 |
|
|
|
Oyuncunun cazibesi
|
|
|
O beş gencin Trabzon'daki gözlerini, hayalkırıklığı, korku ve şaşkınlıkla dolu gözlerini görüp de hafife almak olanları, kaygılanmamak elde değil. Ama olayın ardından, konunun ele alınışı, kamuoyuna sunumu çok daha kaygı vericiydi. Dinlediğim ve okuduğum çoğu analizde temel hatalar yapılıyor, olay görüntülerinden yanlış çıkarsamalarda bulunuluyordu. Bence. Bence tabii.
Olay, elbette 'olay olarak' ciddiydi; o çocuklar orada ölebilirlerdi, olaylar başka kentlere, başka yerlere sıçrayabilirdi. Bu açıdan bakıldığında, böyle bakıldığında, yani salt bu olay, 'olay olarak olay' ciddiyetle, büyük ciddiyetle yaklaşmayı, eğilmeyi gerektiriyordu.
Ancak olayın gazetelere, televizyonlara yansıyışında, yazar, yorumcu ve analistlerce değerlendirilişinde 'ciddiyet' yanlış bir tarafa yöneltilmiş oldu ki, bu, olayın kendisinden daha tehlikeliydi, daha tehlikeli sonuçlar doğurabilirdi. 'Ciddiyet', olay izlenirken, olay görüntülerine bakıldığında olayın aktörleri gibi görünen iki tarafa ve bu iki tarafın iradelerine yöneltilmişti, atfediliyordu bütün haberlerde, analizlerde. Hata buradaydı, burada gizliydi.
Çünkü dikkatle yaklaşıldığında, oradaki o gençler, o solcu, sivil toplumcu gençler oraya iradi ve bilinçli olarak, 'eylemci' olarak gelmiş olsalar da, onların karşısına çıkan kitle, linç girişiminde bulunan kalabalık aktörlerden, eylemcilerden değil 'eyleyiciler'den oluşuyordu.
Bir süredir manipüle edilen, 'çağırmada bulunulan', oyuna gelen ve nihayet tehlikeli eylemlerin eyleyicisi kılınan, kuralsız ve adaletsiz bir oyunun tarafı, oyuna baştan avantajlı başlayan, başlatılan bir tarafı yapılmış bir kalabalıktı onlar sadece. Bir kalabalığın bir miktarıydı ancak.
Ben o gün orada o gençlere saldıranların hiçbirinin 'olay olarak olay'ın ciddiyetinin farkında olduğunu, hatta üzerinden provokatif söylemler üretilen semboller adına bu olayda taraf, bir taraf olduğunu sanmıyorum. Onlar orada bir 'Türkiye Erkeği Oyunu' oynuyorlardı.
Bir takımın sahaya sırtı sıvazlanarak gönderildiği, sahaya taraftar ve sayı avantajıyla çıktığı, daha baştan hükmen galip ilan edildiği, edilmiş olduğu, hiçbir kurala uymak zorunda olmadığı bir oyun.
Olur a, sahada dengenin değişir gibi olduğu her durumda bazı ağabeylerin sahaya ineceğini bilen bir takımın şımarıklığı ile çığrından çıkmış bir 'erkek oyunu', bir 'şiddet oyunu.' Ama nihayetinde bir oyun işte.
Tabii, böyle 'oyun' deyince olayı hafife almış olmuyoruz; tam tersine, olayın eyleyicileri tarafından bir 'oyun' olarak yaşanması, tehlikesini artırıyor, olası etkilerini çoğaltıyor.
Çünkü oyuna doyması zordur çocuğun da yetişkinin de. Oyun bir içsavaştan, bir kitle katliamından çok daha eğlenceli ve caziptir. Sonra oyunbozanlar olur oyunlarda, kaş yapayım derken göz çıkaranlar. Oyunbazlar olur, bir türlü sahayı terketmeyen, yüzünü tribünlere dönüp taraftarları da ateşleyen, onlarda da sahaya atlama isteği doğuran; artistliği ile, cazibesi ile Jean Baudrillard, 'Sessiz Yığınların Gölgesinde Ya da Toplumsalın Sonu' adlı kitabında 'kalabalıkların, her zaman iktidarın kendilerinden istediğinden, kendilerine empoze ettiğinden daha fazlasını yaptıklarına, daha ileriye gittiklerine, gideceklerine' dikkat çeker ve çok da iyi yapar çünkü bu postmodern zamanlarda durum tam da böyledir işte.
Bu yüzden kalabalıklarla, kitlelerle oynarken, onları oyuna sürerken çok dikkatli olmak gerekir; yapacakları, olacaklar sahanın da muhayillenizin de sınırlarını zorlayabilir.
Diğer taraftan bu olayı bir 'oyun' değil de, 'siyasi bir eylem', bir 'iradenin dışavurumu' olarak tanımlamak hem 'istemem yan cebime koycu' bir onaylama, bir haklı bulma olmuş oluyor hem de bir kitle içinde bireyliliklerini eriten, birey olmanın yükünü taşımaktansa kitlelere eklemlenmeyi tercih eden bu insanların kendilerini olay anında ve olay yerinde 'özne', 'eylemci' sanmalarına yol açıyor. Yol açacak ve benzerlerini üretecektir bu gidişle.
|
|
|
|
|
|
 |
