 |
|
|
|
|
Kadın kısırlığında son gelişmeler
|
|
|
Kürtaj, gereksiz ameliyatlar, enfeksiyonlar kısırlığa zemin hazırlıyor. 35 yaşını aşanlar tedavi için bir yılı beklememeli, çünkü yumurtalıklar da yaşlanıyor
Hamİle kalmak için tedaviye ihtiyaç duyan Türk kadını, Batılı hemcinslerinin aksine karamsar davranıp sorunu daha da büyütüyor. Kısırlık kadının eşiyle ilişkisini ve cinsel yaşamını etkiliyor
Bilinçli kadın kısırlığı yener
Ülkemizde son yıllarda kısırlık tedavisine yaklaşımda çiftlerde olumlu bir değişim gözleniyor. 5-10 yıl öncesine kadar erkekler sorunun kendinden kaynaklanacağını asla kabul etmeyip eşinin kısır olduğunu öne sürüyordu. Bu tablonun zamanla iyileştiği vurgulanıyor. Artık Türk erkekleri de kısır olabileceğinin bilincinde.
Kısırlık, Türkiye'de ve dünyada aynı oranlarda görülüyor. Toplumda çiftlerin yaklaşık yüzde 10-15'i kısırlık sorunuyla karşı karşıya. Korunmasız cinsel ilişkiye girmesine rağmen bir yılda gebe kalamayanlarda sorun, kısırlık olarak tanımlanıyor. Kısırlığın yüzde 40'ı kadınlardan, yüzde 40'ı erkeklerden kaynaklanıyor. Çocuk sahibi olamayan çiftlerden yüzde 20'sinde ise neden tam olarak bilinemiyor. Tüp bebek merkezlerine başvuru dikkate alındığında ise başvuranların yüzde 60-70'nin erkek kısırlığı olduğu gözleniyor.
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Memorial Hastanesi Tüp Bebek Merkezi'nden Prof. Dr. Engin Oral, kadın kısırlığının nedenleri hakkında merak edilenleri yanıtladı:
Türk kadını kısırlığı nasıl yaşıyor? Batılı kadınla davranış farklılığı göze çarpıyor mu?
Batılı kadın, daha gerçekçi Türk kadını ise duygusal. Batılı kadın kısırlığı kendi yaşıyor en fazla eşiyle paylaşıyor, Türk kadını ise sorunu ailesiyle, arkadaşlarıyla, komşularıyla birlikte yaşıyor. Türk kadınının cinsel yaşamı ve evliliği kısırlıktan etkileniyor.
Yumurta almak için Kıbrıs'a, Girit'e gidiyorlar
Kısırlık teşhisi konan kadınlarda gebelik şansını neler etkiliyor?
Bir kısmı normal kısırlık merkezlerindeki tedavilerle gebe kalabilirler. Bir bölümü, sadece tüp bebek yöntemleriyle gebe kalabilir. Yumurta üretemeyen kadında ise gebelik şansı yok. Bu hastaları yumurta için yurtdışına gönderiyoruz. Rahmi olmayan, rahminde şiddetli yapışıklık, ciddi şekil bozukluğu olanların gebe kalma şansı yok. Taşıyıcı anne sayesinde anne olabilirler. Taşıyıcı annelik, Türkiye'de yasak.
Türkiye'den yurtdışına gidip yumurta alanlar var mı ?
Türkiye'de yasak olduğu için yurtdışından yumurta bağışı sayesinde anne olan çok hastamız var. Kıbrıs, Girit, İsrail; hastaları gönderdiğimiz en yakın yerler. Anne kimden yumurta aldığını bilmiyor. Annenin kan grubuna, etnik özelliklerine, saç, göz rengine göre yumurta veriliyor. Anne eğer uygunsa Türkiye'den kardeşi ya da akrabasını yurt dışına götürüp onların yumurtasını da alabiliyor. Bağışlanan yumurtayla eşinin spermi yardımcı üreme teknikleriyle dölleniyor.
Çikolata kistleri kısırlığa neden olur mu?
Rahim tabakası, yumurtalıklara yerleştiği zaman, çikolata kistine neden olur. Dört evresi vardır, evre 3-4'te kısırlık kaçınılmaz. '1-2'inci evrede kısırlık yapar mı?' tüm dünyada tartışılıyor. Önce cerrahi yöntemle tedavi edilir bununla gebe kalmazsa yardımcı üreme tekniklerine geçilir. Kısır kadınların yüzde 40'nda çikolata kistleri görülüyor.
Cinsel sorunlar etkili mi?
Erkeklerdeki ereksiyon problemi, cinsel organındaki şekil bozukluğu ya da kadındaki vajinismus çocuk sahibi olmayı etkiliyor. Vajinismus nedeniyle ilişkiye giremeyenler de yardımcı üreme tekniğiyle çocuk sahibi olmak istiyor. Bu nedenle tüp bebek tedavisi uyguladığımız hastalar var.
İdeal doğum yaşı var mı?
İdeal anne olma yaşı, tartışmalı bir konu ama 24-27 yaş arası en ideal zaman olarak kabul görüyor. İlk çocuğu doğurma yaşı 20'li yaşların başı iken 20'li yaşların sonu oldu.
Doğurganlığı korumak adına neye dikkat etmeli?
Yıllık jinekolojik muayene yapılmalı, yumurtalıklar sürekli takip edilmeli. Gerekli ise hormonlara bakılıp kadının doğurganlığının ne kadar süreceği belirlenmeli. Bazı kadınların yumurtalıkları erken yaşlanıyor. Sigara yumurta rezervlerini etkileyen önemli bir risk faktörü.
Kısırlıktan şüphe duyan kadınlar, doktora ne zaman gideceğine karar verirken yaşını dikkat almalı mı?
Kadın düzenli adet görüyorsa, geçirdiği enfeksiyon yoksa, korunmadığı halde gebe kalmıyorsa yaşı 30'un altında ise bir yıl, 30-35 yaş aralığında ise 7-8 ay, 35 yaşın üstünde altı ay sonra doktora gitmeli.
Adet ağrısını önemseyin
Kadın kısırlığının nedenleri:
Yumurtlama problemleri: Yumurtlama bozukluğunun en tipik örneği polikistik over sendromu. Belirtiler; aralıklı adet görme, tüylenme, şişmanlama, yumurtlamanın az ya da hiç olmaması, kısırlık. Hastaların lyüzde 30-40'ı gebe kalmak için tüp bebek merkezlerine başvurur.
Tüplerin tıkalı olması: Gebeliğin oluşabilmesi için vaginaya boşalan spermlerin rahim ağzı ve rahim içini geçerek tüplerden yumurtaya ulaşması gerekir. Bu nedenle tüplerin açık olup olmaması önemlidir. Tek taraflı tüp tıkanıklığı kısırlık nedenidir. Ama tek taraflı tüp tıkanıklığı olup kendiliğinden gebe kalan birçok kadın var. Tüpler çift taraflı tıkalı ise tek çözüm tüp bebek yöntemi. Tüberküloz, karın alt kısımdaki iltihabi hastalıklar enfeksiyonlar, ameliyatlar tıkanmaya neden olur.
Endometriozis: Rahim tabakasının rahim dışına yerleşmesidir. ådet ağrıları geçmiş yıllara, aylara oranla gittikçe artması endometriozisi düşündürür. Ağrı; bele, yana ve aşağıya doğru yayılır.
Rahimden kaynaklanan problemler: Rahimde perde olması, rahim içi yapışıklıklar kısırlığa neden oluyor. Özellikle kötü koşullarda kürtaj olan kadınların rahim tabakası birbirine yapışıyor.
Karın zarını ilgilendiren sorunlar
Erken menopoz
Kanser tedavisi
Hormonal bozukluklar. Süt hormonunun yüksekliği yumurtlamayı engellediği için kısırlığa yol açabiliyor.
Gereksiz ameliyatlar kısırlık riskini artırıyor. Kist ameliyatlarında birkaç doktordan fikir alınmalı.
Yaş faktörü: Adet düzeni çoğunlukla normal olduğu halde 40 yaş ve üzerinde, gebe kalma oranı yüzde 10'un altına düşer.
Erkekler artık kısırlığı kabul ediyor
Erkek kısırlığında ilaç tedavisi veya operasyon, olguların ancak yüzde 10-15'inde başarılı oluyor. İlaç tedavisi sonuçsuz kaldığında diğer yöntemler ve yardımcı üreme teknikleri tedavide gündeme geliyor. Alman Hastanesi Tüp Bebek Merkezi Direktörü Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Bahçeci, erkek kısırlığı söz konusu olduğunda erkeklerin nasıl bir tutum sergilediğini anlattı:
Kısırlık konusunda bugün baba adaylarının yaklaşımı nedir?
Kısırlık; düne kadar sadece kadının problemi gibi görünürken, bugün artık çiftin problemi olarak kabul görmeye başladı. Baba olmak isteyen erkekler, eşleriyle birlikte doktora başvuruyor ve her türlü tedavide yan yana duruyor. Eğer sorun kadından kaynaklanıyorsa, eşine sonuna kadar destek oluyor. Problem kendinde ise soruna sahip çıkıyor ve tedavi olmak için elinden geleni yapıyor. Bu da bizlerin işini kolaylaştırıyor. Sorunu kabullenmek ve manevi olarak birbirine destek vermek çiftin bebek sahibi olma yolunu kısaltıyor ve kolaylaştırıyor.
Kısırlık tedavisi için ne zaman başvurulmalı?
Genel olarak eşlerin herhangi bir korunma yöntemi uygulamadan ve düzenli cinsel ilişkiye girmelerine rağmen bir yıl boyunca gebe kalamaması durumunda doktora müracaat etmeleri önerilir. Ancak günümüzde daha geç yaşlarda evlenme oranı arttığından kısırlıkla ilgili şüphesi olan erkeklerin üroloji uzmanına müracaatı önerilir.
Ürolog Dr. Emre Bakırcıoğlu, erkek kısırlığında sperm azlığında izlenen yolu ve erkek kısırlığında mikroenjeksiyon neden kurtarıcı olarak görüldüğünü anlattı: TESE (Testicular Sperm Extraction); açık operasyon ile alınan testis dokusundan sperm elde edilmesi işlemidir. TESA (Testicular Sperm Aspiration); iğne ile girilerek testis dokusundan sperm elde edilmesi. MESA (Micro-Epididymal Sperm Aspiration); epididim organından operasyon mikroskobu yardımıyla sperm elde edilmesi. PESA (Percutaneous Epididymal Sperm Aspiration); epididim organından iğne ile girilerek sperm elde edilmesi. Kısırlık tedavisinde tüp bebek yönteminden sonra ikinci bir dönüm noktası olarak görülen mikroenjeksiyon yönteminin ortaya çıkması, erkek kısırlığının tedavisinde çığır açan bir yöntem olarak pek çok erkeğin baba olmasını sağladı. Bu teknik, spermin yumurtanın içine girmesini kolaylaştırır.
Sauna ve sıcak banyo erkeğin düşmanı
Dr. Emre Bakırcıoğlu, erkeklerde kısırlığa neden olabilen faktörleri belirtti:
Menide sperm hücresi olmaması
Erkek yumurtalığının hiç sperm üretmemesi
Testis sperm üretir fakat iletim kanalları tıkalıdır
Geri boşalma
Geçirilmiş travma
Ergenlikte geçirilmiş kabakulak
Hormon eksikliği
Varikosel
İnmemiş testis
Çevresel kirlilik
Cinsel yolla geçen hastalıkların yan bıraktığı etkiler
Çok sıcak banyo ve sauna
Testis kanseri
Uzun süre oturma gerektiren meslekler (Örneğin; uzun yol şoförlüğü)
Sperm sayını azaltan faktörler:
Sigara
Uyuşturucular
Alkol
İlaçlar (Antidepresanlar, tansiyon ve kanser ilaçları)
Yarın: Tüp bebek hakkında merak edilenler
Sinem Eminoğlu-sinem.eminoglu@aksam.com.tr
|
|
|
|
|
|
 |
