Mortgage, Morgıç, Morgeç, Mort - gıç... Evsizler, barksızlar gözünü dikmiş bakıyor, bekliyor. Ama neyi beklediklerini sorduğunuzda adını bile doğru düzgün söyleyemiyor. Uzun vadeli, kira öder gibi gayrımenkul sahibi olma sistemi. Türkçeye İpotekli Gayrımenkul Satışı olarak tercüme ediliyor. Yazılması, okunması zor. Gelişmiş ülkelerde yıllardır uygulanıyor. O yüzden de kira ve gayrımenkul piyasalarında istikrar var. Bugün pek çok Avrupa ülkesinde kira kontratları nerede ise 'süresiz', ya da en az 10-15 yıllık.
Bizde kira ödemeleri enflasyonla mücadelede en büyük 'risk unsuru' olmaya devam ediyor. Merkez Bankası uyardı, DİE'de, Hane Halkı Tüketim Harcamaları içinde, kiranın payının enflasyondaki düşüşe, ücretlerdeki gerilemeye rağmen arttığını, yüzde 28'e kadar çıktığını saptadı. Enflasyon yıllık yüzde 9.7, ücret artışı yüzde 10, kira artışı yüzde 28! Allah'a reva mı?
Türk Dil Kurumu (TDK) önceki gün Mortgage - Morgıç sözcüğüne karşılık önerdi; Tutulu Satış. TDK'nın ipotek karşılığı türettiği 'tutu'dan yola çıkarak, Morgıç karşılığı 'Tutulu satış - İpotekli satış' öneriliyor. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) sisteme yönelik düzenlemeler ve hukuki altyapı üzerinde çalışıyor. Son aşamaya gelindi. 2005'in ikinci yarısına doğru devreye girmesi planlanıyor. Tabii istikrar, enflasyon ve faizlerdeki gerilemeye paralel olarak. Çünkü sistem uzun vadeli ve düşük maliyetli fona ihtiyaç duyuyor. Özel bankalar, gayrımenkul ortaklıkları, konut şirketleri, müteahhitler sistemin, devreye girmesini beklerken, ilk aşamada kamu bankaları Tutulu Satış Şirketi için organize oluyor. Ziraat, Halkbank, Vakıfbank ve Toplu Konut İdaresi (TOKİ) tarafından kurulacak şirket için, yaklaşık 600-750 trilyonluk bir kaynak ortaklaşa devreye sokulacak. Diğer bankaların, yabancı Tutulu Satış şirketlerinin, bu alandaki uluslararası fonların devreye girmesiyle inşaat - konut sektöründe hareketlenme, istihdamda artış ve ekonomik canlanma bekleniyor. Konutta ciddi açığı bulunan Türkiye, bu sistemle güvenceli, denetim altında, kaliteli konutların, süratle üretildiği, uzun vadelerle satıldığı, insanların, insanca konutlarda yaşadığı bir ülke olacak. Tutulu Satış'ta da ilk hamle kamudan geliyor. Darısı özellerin, ecnebi şirket, banka ve fonların başına. Yüzde 28 kira artışıyla ülke ekonomisini, enflasyonu riske eden 'enflasyondan, memleket ekonomisinden bana ne, isterim arkadaş, oturuyorsan, otur, oturmuyorsan çık, oğlum gelecek, kızım evleniyor, kendim oturacam' bahanelerine sığınıp, yeni kontratta kirayı katlayan ev sahiplerine ise Tutulu Satış kötü haber!
* * *
IMF anlaşması ve 17 Aralık sonrası çıkacak bir müzakere kararı da bankacılık sektörünü hareketlendirecek. İlk işaret Şekerbank'dan geldi. Şekerbank, Hollanda menşeyli Rabobank'a (Rabo mu, Robo, Raba mı, Roba mı? Öyle ki, dünkü gazetelerde, aynı haber içinde bile bankanın adı farklı farklı yazılmıştı) hisse satışı görüşmelerine başladı. Hollanda'nın, dünya çapında bir 'kooperatif' bankası Rabobank. Şekerbank'ın da Pancar Üreticileri, Tarım Satış Kooperatifleri Birliği'nden kaynaklanan kısmi 'kooperatif' yapısı var. Hasan Basri Göktan yönetiminde 'istikrarlı' büyüme ve gelişmesini sürdüren, krizleri hasarsız atlatan Şekerbank, Genel Müdürlüğü'nü de İstanbul'a taşıyıp, yeni açılımlara, atılımlara yöneldi. Şimdi 'dışa açılma, enternasyonelleşme' adımları atıyor. Rabobank, Türkiye bankacılık piyasasına girmeye kararlı. Tarımsal krediler, kooperatif kredileri, Tutulu Satış, bireysel bankacılık gibi alanlarda da uluslararası 'uzmanlığı' ve iddiası var. Rabobank-Şekerbank görüşmeleri, bankacılık sektöründe yeni gelişmelerin habercisi. HSBC, Bank Europa ve şimdi de, Citibank, geçenlerde BDDK'dan Ticari Bankacılık Lisansı alan Deutsche Bank, Koç Finans'ın ortağı Uni Credito, Garanti ile iki kez nikah hamlesi yapan Banca İntesa ve daha birçok yabancı banka sektöre girmek, ortak bulmak, banka almak, Türkiye'de faaliyetlerini büyütmek, Türkiye üzerinden ortadoğu, Orta Asya ve bölge pazarlarına açılmak için sırada. Satış sürecindeki Yapı Kredi, pekçoğunun iştahını kabartıyor. Rus bankalarını unutmayın. Rusya'dan bankacılık sektörüne büyük kaynak, büyük sürprizler gelebilir ona göre. Bir de tabii Körfez sermayesi, Türkiye'de banka peşinde. Yakında bankacılık sektöründe çok şey olacak, çok hareket, çok bereket olacak, çok, çok!
|
