 |
|
|
|
Bütçeye bak, olanları anla!
|
|
|
Vatandaşların bazıları ülkemizde son üç dört yılda gerçekleşen makroekonomik değişimden şüpheciler. Bunun basit birkaç nedeni var. Birincisi ideolojik insanlar ajitasyon yapmaktalar. İkincisi, medya ne olduğunu anlamamakta. Üçüncüsü, siyasi partizan yaklaşımda, sağ Derviş dönemindeki iyileşmeleri, sol da AKP dönemindeki iyileşmeleri kafasını çevirerek görmemeye çalışıyor.
Türkiye'nin en büyük sorunu mali iflas veya başka bir ad ile bütçe sorunu oldu. 15 yıla yakın bir süre koalisyon hükümetleri ülkeyi yönetemediler. Burada kimse kimseyi itham edemez. Çünkü tüm siyasi partiler ve tüm liderler ülkeyi yöneten koalisyonlarda bir şekilde mühürün ucundan tuttular. Bu nedenle söylediklerimiz partiler ve siyaset üstü. Aşağıda bütçenin iflasının basit bir tablosu var. Burada akademik-sosyetik analiz yapmayacağız. Vatandaş anlasın diye işi basit tutacağız, enflasyon düzeltmesi gibi şeylere girmiyoruz. Tablodaki kalemleri tek tek inceleyin ve kendiniz ne olduğuna karar verin.
Ancak dikkat edilmesi gereken bazı şeyler var. Bütün 1990'lı yıllarda görev zararları büyümüş, ama başka yere saklanmış ve tabii yukarıdaki tabloda yoklar. Yani 20 milyar dolarlık bütçe açığı başka yere gizlenmiş. Yani durum görünenden daha kötü. Ancak IMF anlaşmaları döneminde bu açıklar güneş ışığına çıkıyor. Transfer dendiği zaman da faiz ve sosyal güvenlik açıkları ve tarım desteklemesi gibi şeyler biraraya toplanıyor.
1991, 1992 ve 1993 yıllarında bütçeden faiz çıkarılsa da açık var. Yani felaket durumdayız. Ve 1994 krizini yaşıyoruz.
1999 yılında (ki o yılda bir de erken seçim yaptık, Deniz Baykal öyle istediği için) her veri çok kötüye gidiyor, dünyada, kriz, erken seçim ve depremler biraraya geliyor, çöküyoruz).
Ancak 2001 yılından sonra tüm veriler azalmaya başlıyor. Ama vergi yükünün harcamaları karşılamak için ne boyutta arttırıldığını tablodan açık seçik görmek mümkün. Faiz dışı fazla verilmesi işi toparlıyor.
Tabii bütçe merkezi bütçe demek. Bir de diğer kamu var, oranın durumu da ileride anlatılacak! Tablo, sorunlarımızın büyük olduğunu, ama 2001-2003 arasında düzelme gerçekleştiğini gösteriyor. 2004 rakamları da benzer şekilde iyileşme sergiliyor. İyimser gözle bakanlar bunu inkar edemezler. Kör gözle bakanlar, ideolojik ekstra bagaj taşıyanlar ise garibanizm, bölücülük ve felaket tellallığı yapmaya devam ederler. Bizce önemli olan vatandaşın ne düşündüğüdür. Çünkü sonucu her zaman vatandaş belirler!
|
|
|
|
|
|
 |
