 |
|
|
|
Yapma ey medya!
|
|
|
Pazartesi günü ülkemizde enteresan bir gelişme oldu. Ve hepimizi ilgilendiren, doğru yorumlamamız gereken bir olay bir kere daha ortaya çıktı.
Devlet İstatistik Enstitüsü, bu ülkenin, ürettiği kamu hizmetini geliştirmek ve daha iyi bilgiler sunmak için olağanüstü gayretler harcayan bir kurumu. Bunu konunun uzmanı olan kişiler bilirler. Tabii ki Türkiye'de istatistik üretimi mükemmel değil. Aslında hiçbir ülkede değil. Ama DİE Başkanı Ömer Demir hizmeti geliştirmek ve daha iyi yapmak için çırpınan bir kurumun başarılı bir yöneticisi (akrabam falan değildir, kendisini hiç görmedim, tanımam). Ve gündeme getireceğimiz sorun da sık sık olduğu gibi medyadan kaynaklanıyor. Sorun medyadaki habercilik yaklaşımı ve anlayışındaki yüzeysellik.
Ülkemizde istihdam ve dolayısı ile işsizlik istatistikleri üç ayda bir yayınlanır. 2004 yılı sonundan itibaren DİE bir atılım yaptı ve Hanehalkı İşgücü anketi denen istatistiki araştırmanın sonuçlarını 2005 yılından itibaren hareketli üçer aylık ortalamalar halinde ama her ay vereceğini açıkladı. Ve bu açıklama çerçevesinde pazartesi günü 'Ocak 2005' anket sonuçlarını açıkladı.
Her ay yapılan açıklama aslında üç ayın ağırlıklı ortalaması. Mesela dün yapılan açıklama Aralık 2004, Ocak 2005 ve Şubat 2005 dönemini kapsayan üç ayın ortalama sayısı. Bu üç ayın ortalamasına Ocak deniyor. Bu yeni yaklaşımda sadece şubat, mayıs, ağustos ve kasım ayı sonuçları, daha önceki yıllarda açıklanan üç aylık (çeyrekler itibarıyla verilen) sayılar ile karşılaştırılabilir.
Devlet İstatistik Enstitüsü 25 Nisan 2005 tarihli ve 65 sayılı haber bülteninde büyük punto ve kara harflerle bunu açık seçik yazmış; 'Diğer aylarda açıklanacak verilerin önceki yıllara ait karşılığı yoktur!' diye de oraya yazmış.
2004 Aralık ayında yayınlanan ve 2004 yılı üçüncü çeyreğini kapsayan üç aylık eski istatistikler bu nedenle şimdi Ocak 2005 diye yayınlanan ve yeni yaklaşımı içeren istatistiklerle karşılaştırılamaz durumda idi.
Eski istatistikte (24 Şubat 2005 tarihinde 30 sayılı haber bülteni ile 2004 dördüncü çeyrek sayıları olarak açıklanmıştı) toplam istihdam 21 milyon 870 bin kişi, işsiz sayısı 2 milyon 428 bin kişi, işgücüne katılma oranı yüzde 48.4 ve işsizlik oranı yüzde 10.0 olarak açıklanmıştı.
Pazartesi günü sabah yapılan açıklamada Ocak 2005 verisi olarak, toplam istihdam 20 milyon 815 bin kişi, işgücüne katılma oranı yüzde 46.7, toplam işsiz sayısı 2 milyon 697 bin kişi ve işsizlik oranı yüzde 11.5 olarak verilmiş. Biraz dürüst ve sorumlu habercilik yapmak isteyen kişi ve kurumlar ekteki tabloları açar, istatistiklerin detayına bakar ve ne olduğunu, gerçek durumu anlardı. Ama bizim medyada birçok kişi bunu yapmadı. 'İşsizlik arttı!' diye feryadı bastılar. DİE Başkanı bunun üzerine öğlen tekrar açıklama yaparak sabah açıkladığı rakamların yanlış yorumlandığını, karşılaştırılması mümkün olmayan sayılara dayanarak vatandaşın en hassas olduğu alanda bu tür dayanağı olmayan tezler ortaya atılmasının çok yanlış olduğunu vurguladı. Buna rağmen televizyonlar cayır cayır yayın yaparak yanlış yorumu gündeme getirme çabasını sürdürüyorlardı. Ertesi gün bazı yazılı medya da öyle.
Vatandaşın yanlış yoruma sürüklenmesini engellemek isteyen Ömer Demir, geçen yılın ilk çeyreğinin (yeni yaklaşım 2004 ilk çeyreği ile 2005 ilk çeyreğinin karşılaştırılmasına izin vermiyor, ama 2005 yılının ilk iki ayını içeriyordu) tam karşılaştırılır olmasa da yüksek yani yüzde 12.4 işsizlik içerdiğini tekrar tekrar gündeme getiriyordu. Ama nafile!
Yarın medyadaki kötü örneklerin zahmet edip bakmadıkları, ezbercilikle yaklaştıkları sayıların gerçek anlamını, nedenlerini ve nasıl yorumlanması gerektiğini gündeme getireceğiz. Her işin olduğu gibi bunun da uzmanları var; mesela Dr. Seyfettin Gürsel. Uzmanın yorumu önemli!
|
|
|
|
|
|
 |
