 |
|
|
|
İlk 500 şirketin 149'u yabancı sermayenin
|
|
|
Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşunun yüzde 30'unu yabancı şirketler oluşturuyor. İlk 500 sanayi kuruluşu içinde brüt katma değerinin yarısını gerçekleştiren yabancı sermayeli 149 şirketin ihracattaki payı da yüzde 49. TÜPRAŞ, Ereğli Demir ve Çelik özelleştirmeleri de gerçekleşirse yabancı sermayenin Türk sanayi içindeki payı daha da artmış olacak.
37 yıldır aralıksız hazırlanan İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) ''Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Raporu' çalışmasına göre Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşu içinde yabancı sermayeli 149 şirket, 500 şirketin toplam üretimden satışlarının yüzde 42.5'ini, brüt katma değerin yarısını, dönem karının yüzde 44.4'ünü, ihracatın yüzde 49'unu, istihdamın yüzde 27.3'ünü sağladı.
Cari açık tehlike
Yabancı sermaye payı bulunan şirketlerin oldukça ağırlığı bulunduğunu söyleyen İSO Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük, ekonomide bu yılın ilk yarısındaki en düşündürücü gelişmenin dış ticaret ve cari işlemler açığındaki artış olduğunu söyledi. İSO raporunun ardından ekonomiyi değerlendiren Küçük, bu eğilimin devam etmesi durumunda dış ticaret açığının yıl sonunda program hedefi olan 21.1 milyar dolar yerine 40 milyar dolara ve cari açığın da 20 milyar dolara ulaşabileceğini söyledi.
Ekonomide soğuma
Ekonomide 2004 yılının ikinci yarısında başlayan yavaşlama eğiliminin bu yılın yedinci ayı itibariyle de devam ettiğini belirten Küçük, iç talepteki yetersizliğin sanayicilerin gündeminde önemli yer tuttuğunu söyledi. Küçük, '2004'ün ikinci yarısından itibaren bir yavaşlama oldu. 2005 yılında ekonomideki soğuma ise öngörülen bir husustu. Biz bu soğumanın nereye kadar gideceğini soruyoruz. Yapılan araştırmalar Türkiye ekonomisinin yüzde 7-8 civarında sürdürülebilir bir şekilde büyüyebileceğini gösteriyor. Program hedefi yüzde 5 ancak görüşümüz ekonominin söz konusu oranlara yakın büyüyebileceği yönünde. Büyümenin devam etmesi için de yapısal reformlar sürmeli. İşte burada yavaş kalındığını düşünüyoruz' dedi.
Üstü kapalı ikaz değil
Türkiye'nin sürdürülebilir büyümeyi yakalaması için yapması gereken yapısal reformlar olduğunu da vurgulayan Küçük, şunları söyledi: 'Yapması gereken yapısal reformlarda yavaş kaldığımızı ifade ediyoruz. Cari açık, dış ticaret açığı, ödemeler dengesindeki sinyallere dikkat çekiyoruz. Bu, üstü kapalı ikazlar değil, sadece verilerin değerlendirilmesi.'
Birinci yine TÜPRAŞ
TÜPRAŞ, geçen yıl 10.4 katrilyon liralık üretimden satış gerçekleştirerek, yine Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu oldu. TÜPRAŞ'ın 2004 yılındaki üretimden satışları 10 katrilyon 446 trilyon 591 milyar 755 milyon lira oldu. İkinci sıradaki yerini koruyan Ford Otomotiv, 4 katrilyon 445 trilyon 190 milyar 178 milyon liralık üretimden satış gerçekleştirdi. Ford Otomotiv, özel sektör sıralamasında da yine birinci oldu. Önceki yılın 11'incisi Toyota Otomotiv, geçen yıl 3 katrilyon 348 trilyon 31 milyar 394 milyon lira ile üçüncülüğe yükseldi. Yine sıralamada 4. olan Oyak Renault'un 2004 yılı üretimden satışları 3 katrilyon 279 trilyon 366 milyar 618 milyon lira olarak belirlendi. ERDEMİR ise 2 katrilyon 966 trilyon 839 milyar 536 milyon lira ilesıralamada bir basamak üste çıkarak 5'inciliği aldı. İlk 10'a giren diğer kuruluşlar da Elektrik Üretim A.Ş., Arçelik, Vestel, Tofaş ve Aygaz olarak sıralandı. İlk 10 kuruluşun 8'i özel, 2'si kamu kuruluşlarından (TÜPRAŞ, Elektrik Üretim A.Ş.) oluştu.
İhracatta şampiyonluk Toyota'ya geçti
500 şirket içinde daha önce ihracat sıralamasında 4. olan Toyota Otomotiv, 2004 yılını 2 milyar 156 milyon 128 bin dolar ile ihracat şampiyonu olarak tamamladı. Ford Otomotiv, 1 milyar 791 milyon 839 bin dolar ile 3'üncülükten ikinciliğe tırmanırken, yine bir otomobil fabrikası olan Oyak Renault ikinci sıradan üçüncü sıraya geriledi. Oyak Renault'un ihracatı 1 milyar 502 milyon 586 bin dolar olarak gerçekleşti. 2003 yılının birincisi Vestel ise 1 milyar 462 milyon 677 bin dolar ile geçen yıl 4. oldu. İhracatta ilk 10'a giren diğer kuruluşlar TÜPRAŞ, Beko Elektronik, Tofaş, Arçelik, İÇDAŞ ve HABAŞ olarak sıralandı.
Koç'un amiral gemisi Ford özelde birinci
2 yıl önce Koç'un amiral gemisi unvanını Arçelik'ten devralan Ford Otosan, bu yıl da Türkiye'nin en büyük özel sanayi kuruluşu oldu. Özel kuruluşlar arasında, üretimden net satışları 4 katrilyon 445 trilyon 190 milyar 178 milyon lira olarak belirlenen Ford Otomotiv, liderliğini sürdürdü. İkinci sırada 3 katrilyon 348 trilyon 31 milyar 394 milyon lira ile Toyota Otomotiv yer aldı. Oyak Renault ise 3 katrilyon 279 trilyon 366 milyar 618 milyon lira ile üçüncü oldu. 2004 yılında ilk 500 sanayi kuruluşu arasında ilk onda Koç Grubu'nun Beko, Ford, Arçelik, Aygaz ve TOFAŞ olmak üzere 5 firması yer aldı.
OTOMOTİV TEKSTİLİ GEÇTİ
Otomotiv endüstrisinin toplam İSO-500 ihracatı içindeki payı 2003 yılına göre yüzde 56.3 artışla yüzde 26.9 düzeyine ulaştı. Öte yandan tekstil, giyim, deri ve ayakkabı sektörde faaliyet gösteren şirketlerin İSO-500'ün toplam ihracatı içinde 2002'de yüzde 20.8 olan payı 2003'te yüzde 17'ye ve 2004 yılında da yüzde 12.9'a geriledi.
HEPSİ BİR WAL-MART BİLE ETMİYOR
Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşunun toplam satışları, ABD 500'ün ilk sırasındaki Wal-Mart Stores'un satışlarının ancak yüzde 33.3'ünü, en büyük Türk sanayi kuruluşu Tüpraş'ın satışları ise bu şirketin satışlarının yüzde 2.7'sini oluşturdu.
12 BİN 238 YENİ İSTİHDAM YARATILDI
Çalışan sayısı incelendiğinde, ekonomide görülen olumlu performans doğrultusunda özel büyük kuruluşların çalışan sayısında yüzde 6.1 oranında artış gözlendi. Buna rağmen, kamu kuruluşlarındaki yüzde 10.2'lik düşüşün etkisiyle toplam çalışanlar sayısında yüzde 2.4'lük artış söz konusu olabildi. İSO Başkanı Tanıl Küçük, ''Sanayi sektörü üretiminin yarısından fazlasını sağlayan 500 büyük kuruluştaki olumlu performansa rağmen 2004 yılında yalnızca 12 bin 238 kişilik net istihdam artışı sağlanması, sık sık dile getirdiğimiz işsizlik sorununun çözümünde tek başına sanayi sektörünün yeterli olamayacağı yönündeki görüşümüzü destekleyen bir gelişmedir. İşsizlik sorununu çözmek için Türkiye diğer sektörlerde de arayışlara girmeli, bir strateji çerçevesinde istihdam alternatifleri geliştirmelidir'' dedi.
|
|
|
|
|
|
 |
