Çocukluğunda Kızıldericilik oynarmış Özgür Arcan. Küçük yaşlardan itibaren bu insanların neden farklı olduğuna dair aradığı cevaplar yıllar geçtikçe onu bu alanda araştırmalar yapmaya itmiş. Aslen grafiker. Ancak Kızılderililer ile ilgili bilgi eksikliği yaşayınca araştırmalarını kitap haline getirmeye karar vermiş. 'Kartallar Sonsuz Topraklarda Uçuyordu' adlı kitabının temelleri 20 yıl öncesine dayanıyor. Ama son bir buçuk yılda hazırlamış kitabını. Dünyaya çok önemli mesajlar vermeye çalışan Kızılderili-lerin yok edildiğini düşünüyor Arcan. Kitapta ilginç bilgiler de yer alıyor. Mesela Kuzey Bölgesi Kızılderililerine göre Tanrı dünyayı yaratırken gökyüzünü yukarıya kaldırarak yeryüzünü oluşturmuş. Efsaneye göre erkek ve kadın topraktan yapıldığından toprağa çok saygılı ve bağlı yaşamışlar. Yaşamları genelde klan toplumu özelliği ve birlikte yaşama temellerine dayanıyormuş. Klanlarda çocuklar, büyükanne ve büyükbabalarından hikayeler dinler ve efsaneleri öğrenirmiş. Amerika kabilesinde şamanizm dinsel yaşama egemenken, şamanın en büyük yardımcısının ise kartal olduğuna inanmışlar. Onlar bir kartalın ortaya çıkmasının şamanlığa çağrılışın belirtisi olarak yorumlarlarmış. Gerçek kafa avcıları beyazlar
Fotoğraf sanatçısı Edward Curtis'in arşivinden yararlanan Arcan'a pek çok kişi destek olmuş. Arcan kendilerini yeterince iyi ifade edemeyen Kızılderililerin beyaz ırk tarafından yok edilmeye çalışıldığını, düşünüyor. 20. yüzyılın ortalarından sonra Amerikan film endüstrisinin gelişmesiyle birlikte 'vahşi Batı'yı anlatan filmler üretildiğini anlatan Arcan 'Filmlerin bazılarında Kızılderili yaşamları işlendi. Ancak filmlerin pek çoğunda beyazların anlatımı ile tek taraflı olarak yansıtıldı. Kızılderililer beyazlara karşı hep düşman olarak gösterildi. Oysa onların ne hissettiği, nasıl yaşadıklarına dair temalara yer verilmedi. Tarihte yaşanmış olaylar filmlere yansıtılsaydı gerçek kafa avcılarının beyazlar olduğu anlaşılacaktı. Ben doğal hayatı seven bir insanım. Baktığınız da aynı bakış açısına sahip bir kültüre sahip Kızılderililer. Belki de bu nedenle ilgi duyuyorum' diyor.
Kitapta bilgi, hikaye ve çok sayıda fotoğraf kullanılmış. Son zamanlarda yoga, meditasyon gibi konulara bu kadar ilgi duyulmasının nedenini insanların yaşadıkları ortamları doğadan uzaklaştırmalarının sonucu olarak gören Arcan, 'Toprağa, ağaca dokunmadıkça ve kaosun içinde doğaya yönelmek isteniyor. Tüm dünyada canlılar bir kanunun içinde yaşıyor. Bir tek insanlar buna aykırı. Doğayı bozan yine insanın kendisi. Doğayı tahrip etmeden, kültürleri yok etmeden yaşamamız gerekiyor. Kızılderililere de yıllar önce soykırım uygulandı. Oysa onların anlatmak istedikleri aslında son derece basit ve öz şeylerdi' diyor.
KIZILDERİLİLERLE İLGİLİ İLGİNÇ BİLGİLER
Ten renkleri bakır rengine benzediği için yerlilere Kızılderili deniyor.
Kıtanın keşfinden önce Amerika kıtasında at yoktu.
Davul gibi vurmalı çalgılarla, flüt gibi üflemeli çalgılar, yerlilerin yaşamlarında çok önemli bir anlam taşıyordu.
'Kanada' Kızılderili dilinde büyük köy anlamına geliyor.
Kafa derisi yüzme olayını ilk başlatan İngiliz ve Fransız kolonici tüccarlardı. Bir Kızılderili kafa derisini getirene ödül veriyor, sağ olarak getirilen Kızılderili kadın, erkek ve çocuk için de para ödüyorlardı.
Nehir bölgelerinde yaşayan klanlar arasında bir Kızılderili diğer Kızılderili ile karşılaşıp hangi kabileden olduğunu öğrenmek istediğinde 'Sen hangi kanonun küreğini çekiyorsun' deyimini kullanıyordu.
Kızılderili halklar sonradan beyazlar gibi yaşamaya çalışan yerlileri dışı kırmızı, içi beyaz olduğu için elmaya benzetirdi.
Burt Reynolds, Cher, Ava Gardner, Val Kilmer, Loretta Lynn, Tina Turner, Tori Amos, James Earl Jones, Chuck Norris, Johnny Deep, Dennis Weaver, Johnny Cash, Stevan Segal gibi ünlülerin de Kızılderili kanı taşıdığı söyleniyor.
Marlon Brando 1972'de çevrilen 'The Godfather/Baba' filmindeki rolü nedeniyle En İyi Oyuncu Oscar'ını kazandığı tören gecesi Kızılderililere yüzyıllardır yapılan haksızlıkları ve halen onlara karşı devam eden politikaları protesto etmek amacıyla ödülü reddetmişti.
Kızılderililer ormandan geçerken yaşayan diğer canlıları rahatsız etmemek için tek sıra halinde yürürlerdi. Ekin TÜRKANTOS ekin.turkantos@aksam.com.tr
