu üzere Devlet-i Aliyye’mizin bidayet-i zuhurundan berü ahkam-ı Celile-i Kur’aniye ve kavanin-i Seniyyemizin kuvvet-u miknet ve bilcümle teb’asının refahu ma’muriyyeti rütbe-i gayete vasıl olmuş iken yüz elli sene vardır ki gavail-i mete’akibe ve eshab-ı mütenevvi’aya mebni ne Şer-i şerife ve ne kavanin-i münifeye inkiyad u imtisal olunmamak hasebiyle evvel ki kuvvet u ma’muriyet bil’akis za’f u fukra mübeddel olmuş ve halbuki kavanin-i Şer’iyye tahtında idare olunmayan memalikin payidar olamayacağı vazıhatdan bulunmuş olup…”

Yukarıdaki satırlar bizzat 3 Kasım 1839’da Mustafa Reşit Paşa tarafından Gülhane Parkı’nda okunan Ferman’dan alınmıştır.

Ferman bu haliyle, bundan sonra yapılacak ıslahatların tamamının ‘ahkam-ı Celile-i Kur’aniyye’ ve kavanin-i Şer’iyye’ye’ uygun olmasını şart koşmaktadır.

2

Tanzimat Fermanı’ndan 17 yıl sonra 1856’da tarihte ‘Islahat Fermanı’ diye yer alacak bir metin daha yayımlanır.

Bir anlamda asıl kıyamet o zaman kopar. Bu yeni Ferman’la Osmanlı Yönetim Sistemi tamamen değiştirilmiş olup, halkın büyük bir çoğunluğu “bugün Ehl-i İslam için ağlanacak bir gündür” diye tepki göstermiştir.

O kadar ki; Tanzimat Fermanı’nı kaleme alan ve okuyan Mustafa Reşit Paşa bile Islahat Fermanı hakkında; “hainler tarafından Avrupa’ya verilmiş bir imtiyaz ve memleketi tahrip vasıtasıdır…” değerlendirmesinde bulunmuştur.

Ve dahi, Ferman o kadar yabancı ağzıyla yazılmış bir metindir ki yerli Rumlar bile isyan ederler; “devlet bizi Yahudilerle beraber etti” diye.

3

Kuşkusuz bunları Tanzimat’ı temize çekmek için hatırlatmadım.

Bütün meramım biraz daha sakin düşünebilir, biraz daha köşeleri keskin olmayan kelimelerle/cümlelerle konuşabilir miyizi hatırlatmaktan ibarettir, o kadar.

Hüseyin Besli Diğer Yazıları

’94 Ruhu’

15.11.2018

<p>Sivas Valiliğinden yapılan yazılı açıklamaya göre, Kangal´ın Külekli köyü mevkisinde 58 ED 716 pl

Kangal Köpeklerine Eziyet Kamerada!

İşsizlik maaşı için şart koşulan 120 günlük 'prim ödeyerek sürekli çalışma' maddesi değiştiriliyor

Sıfır noktasında kazılar yeniden başladı

Troya-0 bulundu! Kuruluş tarihi değişiyor...