 |
|
|
Ümit Özdağ
|
|
|
İran'ın seçimi
|
|
|
İran seçimleri hiç kimsenin beklemediği bir şekilde sonuçlandı. Seçimin birinci turunu, Rafsancani birinci, Ahmedinecad ikinci ve reformist aday üçüncü gelmişlerdi. Ahmedinecad ile reformist aday arasında çekişme yaşanmış, Ahmedinecad iddialara göre bazı oy manipülasyonları yapılarak ikinci sıraya oturtulmuştu. Seçimin ikinci turunda reformistler, 'Geliştiriciler' denilen yeni muhafazakar çizginin temsilcisi Ahmedinecad'a karşı reformist görüşleri kısmen de olsa benimseyen Rafsancani'yi destekleme kararı almışlardı.
En basit hesapla, Rafsancani kendi oylarına reformist adayın oyunu ekleyerek cumhurbaşkanı seçilecekti. Ancak öyle olmadı. Bunun için değişik izahlar bulmak mümkün. Her şeyden önce ikinci tura katılım daha az oldu ve muhtemelen bir kısım reformist, Rafsancani'ye oy vermek için sandık başına gitmedi. Öte yandan bir kısım reformist seçmen de Rafsancani ile Ahmedinecad arasında kalınca ikinci adaya 'yolsuzluğa karşı açacağı savaş' propogandası nedeniyle yöneldi.
Bütün bunların dışında gerek birinci gerek ikinci turda devlet aygıtı bütün gücü ile Ahmedinecad'ın arkasında oldu. Daha Nisan 2005'te İran basınında özellikle İslam muhafızlarının seçimlere hile karıştıracağı ve sonuçları etkilemeye çalışacağı doğrultusunda açıklamalar yapılmıştı. 7 Haziran'da İran İç İşleri Bakanlığı sözcüsü yaptığı açıklamada benzer şüpheleri dile getirmişti.
Seçimlerin birinci ve ikinci turunda camii merkezli kurulan muhafazakar seçim ağı ve Devrim Muhafızları'nın desteği ile seçimler öncesinde Tahran dışında pek tanınmayan ve Tahran'daki faaliyetleri trafiği düzenlemenin çok ötesine gitmeyen Ahmedinecad iktidara taşındı. Seçimleri gözlemekle görevli İç İşleri Bakanlığı yetkilileri, sadece Tahran'da 300'ün üzerinde seçim hilesi şikayeti aldılar. Rafsancani seçim sonuçlarının devrim ilkelerinin ihlali olduğunu açıkladı. Ancak, dini otorite kararını almıştı ve Ahmedinecad cumhurbaşkanı oldu.
Böylece, Ayetullah Hamaney'in karşı çıkmasına rağmen aday olan Rafsancani'ye sisteme rağmen kimsenin başarılı olamayacağı dersi verildi. Bu seçim sonucu, Hatemi'nin iktidara gelmesinin de sistem içi bir muhalefet üretme ve İran toplumunun 1990'larda yükselen muhalefetinin tansiyonunu düşürmek doğrultusunda stratejik bir kararın sonucu olduğunu gösterdi.
Böylece, Hatemi döneminde Tahran Belediye Başkanı olduğu için hükümette bulunma hakkı olmasına rağmen Hatemi tarafından hükümet toplantılarına alınmayan Ahmedinecad, İran'ın yeni cumhurbaşkanı oldu. Ahmedinecad'ın cumhurbaşkanlığı sistemin 1979 Devrimi'ni tekrar kutsaması ve yenileme girişimi anlamına geliyor. Ahmedinecad'ın iktidara taşınmasının İran'ın iç politikası açısından temel mantığı, reformcu girişimlerden yorulmuş ve reformculara olan inancını yitirmiş kitlelere, 'İran, İslam Devrimi yolundan ayrılmayacaktır' mesajını vermeyi hedefliyor.
Ahmedinecad'ın cumhurbaşkanlığına dini otorite tarafından taşınmasının dış politika açısından da bir mantığı var. Ayetullah Hamaney, reformistlerin ABD ile ilişki arayışı içinde olmalarından hiçbir zaman hoşlanmadı. Dini lider, ABD'nin Irak'ı işgalinden sonra ise bu tür arayışlar içinde olmanın İran'ı zayıf gösterdiğine inanmaya başlamıştır. Bu noktada, Ahmedinecad'ın devrimin ilk günlerini hatırlatan anti-Amerikan retoriği dini çevreler tarafından benimsenmiş ve desteklenmiştir.
Ancak, Tahran'da hakim olacak diyaloğu ve diplomasiyi dışlayan bir anti-Amerikancı çizginin İran'a değil, ABD ve İsrail'e güç vereceği kesindir. İran'ın Irak olmadığı kesindir. Irak'ın işgal edilmesi gibi işgal edilmesi de ABD'nin bugünkü imkan ve kabiliyetlerinin dışındadır. Fakat, ABD ve İsrail'in İran'a köklü zararlar vermek konusunda başka imkanları vardır. Hatemi'nin dengeli politikaları bunları engelliyordu. Bakalım Ahmedinecad'ın politikaları neye yol açacak?
|
|
|
|
|
|
 |
