Eski ve Yeni Sistem: 1479 Sayılı Bağ-Kur Kanunu 08.09.1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 4447 Sayılı Kanun ile değiştirilmişti. Bu değişimden emekli aylığı bağlanmasının yanında hesaplamalar da etkilendi

Eski sistem

31.12.1999'a kadar geçerli olan eski sisteme göre emekli aylığı hesaplaması aşağıdaki maddelere göre yapılıyordu.

'Yaşlılık aylığının hesaplanması:

MADDE 36 - Yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalılara en son prim ödediği gelir basamağında en az bir tam yıl prim ödemesi koşuluyla bulunduğu basamağın % 70'i oranında aylık gelir hesaplanır. Bulunduğu gelir basamak primini bir yıl ödememişse bir önceki basamak üzerinden aylık gelir hesaplanır. Bu oran 25 yıldan fazla prim ödenmiş olması halinde fazla olan her tam yıl için % 1, kadın ise 50, erkek ise 55 yaşlarından sonra sigortalılığa devamda fazla olan her tam yaş içinde ayrıca % 1 artırılır

35 inci maddenin (b) ve (c) fıkralarına göre bağlanacak aylıklarda ise primi ödenmemiş 25 yıldan az her tam yıl için % 1 indirim yapılır, Yaşlılık aylığı her halde, % 90 oranını aşamaz.

Yaşlılık Aylığının Başlangıcı:

MADDE 37 - Yaşlılık aylığı, sigortalının, aylık bağlanması için Kurumda yazılı istekte bulunduğu tarihi takip eden ay başından başlar. '

Emekli Aylığına Esas Alınan Gelir

Sigortalının en son prim ödediği basamakta en az tam bir yıl prim ödemesi halinde bu basamağın geliri (Tablodan Bulunur) esas alınıyordu.

Aylık Bağlama Oranı; eski sistemde aylık bağlama oranı normalde basamağın gelirinin %70'dir. Ancak bu oran 25 tam yıl için geçerlidir, eğer 25 tam yıldan fazla prim ödenmiş ise fazla ödenmiş her bir tam yıl için bu oran %1 arttırıldığı gibi %1'den az ödenen her bir yıl için de %1 indirilir.

Ayrıca; kadın ise 50 ve erkek ise 55 yaşından büyük olanlar için bu yaşlardan büyük olduğu her tam yaş için de %1 arttırılır. (Küçük ise azaltılmaz.)

Yeni sistem

4447 Sayılı Kanun ile değişik ve 01.01.2000'den sonraki dönem için geçerli olan 36. maddeye göre Yaşlılık (Emeklilik) Aylığının Hesaplanması aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.

Yaşlılık aylığının hesaplanması:

Madde 36 - (Değişik:25/8/1999-4447/29 md.) (Yürürlük tarihi:01.01.2000)

Yaşlılık aylığı, sigortalının, sigortalılık süresi içinde aylar itibariyle prim ödediği gelir basamaklarının, bu basamaklardaki prim ödeme süreleri de dikkate alınarak, aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir tablosu üzerinden hesaplanacak ağırlıklı ortalamanın aylık bağlama oranı ile çarpılması suretiyle hesaplanır. Aylık bağlama oranı; sigortalının toplam sigortalılık süresinin ilk on tam yılının her bir yılı için %3,5 takip eden onbeş tam yılın her bir yılı için %2 ve yirmibeş yıldan fazla her bir tam yıl için %1,5 oranlarının toplamıdır.

Birinci ve ikinci fıkralara göre hesaplanan yaşlılık aylığı, ayrıca, gelir tablosunun son olarak değiştirildiği ay ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen her ay için, Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim oranları kadar artırılır.

Bu Kanuna göre bağlanan yaşlılık, malüllük ve ölüm aylıkları, her ay bir önceki aya göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim oranları kadar artırılır.

Yeni Sistem ile;

Hem aylık hesaplama sistemini değiştirmiş hem de aylık bağlama oranını değiştirmiştir. Ancak bu sistem tamamiyle 01.01.2000'den sonra sosyal güvenlik sistemine dahil olanlar için geçerlidir.

Bu sisteme göre,

Yaşlılık aylığı sigortalının, 01.01.2000'den sonraki sigortalılık süresi içinde aylar itibariyle prim ödediği gelir basamaklarının, bu basamaklardaki prim ödeme süreleri de dikkate alınarak, aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir tablosu üzerinden hesaplanacak ağırlıklı ortalamanın aylık bağlama oranı ile çarpılması suretiyle hesaplanacaktır.

Aylık Bağlama Oranı; sigortalının toplam sigortalılık süresinin ilk on tam yılının her bir yılı için %3.5, takip eden on beş tam yılın her bir yılı için %2 ve yirmi beş yıldan fazla her bir tam yıl için %1.5 oranlarının toplamıdır.

Aylıkların Arttırılması

Hesaplanan yaşlılık aylığı, ayrıca gelir tablosunun son olarak değiştirildiği ay ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen her ay için DİE tarafından açıklanan TÜFE değişim oranları kadar arttırılır. Bu Kanuna göre bağlanan yaşlılık, malüllük ve ölüm aylıkları DİE tarafından açıklanan TÜFE değişim oranları kadar arttırılır.

Karma sistem

01.01.2000'den önce sigortalı olan ve 01.01.2000'den sonra emekli aylığı için başvuracak sigortalıların aylıklarının hesaplanması için 1479 Sayılı Kanuna Geçici Madde eklenmiş olup aşağıdaki gibidir.

'Geçici Madde 11- (Ek: 25/8/1999-4447/39 md.) (Yürürlük Tarihi:01.01.2000)

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bağlanan malüllük, yaşlılık ve ölüm aylıkları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ödenen son aylık tutarlar esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra 36'ncı maddenin son fıkrası hükmüne göre artırılarak ödenir. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlara bağlanacak yaşlılık aylığı;

a) Sigortalının, aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce bulunduğu gelir basamağının aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir tablosundaki değeri üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sigortalılık süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı olarak hesaplanan tutarı ile,

b) Sigortalının, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık başlangıç tarihi arasında aylar itibariyle prim ödediği gelir basamaklarının bu basamaklardaki prim ödeme süreleri de dikkate alınarak, aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir basamakları üzerinden hesaplanacak ağırlıklı ortalamasının, aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınmak suretiyle bu Kanunun 36'ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre bulunacak aylık bağlama oranı üzerinden hesaplanan aylığın, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra geçen sigortalılık süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı olarak hesaplanan tutarı, toplamıdır. Bu şekilde hesaplanan aylık, bu Kanunun 36'ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre artırılır.

İkinci fıkraya göre bağlanacak aylık, sigortalının aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce bulunduğu gelir basamağı üzerinden bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim oranı kadar artırılmış tutarından az olamaz.

Bu kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olanlara bağlanacak malüllük ve ölüm aylıkları, sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra sigortalılık süresinin bulunması halinde, bu süreler esas alınarak hesaplanır.'