 |
|
|
|
Yeşil sermaye raporu
|
|
|
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), binlerce gurbetçinin paralarını havaya uçuran, ancak bir türlü kesin verilere ulaşılamayan 'yeşil sermaye'li holdinglere ilişkin kapsamlı bir rapor hazırladı. İslami sermaye ile büyüyen 'sözde holding'lerin nasıl büyüyüp, gurbetçilerin paralarını nasıl topladığının tüm çıplaklığıyla ortaya serildiği rapor, Meclis'te kurulan 'İslami holdingler'le ilgili araştırma komisyonuna gönderildi. SPK bile kesin rakamlara ulaşılamadığına dikkat çekerken, 300 bin dolayında vatandaştan, bugünkü kurlarla 4 milyar Euro para toplandığını ortaya koydu. Paraların kuryelerle nasıl taşındığı, küçük şirketlerin nasıl holding olarak gösterildiği, raporda yer alırken, bazı holdinglerin 'kara para akladığı' için yasal sisteme dahil olmak istemediğine dikkat çekildi. SPK'nın denetimleri sırasında bu kapsamda 77 şirketin varlığının tespit edildiği belirtilirken, AKP'nin eski Genel Başkan Yardımcılarından Konya Milletvekili Halil Ürün'ün eşi Esma Ürün'ün Yönetim Kurulu Başkanlığı'nı yaptığı 'Anser Holding' de batık holdingler sıralamasında ön sıralarda yer aldı. SPK'nın raporunda yer alan çarpıcı unsurlar şöyle:
Holding ismi büyüklük için
1980'li yıllardan itibaren kurulan çok ortaklı şirketler, kuruldukları tarihlerde kayda değer bir büyüme gösterememiş, ancak daha sonra 1990'lı yıllarda yurtdışındaki Türk kökenli işçilerden topladıkları formlarla gelişim kaydetmişlerdir. Söz konusu şirketlerin özellikle İç Anadolu bölgesinde kuruldukları, tasarruf sahiplerine, şirketi olduğundan büyük göstermek amacıyla ticaret unvanlarında 'holding' ibaresini sıklıkla kullandıkları, holding ibaresini kullanan bu şirketlerin bazılarının yurtdışında şirketi tanıtan broşürlerde ve ilanlarda gerçeğe aykırı olarak bazı yatırımları ve fabrikaları varmış gibi gösterdikleri görülmüştür. Holdinglerin hedef kitlesini, yurtdışındaki faiz kazancı elde etmek istemeyen Türkler oluşturuyor.
İzinsiz halka arz yapan şirketlerde toplanan para ve hak sahipleri yasal kayıtlara geçirilmediği için tutar ve hak sahibi sayısı konusunda kesin tespit yapılamıyor. Gelen ihbar ve şikayetler, denetimlerde elde edilen duyumlardan, yaklaşık 300 bin kişiden bugünkü kurlar üzerinden yaklaşık 4 milyar Euro para toplandığı tahmin ediliyor.
SPK birçok dava açtı
Denetimler sonucu, izinsiz halka arz ve hisse senedi alım satımına aracılıktan dolayı 55, şirket senetlerinin fiyatını etkileyecek yalan beyanlar nedeniyle 7, SPK uzmanlarına bilgi ve belge verilmemesi veya yalan bilgiler nedeniyle 4, şirket ortak sayısıyla ilgili gerçek dışı bildirimden dolayı 11, kamuyu aydınlatma yükümlülüğüne aykırı fiiller nedeniyle 5, şirket kayıtlarının usulüne uygun tutulmaması nedeniyle 27, izinsiz halka arzın organize şekilde yürütülmesinden dolayı 1, evrakta sahtecilikten 2, emniyeti suiistimal ve dolandırıcılıktan 5 olmak üzere 131 suç duyurusunda bulunuldu. 12 adet hukuk davası açıldı.
Söz konusu şirketlerin mevcut sisteme alınması amacıyla kurul tarafından yeni sermaye piyasası araçlarına ilişkin düzenlemeler yapıldı. Yıl sonunu beklemeden avans mahiyetinde kar payı verilmesi, oydan yoksun hisse senedi çıkarılabilmesi imkanı getirilmiştir. Ayrıca, sözü edilen şirketlere ortak olan kişilerin faize karşı duyarlı olmaları dikkate alınarak özel finans kurumlarına aracı kurum acentası olma imkanı ve yurtdışında döviz üzerinden kar ve zarar ortaklığı belgesi çıkarılabilmesi kabul edilmiştir.
Kara para aklama
Öte yandan söz konusu şirketlerin bir kısmı hakkında SPK tarafından kara paranın aklanması konusunda inceleme yapılmış ve Mali Suçları Araştırma Kurumu'na inceleme sonuçları iletilmiştir. Dolayısıyla, bu şirketlerin bir kısmında kara para aklama fiilinin varlığı, şirketlerin mevcut sistem içerisine entegre olmak istememelerinin bir nedeni olarak düşünülebilir.
Yine bu kapsamda 28.4.2000 tarihinde yapılan MGK toplantısına sunulan ve 18.5.2000 tarihinde Başbakan tarafından onaylanarak yürürlüğe konulan 'İrticai (Siyasal İslam) Faaliyetlere Karşı Yürütülecek Mücadele Stratejisi' çerçevesinde Başbakanlığın talimatı doğrultusunda, SPK tarafından yürütülen inceleme, denetim, bilgilendirme faaliyetleri ile açılan davalarla ilgili gelişmeler, her ay Başbakanlığa, Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener imzasıyla sunuluyor.
İzinsiz halka arz yapan şirketlerde toplanan paranın şirket kayıtlarına hiç yansıtılmaması ya da eksik yansıtılması, temsilcilerin kullanılması, para toplama ve nakil faaliyetinin tamamen mali sistemin dışında, çoğunlukla kuryeler aracılığıyla
gerçekleştirilmesi, şirket kayıtlarının düzensiz olması, çoğunlukla yasal olmayan ikinci kayıtların tutulması, söz konusu şirketler tarafından toplanan paranın kayıtlar üzerinden tespitini olanaksız kılıyor.
Gurbetçilerin paraları nasıl havaya uçtu?
77 şirket, denetim kapsamına alındı. Yapılan denetimlerde şu hususlar tespit edildi: Çok ortaklı şirketlerin genellikle yurtiçindeki yatırımcılardan da para toplamakla birlikte, söz konusu faaliyeti yoğun bir biçimde Avrupa'da çalışan gurbetçilerimizden para toplayarak yürütülüyor. Yurtdışındaki vatandaşlarımızdan toplanan para, çoğunlukla şirket yöneticileri tarafından taahhüt edilen sermaye olarak yasal kayıtlara aktarılıyor, yasal kayıtlarda şirket ortağı olarak 8-20 arasında kişi görülmekle birlikte, gerçekte yüzlerce ortak bulunabiliyor.
Ev ev dolaşarak para topluyorlar
Yurtdışında yaşayan 'temsilciler' aracılığıyla para toplanıyor. Ev ev dolaşan temsilciler tarafından kendisinden para alınan kişilere makbuz benzeri kağıtlar veriliyor. Bu paralar daha sonra kuryeler aracılığıyla ülkeye sokuluyor ve yasal kayıtlarda ortak olarak gözüken kişiler adına şirkete sermaye olarak konuluyor. Para toplanabilmesinin en önemli sebebi, Alman Mark'ı bazında yüzde 20-40 arasında kar payı taahhüdünde bulunulması. Şirketlerin sayısının artmasıyla beraber artan rekabetle birlikte kar pay taahhüdü de yüzde 50'lere kadar çıktı
Şerife ÜSTÜNER/ANKARA
|
|
|
|
|
|
 |
