• $ 5,8753
  • € 6,5605
  • 240.93
  • 96.142
Haber hattı
0530 708 54 54
Haber hattı
0530 708 54 54
Reklamı Kapat

Önce sandığa sonra sosyal medyaya koşacak

Ermenistan bugün sandık başında. 2008'deki seçimlere hile karıştığı iddiaları nedeniyle uluslararası toplumun gözü de Erivan'da... Sosyal medyadan örgütlenen Ermeniler, gördükleri hile ve yolsuzluğu anında dünyaya duyurarak, bu kez adil ve özgür seçim için çalışacak

x

Şenay YILDIZ/ senay.yildiz@aksam.com.tr
Ermenistan'da bugün 2,4 milyon seçmen, parlamento seçimleri için sandık başına gidiyor. 2008'de yapılan seçimlerdeki hile iddiaları nedeniyle düzenlenen protestolarda, 10 kişinin hayatını kaybetmesi ve onlarca ikişinin yaralanması, bugünkü seçimlere dünyanın ilgisini de artırmış. Ermenistan'ın başkenti Erivan'da hatırı sayılır derecede uluslararası gözlemci ve gazeteci var. Ben de Kültür Üniversitesi bünyesindeki Küresel Siyasi Eğilimler Merkezi (GPOT) ve Erivan Basın Kulübü'nün davetlisi olarak bu seçimleri yerinde izlemek üzere Erivan'dayım.
Ülkede şu anda Cumhuriyetçi Parti, Müreffeh Ermenistan ve Yasalar Ülkesi partilerinin oluşturduğu koalisyon yönetimi iktidarda. Parlamento seçimlerine 8'i parti, 1'i blok olmak üzere toplam 9 siyasi birlik katılacak. Devlet Başkanı Serj Sarkisyan'ın lideri olduğu Cumhuriyetçi Parti, Gagik Tsarukyan'ın lideri olduğu Müreffeh Ermenistan, Ermeni Devrimci Federasyonu (Daşnaktsutyun), Artür Baghdasaryan'ın Yasalar Ülkesi, Raffi Hovhannisyan'ın Miras Partisi ve ülkenin ilk cumhurbaşkanı Levon Ter Petrosyan'ın önderliğindeki Ermeni Ulusal Kongresi'nin, partiler için yüzde 5; parti koalisyonları için yüzde 7 olan barajı geçerek parlamentoya girmesine kesin gözüyle bakılıyor.
FAVORİ SARKİSYAN'IN PARTİSİ
Propagandaların en önemli gündemi; işsizlik ve ülkeyi terk eden Ermeniler, yani tersine göç. Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan'ın Cumhuriyetçi Parti'si seçimlerin favorisi gösteriliyor. En büyük rakibi ise Gagik Tsarukyan'ın Müreffeh Ermenistan Partisi. Eski dünya bilek güreşi şampiyonu Tsarukyan bir anlamda seçimin en ilginç siyasi karakteri. Sahibi olduğu maden ocakları, benzin istasyonları ve içki fabrikasıyla Ermenistan'daki en zengin kişilerinden olan Tsarukyan'ın kişisel servetini, oy almak için seçmenlere dağıttığı iddialar arasında.
Ülkedeki atmosferin 2008'deki tartışmalı sürece göre daha iyi olduğu belirtilse de, seçimlerin gerçekten özgür ve adil olup olmayacağı oldukça kritik bir gündem maddesi. Partilerin, seçmenin oyunu kapmak için para veya gıda malzemesi şeklinde dağıttığı maddi destekler nedeniyle seçmenin ne kadar sağlıklı tercih yaptığı konusunda endişeler olduğu da kesin...

ERMENİSTAN'IN USAHİDİ'Sİ

Bu seçimlerin adil ve özgür olması için en büyük umut, sosyal medyaya bağlanmış durumda. İnsanlar Facebook ve Twitter üzerinden örgütlenip her türlü usulsüzlüğü dünyaya duyurma hazırlıklarına aylarca önceden başlamış. Facebook ve Twitter üzerinden oluşturulan grupların yanı sıra, bugünkü oylama için oluşturulan www.iditord.org (bilgi gözlemcisi) sitesi de seçimlerin adil olup olmadığının denetlenmesi için önemli bir misyon üstlenecek.
Ermeni seçmenler, söz konusu siteye girdiklerinde Ermenistan haritasından kendi seçim bölgelerini işaretleyip, gördükleri usulsüzlükleri video ve fotoğraflarla destekleyerek anında dünyaya duyurabilecekler. Böylece, 'yurttaş gazeteciliği'ni seçimlerin özgür ve adil yapılması için kullanacaklar. iditord uygulaması, Kenya seçimleri sırasında uygulanan Usahidi uygulamasının bir benzeri olarak tanımlanıyor. Ermeniler böylece seçim sürecinde sadece edilgen bireyler olmaktan çıkıp, oy kullanım ve sayım sürecini kontrol eden, etkin güçler olacaklar.

HÜKÜMET KONTROLÜNDE

Konuştuğum Ermeni gazeteciler, 'Geleneksel Ermeni medyası hükümet tarafından kolayca kontrol ediliyor. Özellikle televizyonların büyük kısmı hükümet kontrolünde. Neyin haber yapılıp, yapılmayacağına hükümet karar veriyor. Ermeni gazeteleri daha özgür ama onların da tirajı ve etkisi çok az.
En fazla satan siyasi gazetenin tirajı 5 bin. Ama sosyal medya hem kontrol edilemiyor, hem de internet kullanımı çok yaygın ve çok sayıda insana ulaşıyor. Bu nedenle bu seçimlerde sosyal medya çok önemli' diyor.

1 MART 2008 ERMENİSTAN'IN MİLADI
ERMENİSTAN'da Sarkisyan'ın galip geldiği 2008 seçimlerinde hile yapıldığı ve gerçekte ülkenin birinci Cumhurbaşkanı Ter Petrosyan'ın kazandığını savunan on binlerce kişi sokaklara dökülmüştü. 1 Mart 2008'de 8'i sivil, 2'si güvenlik güçlerinden 10 kişi hayatını yitirmiş, onlarca kişi hastanelik olmuştu. Bu kanlı olay için Ermenistan'ın miladı benzetmesi yapılıyor. Ermeni entelektüelleri 'Olaylar, siyasetçilere artık böyle gidemeyeceklerini fark ettirdi.  Sivil toplum güçlendi ve muhalefet de o tarihten bu yana aktivitelerini hiç bırakmadı' yorumunu yapıyor. AB, uluslararası standartlara uygun seçimlerin gerçekleştirilmesi için AGİT Erivan Ofisi aracılığıyla 1,7 milyon euro değerinde destek verdi. Seçimlerde 700 yabancı ve yaklaşık 14 bin yerel gözlemci görevli.

'3 saniyede her şeyi değiştir'
Erivan sokaklarında yürürken çok büyük bir seçim heyecanı hissedilmiyor. Türkiye'deki gibi sokaklar metrelerce öteden görülebilen bayraklar ve posterlerle donatılmış değil. Reklam panolarının arasına sıkışıp kalmış adayların ilanlarını görmek için biraz dikkatli bakmanız gerek.
İktidar ve muhalefetin akşamüstü gerçekleşen mitingleriyle biraz olsun seçim atmosferini hissedebiliyorsunuz. Muhalefet mitingleri, daha sakin ve coşkusuz. İktidar partilerinin mitingleriyse oldukça hareketliydi. Ünlü Ermeni şarkıcıların dev ekranlardan yansıtılan konserleri özellikle gençleri coşturuyor.
Muhalefet mitinglerinde 3 parmağını havaya kaldıran seçmenler 'Sandığa giderek 3 saniyede her şeyi değiştirebilirsin' sloganı etrafında birleşmiş.

Türkiye seçim kartı değil
TÜRKİYE ile Ermenistan arasındaki protokollerin hemen ardından 2009'da Erivan'a yaptığım ziyarette, Türkiye konusu ülkenin en temel siyasi gündem maddesiydi ve hükümet ortağı Daşnaksutyun Partisi protokolleri gerekçe göstererek, hükümetten çekilmişti. Bu nedenle,  Erivan'a giderken en çok merak ettiğim konulardan biri Türkiye'nin seçim yarışında kullanılan bir kart olup olmadığıydı. Konuşma imkanı bulduğum tüm taraflar aynı yanıtı verdi: Türkiye, seçimin gündemi değil!
Bu şaşırtıcı yanıtın ardında biraz protokollerin hayata geçirileceğine dair umutların azalmış olması, biraz da Erivan'ın artık iyiden iyiye 24 Nisan'ın 100'üncü yıldönümünü büyük bir gövde gösterisine dönüştürmeye odaklanmış olması var. Tabii bir de, kimse seçim sürecinde adeta bir ateş topu olan Türkiye meselesini gündeme taşıyıp, tepki çekme riskini göze almıyor. Uzmanların Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin geleceğine ilişkin yorumları şöyle:
KARAR PARLAMENTODA
- Cumhuriyetçi Parti Milletvekili Artak Zakaryan: Yolsuzluk ve işsizlik, savaştığımız en önemli konular. İki komşumuz tarafından sınırımızın bloke edilmesi, ekonomik gelişmemizi zorlaştırıyor. Bugün herşey Türkiye Hükümeti'ne bağlı, onların protokolleri onaylamasını bekliyoruz. Türkiye-Ermenistan ilişkileri 3. partilere bağımlı olmamalı. Protokollerde Karabağ'la ilgili tek bir ifade yok. Bu ikisinin nasıl bağlantılandığını bilmiyorum. Eğer Türkiye'nin Ermenistan'la iyi ilişkiler kurması, Azerbaycan'la ilişkilerinin kötüleşmesi anlamına geliyorsa, bu Türkiye'nin sorunu. Biz protokolleri; soykırım meselesine, Karabağ'ın tanınmasına veya Türkiye'nin AB üyeliğine bağlamıyoruz. Komşumuz Türkiye'yle ilişkilerimizin normalleşmesini istiyoruz. Eğer Türk tarafında bir zaman çizelgesi yoksa, 'Türkiye bu meseleye öncelik vermiyor' demektir. Bu nedenle yeni parlamento kurulduğu zaman, bu konu gündeme alınacak ve protokollerin bu haliyle daha fazla tutulup tutulmayacağına karar verilecek. Ama biz parti olarak Türkiye'nin gerçek yanıtının beklenmesi gerektiğini düşünüyoruz.

2009'DAKİ ATMOSFER YOK
Yerkir Televizyonundan Gagham Manukyan:  Burada Türkiye'deki gibi bir atmosfer oluştu. 2009'da protokoller çok önemliydi. Ama son seçimlerde kimse bu konuyla ilgili bir şey yazmadı, o atmosfer kayboldu. Bizim en büyük problemimiz, gazeteci olarak Türkiye'de çalışamamak. Çünkü Türkiye bize çalışma vizesi vermiyor. Göndereceğimiz personelin 3 ay turist vizesiyle kalıp, 1 ay geri dönmesi gerekiyor. Bunu Türkiye'yle görüştük, önce onayladılar sonra adım atılmadı.

BU PROTOKOLLER ARTIK ÖLÜ
Miras Partisi Milletvekili Stiopa Safaryan: Türkiye, Ermenistan'a karşı düşmanca bir politika izliyor. Eğer gerçekten ilişkileri geliştirmek istiyorsak, protokollere falan ihtiyacımız yok. Bu protokoller ölü protokollerdir. Her iki taraf da protokolleri kendisine göre yorumladı. Bu protokolleri birbirimizle ilişkileri normalleştirmek değil, anormalleştirmek için kullandık. Bundan sonraki süreçte Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin geliştirilmesi için önümüzde iki alternatif var. Birincisi, tüm ön şartları bir kenara koyup, diplomatik ilişkileri başlatmak. İkincisi hepsini masaya döküp, tartışmak. Biz tüm şartların bir kenara bırakılıp, diplomatik ilişkilerin normalleşmesinden yanayız. Uzlaşma çabaları daha sonra gelmeli.

Son dakika haberleri, son dakika haber, son dakika gelişmeleri
Son dakika haberleri

Fransızların lezzetli tarifi Kuşkonmazlı Keçi Peynirli Omlet tarifiyle karşınızdayız. Afiyet Olsun..

Kuşkonmazlı Keçi Peynirli Omlet Tarifi

İşsizlik maaşı için şart koşulan 120 günlük 'prim ödeyerek sürekli çalışma' maddesi değiştiriliyor

Argo kavgası bitti

WhatsApp'tan çok konuşulacak yasak