 |
|
|
|
Dünyada neler oluyor?
|
|
|
Yılın yarısını geçmiş bulunuyoruz. 2005 yılı sürprizlerle dolu! Aşağıda Nisan 2005 tarihinde üretilmiş ve 2005 yılınının bütününü kapsayan dünya çapında reel büyüme tahminleri var. Bu tablodan görülebileceği gibi 2004 yılından, 2005 yılına geçerken dünyanın genelinde yavaşlama gözlemleneceği tahmini yapılmakta idi. Ancak bu pek gerçekleşmiyor. Bunun ilginç nedenleri açıklanmak zorunda. Dünya artan terör ve yüksek devam eden petrol fiyatlarına rağmen ilk tahminlerden daha iyi bir gidişat sergilemekte. Neden?
Dünya ekonomisinin dörtte biri, ABD ekonomisi. 2005 yılına girilirken ABD vatandaşları toplam gelirlerinin sadece yüzde 1 kadarını tasarruf ettiklerinden ve ABD bütçe açığı da kontrol altına alınamadığından, Greenspan'in faizleri yükselterek yatırımı durdurması ve büyümeyi frenlemesi gerektiği düşünülüyordu. Ancak Greenspan faiz artırımı yapmasına rağmen, uzun vadeli ABD faizleri yüzde 4-5 aralığını aşmadı, yani fazla yükselmedi. Bu da özelikle konut ve şirket yatırımı sektörlerinde canlılık gelmesine yol açtı ve ABD büyümesi tahminlerin üzerinde gerçekleşmeye başladı. Üstelik dünyada tasarruf kıtlığı olacağı düşünülürken birden tasarruf bolluğu ortaya çıktı. Japonya'da şirket karları patladı, Çin'de ihracat fazlasının getirdiği döviz birikimi dev hale geldi, Rusya ve Suudi Arabistan'da petrol parası dağ gibi yığıldı ve Avrupa'da gelecek endişesine düşen işçiler de hızla tasarruf üretmeye başladı. Bu nedenle de 2005 yılının ortasına gelindiğinde dünya çapında tasarruf oranı beklenmedik şekilde son yirmi yılın en yüksek değerine geldi. Böylece ortalığa dökülen ucuz maliyetli para bir yandan harcamaya dönerken, diğer taraftan da, başta konut olmak üzere çeşitli varlıkların talebini azdırdı. Bu furyada ABD hem konut hem de askeri harcama finansmanında büyük kolaylık sağlamış oldu. Ancak tabii ki bu sefer de riskler değişti ve katastrofi senaryoları da farklı şekilde yeniden gündeme gelmeye başladı. Tasarruflar ulusal hudutları aşıp yüksek getiri peşinde, başta gelişen ülkeler olmak üzere her yere dökülünce (Türkiye dahil), 'bu giren para birden çıkarsa neler olur neler' başlıklı senaryolar telaffuz edilir oldu. Dünya iki parçaya bölünmüştü. Bir yanda tasarruf fazlası olanlar vardı, diğer tarafta ise tasarruf açığı olanlar. 2005 yılında ilk altı ayda Japonya'nın net tasarrufu 157 milyar dolar, Almanya'nın 110 milyar dolar, Rusya'nın 86 milyar dolar, Suudi Arabistan'ın 79 milyar dolar, Çin'in 76 milyar dolar, Norveç'in 46 milyar dolar, İsviçre'nin 43 milyar dolar oluvermişti. Buna karşılık Portekiz 13, Türkiye 15, İtalya 24, Avustralya 39, İngiltere 54, İspanya 54 ve ABD 724 milyar dolar tasarruf açığı üretmişlerdi. IMF tahminlerine göre global tasarruf düzeyi 2005 yılında 11 trilyon dolara varacak.
Kör milliyetçiler
Mesela Rusya'nın ticaret fazlası 100 milyar dolar (bir yıl evvel 65 idi), Japonya cari denge fazlası nisan ayı itibarı ile 171 milyar dolar (bir evvelki yıl 157 idi), Almanya 100 milyar dolar cari denge fazlası üretiyor. Çin'in dış ticaret fazlası ise 70 milyar doları geçti. Tersine ABD'de cari denge açığı geçen yıl 668 milyar dolar olmuştu. Dünyada bazı ülkelerde iç talep düşük de olsa ortalığa dökülen ucuz para (tasarruf) tabloyu kötümserliğe götürmüyor, yüksek petrol fiyatlarının etkisini de sınırlı tutuyor. Kurların çıldırmasını da önlüyor. Faizler de her yerde düşük ve düşmeye devam ediyor! Bu durumda hem kel hem de fodul olamayan ülkeler, özelleştirmeyi hızlandırıp, yabancı sermaye yatırımını da teşvik ederek, sorunlarını azaltıyorlar. Kör milliyetçi olanlar ise 'Az olsun, bizim olsun!' diyerek sürünmeye devam ediyorlar. Türkiye'de hükümet özelleştirme ve yabancı sermaye yatırımı konusunda enerjik ve arzulu, ama başta medya olmak üzere birçok sağcı ve solcu kör milliyetçi! O zaman da hükümetin işi zor!
Türkiye ya özelleştirme ve yabancı sermaye yatırımı dalgasına binecek, bu furyadan faydalanacak ve kendi stok sorunlarını (Sosyal Güvenlik, Sağlık, Kayıtdışı, Kamu Borcu) aşacak ya da bu dalganın dışında kalacak ve eski günlere dönecek. Alternatiflerimiz bunlar diye düşünüyoruz!
2005 Reel Büyüme Tahminleri (IMF Nisan 2005)
|
GELİŞMİŞ
|
2.0 |
3.4
|
2.6 |
|
ABD
|
3.0 |
4.4
|
3.6 |
|
Japonya
|
1.4 |
2.6
|
0.8 |
|
AVRUPA
|
0.5 |
2.0
|
1.6 |
|
Almanya
|
-0.1 |
1.7
|
0.8 |
|
Fransa
|
0.5 |
2.3
|
2.0 |
|
ASYA
|
3.1 |
5.5
|
4.0 |
|
Çin
|
9.3 |
9.5
|
8.5
|
|
Rusya
|
7.3 |
7.1
|
6.0 |
|
Hindistan
|
7.5 |
7.3
|
6.7 |
|
DÜNYA
|
4.0 |
5.1
|
4.3 |
|
|
|
|
|
|
 |
