 |
|
|
|
Tükenmişlik sendromu
|
|
|
Kendinizi sürekli yorgun hissedi-yor musunuz? Enerjinizin hızla tükendiğini, ancak yerine aynı hızla koyamadığınızı mı fark ettiniz? Önünüzü göremeyecek kadar yoğun mu çalışıyorsunuz? Belli bir nedeni olmaksızın kendinizi huzursuz mu hissediyorsunuz? Üzerinizdeki baskılar nedeniyle duygularınızda hızlı değişmeler oluyor mu? Hiçbir şey yapamayacak kadar isteksiz ve halsiz misiniz? İş yerinizde etrafınıza bir bakın. Bazıları daha coşkuyla çalışırken diğerlerinin pili bitmiş gibi mi? Ya siz? Stres ve yoğun çalışma temposunun etkilerini eskiye oranla daha fazla hissediyor musunuz? Yatağa yapıştığınızı, işe gitmemek için bahane-ler bulmaya çalıştığınızı fark ediyor musunuz? İş yaşamıyla ilgili eski coşkunuzu yitirdiğinizi, işe giderken yol boyunca geri geri gittiğini hissediyor musunuz? Yoğun baş ağrıları çekiyor musunuz? Bu soruların hepsine ya da çoğuna evet diyorsanız Psikonot'tan Özlem Mestçioğlu, şu öneride bulunuyor: 'İş temponuzu düşürmeyi deneyin, iş saatleri içinde kısa ancak sık aralıklı molalar vermeye çalışın, yemek ve uyku saatlerinizi düzene koyun, tatile gitme-ye gayret edin.' Ama eğer bütün bunlara rağmen sıkıntılarınız geçmiyorsa 'tükenmişlik sendromu' yaşıyorsunuz demektir.
Psikololog Mestçioğlu, tükenmişlik sendromunun oldukça yaygın görülen bir durum olduğunu belirtiyor: 'Çalışan kişilerin %80'i iş yaşamlarının bir noktasında tükenmişlik sendromuna yakalanabilmekte. Ancak bu durum birdenbire gelişen bir durum değil, yavaş yavaş gelişiyor, bazı faktörlerle besleniyor. Ortaya çıktıktan sonra da kişinin ruhsal dengesini bozuyor, iş- aile- sosyal yaşantıda önemli gedikler açılmasına neden olabiliyor. Tükenmişlik sendromu basit bir yorgunlukla açıklanamaz. Yorgunluk iyi bir uyku ve dinlenme ile düzelebilir. Ancak tükenmişlik sendromunu yaşayan kişiler kendilerini uyuyamayacak kadar yorgun- huzursuz hissedebilirler.'
Hayatın bittiğini sanırlar
Duygusal açıdan tükendiklerini, hiç kimseye verecekleri bir şey kalmadığını hissederler
Kendilerini ve yaptıkları işi hep olumsuz kelimelerle tanımlarlar
Hiç kimsenin onları takdir etmediğini, beğenmediğini düşünür, ancak kendilerini de beğenmezler
Aşırı heyecanlı, huzursuz, gergindirler
Kendilerini mutsuz- umutsuz hissederler
Aşırı öfkelidirler, tepkileri abartılıdır
Her şeyin daha da kötüye gideceğini zannederler
Dikkatlerini toplamakta güçlük çe-kerler, düşünme hızları yavaşlamıştır
Karar vermekte- inisyatif kullanmakta zorluk çekerler
Nesnelliklerini kaybetmişlerdir
Değişimlere karşı tepki duyarlar, engel olmaya çalışırlar
Fiziksel olarak da enerji kaybı yaşarlar
Mide- bağırsak şikayetleri, baş ağrıları sık olarak gözlenir
İştahsızlıktan yakınırlar. Bazen de kendilerini yemeğe verirler
Çok yorgun olmalarına rağmen geç saatlere kadar uyuyamazla, sabah çok zorlukla uyanırlar ve uyandıklarında halen yorgundurlar
Hem iş, hem sosyal hem de aile yaşantılarında ilişkileri bozulmuştur. Özellikle yakın ilişkilerde ciddi sorunlar yaşarlar
İş ortamındaki müşterilerle çatışmalara girmeye başlarlar
Giderek değersizleştiklerini, artık işe yaramaz hal geldiklerini düşünürler
Cinsel ilgilerinde belirgin bir azalma olmuştur
KİMLERDE DAHA SIK GÖRÜLÜR?
Tükenmişlik sendromu sıklıkla hizmet sektöründe çalışanlarda gözlenir. Yönetici kademesindekilerde, kurtarıcı pozisyonundaki kişilerde, yaşamsal önemi olan kararlar vermek durumunda kalacak kişilerde ve takım liderlerinde görülme olasılığı daha fazladır. Zaman baskısıyla iş yetiştirmek durumunda kalanlar, dikkatin keskin olmasını gerektiren işlerde çalışanlar, ufak detaylara fazlasıyla önem verilmenin gerekli olduğu işleri yapanlar tükenmişlik sendromuna daha yatkın olabiliyorlar. Hangi işte çalışırsa çalışsın hangi pozisyonda olursa olsun herkes tükenmişlik sendromu için bir adaydır.
Hangi faktörler artırır?
İşe ait faktörler arasında; fazla iş yükü, daha uzun çalışma saatleri, riskli işler sayılabilir.
Sorumluluk ve yetki arasında dengesizlik
Profesyonel olmayan bir yönetim anlayışı
Etkin bir denetimin olmaması, geri bildirim verilmemesi
İş ortamında arkadaşça olmayan, rekabete dayalı ilişkiler
Mola vermeye uygun ortamların olmaması
Yönetici kadronun gerçekçi olmayan beklentileri
İş ortamının güvenilir olmaması
İş ortamında çalışanlara karşı eşitsiz davranılması
İş arkadaşları arasında paylaşımın az olması
Çalışanların karar verme- insiyatif kullanma yetkilerinin olmaması
Çözüm önerileri
Öncelikle bu durumun herkesin başına gelebileceğini unutmayın.Unutmayın ki; 'Zayıf değilsiniz, yaşlanmıyorsunuz, paslanmıyorsunuz' 'Sizin hatanız değil'.
Motivasyonun azalması her zaman bir alarm durumunu işaret etmez. Halen yakıtınız varsa motoru ateşleyebilirsiniz.
İşinizi yaparken katılımcı, iyimser, yardımcı olun; ancak işinizle bağlantılı olarak çok büyük değişiklikler yapmanın sadece sizinle bağlantılı olmadığını fark edin.
İş yerinizde her türlü fikre açık olun, kendinize esneme payı bırakın, zaman zaman risk alın, ancak kendinizi tehlikeye atmayın
İş ortamınızı dengeli hale getirin. Unutmayın ki; hiç kimse her gün her dakika çalışamaz. Bir makinenin bile düzgün çalışabilmesi için düzenli bakımının yapılması gerekir. Mola vermeyi asla unutmayın.
Yaptığınız işe farklı boyutlar, kendi kişiliğinizden bir şeyler katın.
İşin sahibi iseniz, çalışanlarınızın kararlara katılımını sağlayın. Çalışanın inisyatif kullanması, karar mekanizmalarının içinde yer alması işin verimini, üretkenliği arttırır.
|
|
|
|
|
|
 |
