 |
|
|
|
Ekonomide tarihi rekor
|
|
|
Türkiye ekonomisi 2004 yılında beklentileri de aşarak yüzde 9.9 oranında büyüdü. Böylece 1966 yılından bu yanaki dönemin en yüksek büyüme hızına ulaşan Türkiye ekonomisi, aynı zamanda dünyanın da en hızlı büyüyen ülkesi konumuna yükseldi.
Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) verilerine göre, Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) artış hızı yüzde 9.9, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) artış hızı yüzde 8.9 olarak gerçekleşti. Geçen yıl Türkiye'nin GSMH'si cari fiyatlarla 299 milyar 475 milyon doları, GSYH'si de 300 milyar 578 milyon doları bularak rekor kırdı.
Kişi başına gelir 4 bin doları geçti
Büyümede geçen yıl yaşanan büyüme ve döviz kurlarının düşük seyri, kişi başına milli geliri Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırarak 4 bin doların üzerine taşıdı. Nitekim, 2003 yılında 3 bin 383 dolar seviyesinde bulunan kişi başına GSMH geçen yıl 4 bin 172 dolara çıktı.Böylelikle, geçen yıl bir önceki yıla göre kişi başına GSMH 789 dolar, kişi başına GSYH de 775 artmış oldu.
Devletin tüketimi son çeyrekte arttı
Sabit fiyatlarla, 2004 yılında devletin harcamaları yüzde 0.5, özel tüketim harcamaları da yüzde 10.1 oranında arttı. Gayri safi sabit sermaye oluşumunda artış yüzde 32.4'ü bulurken, mal ve hizmet ihracatı yüzde 12.5, mal ve hizmet ithalatı yüzde 24.7 oranında arttı.
Yılın son çeyreğinde ise iki dönem ard arda tüketimini azaltan devletin nihai tüketim harcaması yüzde 11.1 oranında arttı. Bu dönemde özel nihai tüketim harcamaları yüzde 3.6, gayrisafi sabit sermaye oluşumu yüzde 11.2, mal ve hizmet ihracatı yüzde 14.4, mal ve hizmet ihracatı ise yüzde 19.6 oranında arttı.
Sektörel büyümeler
Geçen yıl sektörel bazda en yüksek büyüme, sabit fiyatlarla yüzde 26.2 ile ithalat vergisinde yaşandı. Yılın tamamında tarım yüzde 2, sanayi yüzde 9.4, ticaret 12.8, inşaat sektörü de yüzde 4.6 oranında büyüdü.
Büyüme ulaştırma haberleşmede yüzde 6.8, mali kuruluşlarda 1.1, konut sahipliğinde yüzde 1.8, serbest meslek ve hizmetlerde yüzde 8, devlet hizmetlerinde yüzde 1.2, kar amacı olmayan kuruluşlarda ise yüzde 0.2 oldu.
Geçen yılın son çeyreğinde ise sektörel bazda en yüksek artış yüzde 15.7 ile yine ithalat vergisinde oldu. Son çeyrekte, inşaat yüzde 0.5, kar amacı olmayan kuruluşlar da yüzde 0.1 daralırken, tarım kesimi yüzde 9.1, sanayi yüzde 4, ticaret sektöründe ise yüzde 8.9 oranında büyüme yaşandı.
Morgan Stanley: Büyüme trendi sürecek
Uluslararası yatırım bankası Morgan Stanley, Türkiye'de, geçen yılki büyüme trendinin, bu yıl ve gelecek yıl da devam edeceğinin öngörüldüğünü bildirdi. Morgan Stanley, 2004 yılı büyüme hızına ilişkin yaptığı analizde, büyümenin, piyasa beklentilerinin üzerine çıkarak 2004 yılında gayri safi milli hasılada (GSMH) yüzde 9.9, gayri safi yurtiçi hasılada (GSYH) ise yüzde 8.9 olarak gerçekleştiği, bu trendin bu yıl ve gelecek yıl da devam edeceğini kaydetti.
Analizde, GSYH temelinde, bu yıl yüzde 7.2, gelecek yıl da yüzde 6.8 oranında büyüme beklendiği vurgulandı. Morgan Stanley, Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE), AB'ye uyum çerçevesinde, milli gelir hesaplama yöntemini değiştirmesiyle, GSYH'nin yüzde 30-45 oranında yükselebileceğini bildirdi. Yeni hesaplama yöntemi sonucu GSYH'nin artması nedeniyle, cari işlemler açığı ve kamu borç stoku oranlarının düşeceği de ifade edildi. Büyüme rakamları 2003 yılında, GSMH'de yüzde 5.9, GSYH'de ise yüzde 5.8 seviyesinde gerçekleşmişti.
Özel sektör öncülük yaptı
2004 yılı büyüme rakamını değerlendiren ekonomi ile ilgili bakanlar, bu büyümenin özel sektörün öncülüğünde meydana geldiğini belirttiler.
Devlet Bakanı Ali Babacan, Uluslararası Finans Enstitüsü'nün bahar toplantılarına katılmak üzere Madrid'e hareketinden önce Atatürk Havalimanı'nda yaptığı açıklamada 'Bu büyüme ne parasal bir genişlemeye dayanan bir büyüme ne de bütçe açıklarına dayanan bir büyüme. Bu büyüme, çok sıhhatli, sürdürülebilir ve özel sektörün öncülüğünde meydana gelmiş bir büyüme'' dedi.
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener ise Başbakanlık Yeni Bina'da yaptığı basın toplantısında son üç yılda Türkiye'nin ortalama yüzde 7.9'luk bir büyüme gerçekleştirdiğini belirtirken, bunun iyi bir performans olduğunu söyledi. Şener, 301.5 milyar dolarlık GSMH rakamı ve büyümenin, Türkiye'nin, dünyanın en büyük ekonomilerden biri olduğunu gösterdiğini söyledi.
Maliye Bakanı Kemal Unakıtan da Ankara Ticaret Odası'nın (ATO) Sinan Aygün başkanlığındaki yeni yönetim kurulu üyelerini kabulünde yaptığı açıklamada 2004 yılında özel sektöre dayalı bir büyümenin ortaya çıktığını kaydetti. Unakıtan da bu büyümeyi, Babacan gibi ''sıhhatli ve kalıcı bir büyüme'' olarak niteledi.
|
|
|
|
|
|
 |
