İstanbul
  °C
İl Seç

HAVA DURUMU

Yaşadığınız şehrin günlük hava durumunu görüntüleyin

  • 3,6737
  • 4,3310
  • 151,29
  • 108.489
Reklamı Kapat

ABD her soruna artık karışmıyor

Gazeteci yazar Stephen Kinzer: “Mısır’da darbe olduğu gün Obama golf oynuyordu ve bu iyi bir şey. Çünkü artık dünyanın herhangi bir yerinde sorun olduğu zaman ABD’nin işin içine atlayacağı fikrinin değişmesi gerekiyor”

Şenay YILDIZ

senay.yildiz@aksam.com.tr

Satır arası…
ABD’nin önde gelen gazetelerinden New York Times’ın muhabiri olarak 5 kıtada 50’den fazla ülkede yıllarca sıcak gelişmeleri izleyen Stephen Kinzer, İran’daki Amerikan darbesini anlatan ‘Şah’ın Bütün Adamları: Bir Amerikan Darbesi ve Ortadoğu Terörünün Kökenleri’ kitabıyla tüm dünyada büyük bir üne kavuştu. CIA’nin İran’da 53’te gerçekleşen darbeyi ABD çıkarlarını korumak için gerçekleştirdiğini geçen hafta resmen açıklamasının ardından kendisini aradım ve hem Mısır, hem de Suriye’de yaşanan kanlı süreci konuştum. Kinzer bugün Brown Üniversitesi’nde ABD’nin Ortadoğu’dan Latin Amerika’ya kadar tüm dünyada yaptığı operasyonlar üzerine dersler veriyor. 

- CIA’nin 53’te İran’da yaptığı darbe kısa dönemde başarılı oldu ama İslam Devrimi ve rehine kriziyle beraber uzun dönemli etkileri ABD açısından pek de iyi olmadı. ABD dış politika yapıcılarının gereken dersleri çıkardığını düşünüyor musunuz? 
CIA’nin açıkladığı dokümanlardaki bilgilerin çoğunu zaten biliyorduk ama resmiyet kazanması önemli. CIA, Dışişleri Bakanlığı ve Beyaz Saray İran darbesinden korkunç bir ders aldılar. O da şu: Ajanlarınızı bir ülkeye gönderip, demokratik seçimlerle iş başına gelmiş bir hükümeti çıkarlarınız için devirebilir ve yerine ABD çıkarlarına daha iyi hizmet eden bir yönetim getirebilirsiniz. Ama bunun uzun dönemde komplikasyonlara yol açmayacağını bekleyemezsiniz.  

- Bugün Mısır’da olanlar size normal görünüyor mu? Tekrar bir ABD -ve hatta İsrail- destekli darbe tecrübesi yaşıyor olabilir miyiz?  
Mısır’da toplum ve güç dengeleri son derece parçalanmış görünüyor. Bu koşullar altında dışarıdan güçlü bir rüzgâr ile bir darbe organize etmek son derece zor. İran’da 1953’te seçilmiş bir hükümeti devirmek, yıllarca sürecek bir tangoyla sonuçlandı. Bu nedenle, bunun artık bir alternatif olmadığını düşünüyorum. 

GOLF EN İYİ DIŞ POLİTİKA KARARI 

- Obama Yönetimi’nin Mısır’da yaşanan darbe karşısındaki tepkisini nasıl değerlendiriyorsunuz? 
Ordu yönetime el koyduğu gün Başkan Obama golf oynuyordu ve bence bu iyi bir şey. Çünkü artık dünyanın herhangi bir yerinde bir sorun olduğu zaman ABD’nin işin içine atlayacağı fikrinin değişmesi gerekiyor. Artık her olaya müdahil olup, hangi fraksiyona destek vereceğimizi belirleyemeyiz. Bu nedenle darbe olduğu gün başkanın golf oynamaya gitmesinin en iyi dış politika kararlarından biri olduğunu düşünüyorum. 

- Mısır’da insanlar öldürülürken ABD’nin bu şekilde sessiz kalması Türkiye’de çok eleştiriliyor… 
Sanırım buna alışmanız gerekecek! Uzun süre Ortadoğu’daki her sorunda İngilizler taraf oldu ve kendi isteklerini empoze etmeye çalıştılar. Bu çok iyi sonuçlanmadı. Son 65 yıldır ABD bölgeyi dışarıdan şekillendirmeye çalışan güçtü. Bu da, ne ABD ne de bölge için iyi sonuçlar vermedi. İran’da ne olduğuna bakın. Darbe yaptık, tarihi değiştirdiğimizi sandık ve ülke 60 yıldır tam bir felaket içinde! Afganistan’a, Irak’a bakın. ABD’nin el attığı yerlerde süreç daha iyiye gitmiyor ki. Bu nedenle ben Obama’nın golf oynamasını geçmişte yaşananlardan bazı dersler çıkarılmasına bağlıyorum. 

SUUDİ KRALİYET AİLESİ KARDEŞLER’DEN KORKUYOR

- Suudi Arabistan Batı finansal yardımı kesse dahi Mısır’a yaptığı yardımları kesmeyeceğini duyurdu. İslamcı S. Arabistan Müslüman Kardeşler’i desteklemek yerine, neden Sisi’den yana tavır koyuyor?  
Suudiler hiçbir koşulda kendi kraliyetlerinde popüler İslamcı bir hareket görmek istemiyorlar. Çünkü Suudi rejimi geniş tabanlı İslamcı popülizm karşısında kırılgan ve Müslüman Kardeşler rejime alternatif olmak için en güçlü marka. Yani, Müslüman Kardeşler’in Suudi Arabistan’da güçlenmesi kraliyet ailesi için son derece rahatsız edici. Bu nedenle Müslüman Kardeşler’in güçlenmesini önlemek için her şeyi yapmaya hazırlar.

ARAPLARIN BAHARI DEĞİL 30 YIL SAVAŞLARI BAŞLADI

- Arap Baharı’nın başında Ortadoğu’ya gerçek demokrasinin geleceği düşünülüyordu ama siz şüpheliydiniz. Bugün Mısır’da yeniden demokratik olmayan ama ABD ve İsrail dostu bir yönetim mi kurulmaya çalışılıyor? 
Muhtemelen kısa ve orta vadede Mısır’daki rejim demokratik olmayacak. Ama benim asıl ilgilendiğim konu, rejim ne yapacak? Mısır’ı geliştirecek, sağlıklı bir toplum oluşturacak mı? Açıkçası bazılarının Arap Baharı’nı “Fransız Devrimi’nden sonra yaşanan en mükemmel süreç” gibi yorumlamalarını çılgınca buluyorum. “Arap Baharı” ifadesi durumu doğru tarif etmiyor. Bunun yerine “Arap 30 Yıl Savaşları” demek daha doğru olur. 

- Neden Arap 30 Yıl Savaşları? 
Çünkü Ortadoğu’da uzun bir mücadele sürecinin henüz başındayız. Bu mücadelenin bir kısmı silahla, savaşla gerçekleşecek ve ne kadar süreceği de belirsiz. Hıristiyanlık Avrupa’nın 1000 yıl karanlık dönem yaşamasına neden oldu. Daha sonra hangi Hıristiyan mezhebinin Avrupa’yı yöneteceği konusunda bir mücadele yaşandı ve 30 Yıl Savaşları’na sebep oldu. Ardından, din ve siyaset birbirinden ayrıldı ve devletler dinsel bir yön olmadan hareket etmeye başladılar. Avrupa’da yüzyıllar alan bu mücadele Ortadoğu’da bir gecede tamamlanmayacaktır. Ne Mısır’da ne de Ortadoğu’da demokratik sistemin hızlı bir şekilde oturmasını beklemek son derece aptalca.
 
- Obama Suriye’de kimyasal silah kullanımının ABD için kırmızı çizgi olduğunu söylemişti. Kimyasal silah kullanılmasına rağmen BM kınama bile yayınlamayınca Davutoğlu “Suriye’de tüm kırmızı çizgiler aşıldı” diyerek tepki gösterdi ve BM’yi kınadı. BM ve ABD’nin Suriye tavrını nasıl yorumluyorsunuz?  
Obama’nın bu sözlerinin kendisini ve ABD’yi tuhaf bir konuma soktuğu kesin. Buradaki soru şu: Buna göstereceğiniz tepki ile ne yapmayı hedefliyorsunuz? “Kimyasal silah kullandınız” deyip, ülkeye askeri operasyon mu yapacaksınız? Günün sonunda BM bağımsız bir örgüt değil. Eğer ulusal devletlerin temsilcileri müdahil olmak istemezlerse, BM’nin farklı bir şey söyleme hakkı yok. Bir de Esad gittiği zaman ne olacak? Eldeki veriler gösteriyor ki, Esad’ın alternatifi El Kaide! Ne Hıristiyan, ne Alevi, ne Dürzî… tek bir tane bile kalmayacak. Sadece El Kaide tarafından yönetilen saldırgan, Sünni bir Arap devleti olacak ve Esad’lı eski günler bile aranır hale gelecek. Bu nedenle kimse bu süreci bu şekilde itmeye çalışmıyor. 

Suriye'de Esed rejimi ablukasındaki Doğu Guta'da gıdasızlıktan son 2 günde iki bebek daha öldü. Sehe

Gıdasızlıktan ölen Suriyeli bebeğin son anları kameraya yansıdı

Bilim dünyasını şaşırtan limon ve sarımsak mucizesi!