İstanbul 'da yaşayan ANADOLU

En büyük tekel Hemseriler

İstanbul'a göçenler iş bulmak için hemşeri dayanışmasını devreye soktu. Bunun sonucunda bazı iş kolları ve meslekler aynı yerden gelenlerin eline geçti

Göçler sonucu İstanbul'da belli meslek ve işkollarında 'hemşeri' tekeli oluştu. Önceden gelenler, sonradan gelen hemşerilerine kendi iş kollarında yer açtı. 'Hemşeri dayanışması'nın sonucu olarak bazı meslekler veya sektörler sadece aynı yerden gelenlerden sorulur oldu.

İş kollarında hemşeri tekelinin oluşmasında durmadan devam eden göçün de etkisi oldu. Göç nedeniyle giderek güçlenen yeni İstanbullular, hem kendilerine yeni iş imkanları yarattı, hem de bazı sektörleri ele geçirdi.

Örneğin İstanbul'da daima karlı bir yatırım olarak görülen inşaatçılık 1950'li yıllarda azınlıkların elindeydi. Bir süre sonra Karadenizliler ve Kayserililer bu mesleğe soyundu. 1970'li yıllarda inşaat sektöründe özellikle Trabzonlular adlarını duyurdu. 1980'li yıllardan sonra Karadenizliler bu meslekten yavaş yavaş ellerini çekerken son dönemde Doğu ve Güneydoğulular arttı.

DUVAR İŞÇİLİĞİ

İnşaat sektöründe demir işlerini genellikle Gümüşhane ve Kırşehirliler, duvar işlerini Gümüşhane, Bayburt ve Artvinliler, sıva ve boya işlerini de Kayseri, Erzincan ve Gümüşhaneliler yapıyor. Son dönemlerde Kars ve Vanlılar da inşaat işçiliğine el attı.

SIVACILIK VE BOYACILIK

Sıvacılık ve boya işlerini ise Kayserililer, Karslılar ve Vanlılar yürütüyor. Sayıları hakkında ise net bir bilgi yok.

BAR VE PAVYONCULUK

İstanbul pavyonları, Bitlis ve Siirtliler'in tekelinde. Pavyon sahipleri, personeli hemşerileri arasından seçiyor. Önceleri Rumlar'ın hakimiyetinde olan meyhaneler de Karadenizliler'in eline geçti. Karadenizliler, açtıkları taverna ve gece kulüpleriyle bu mesleği Rumlar'ın elinden aldı.

PİYANGO BAYİLİĞİ

Sayısal Loto, Spor Toto, Milli Piyango gibi talih oyunlarının bayilikleri genellikle İnebolulular'ın elinde. Her beş piyango bayiinden birisi İnebolulu.

FIRINCILIK

'Fırıncılar nereden çıkar?' diye bir soru sorarsanız alacağınız yanıt, Rize'dir. İstanbul'da fırınların yüzde 70'i Rizeliler'in elinde. Yüzde 25'ini ise Safranbolulular oluşturuyor. Hemşinliler pastacılıkta, Çayelililer francala ekmekte uzman.

KAHVEHANE İŞLETMECİLİĞİ

İstanbul'da halen 70 bine yakın kahvehane var. 50 yıl öncesine kadar kahvehanelerin büyük bölümünü İran'dan gelenler işletiyordu. Bunları Erzincan'ın Kemah İlçesi'nden gelenler devraldı. Son 20 yıldır Pötürgeliler'in kahveciliğe el atmasıyla hakimiyet Malatyalılar'a geçti.

KAPICILIK

Her beş apartmandan birisinin kapıcısı Kastamonulu. Sayıları iki yüz bine yaklaşan kapıcılar kendi sendikalarını da kurdu. Kapıcılar genellikle Taşköprü'den çıkıyor. Onları Kars'ın Göle ve Hanak İlçeleri izlerken Sivaslılar, Amasyalılar, Zonguldak ve Tokatlılar da bulunuyor.

PAZARCILIK

Anadolu yakasındaki pazarlar, Sivas, Kars ve Ankara'nın Güdül İlçesi'nden gelenlerin hakimiyetinde bulunuyor. Rumeli yakasında ise Siirtliler ve Niğdeliler pazarcılık yapıyor. Bir grup diğer grubun 'etki alanı'na sızmıyor veya müdahale etmiyor.

LOKANTACILIK

Lokantaların geneli Trabzonlular'ın ve Rizeliler'in elinde. Son 10 yıl içinde sayıları hızla artan kafeteryalarda ise özellikle yurtdışından gelen 'gurbetçiler' ile Egeliler egemen. Aşcılık ve lokantacılıkta da Bolu Mengenliler söz sahibi.

KÖFTECİLİK VE KEBAPÇILIK

Köftecilik mesleğinde Adapazarı

Bursa ve Tekirdağlılar ağırlıkta. İnebolu köfteciliği ise İnebolulular'da. Kebapçılıkta Gaziantep, Şanlıurfa ve Diyarbakırlılar ezici çoğunluğu oluşturuyor.

KABZIMALLIK

Kabzımallar, kısa süre öncesine kadar Siirtliler'in elindeydi. Büyük oranda paraların döndüğü bu sektörü elinde tutan Siirtliler, yerlerini iyi eğitim almış çocuklarına bırakmaya başladı. Üniversite mezunu, dil bilen genç kabzımallar, uluslararası borsaları yakından takip ediyor, ithalat ve ihracat yapıyor.

KUYUMCULUK-DÖVİZCİLİK

Kapalıçarşı'da yoğunlaşan kuyumcuların sayısı İstanbul genelinde beş bine ulaştı. Bilezik işini Trabzon, Rize ve Erzurumlular, döviz işini Kilisliler, zincir ve taş işini de Mardinliler yürütüyor. Pırlantacılık ise Ermeni ustaların uzmanlık alanını oluşturuyor.

YORGANCILIK VE KALAYCILIK

Yorgancıların ve kalaycıların sayıları yok denecek kadar azaldı. 10 yıl öncesine kadar her semtte görülebilecek yorgancıları ve kalaycıları, artık bulmak çok zor. Sadece belli semtlerde bulunan yorgancılar ve kalaycılar, çoğunlukla Maçkalı.

KURUYEMİŞÇİLİK

Kuruyemişçilik, Çankırılılar'ın elinde. İstanbul'un hemen hemen her ilçesinde çok sayıda kuruyemişçiyle karşılaşmamız mümkün. Özellikle Ortakazalılar bu mesleğin erbabı. Fakat son 10 yıldır Malatyalılar da kuruyemişçiliğe el attı.

MANAVLIK

Manavcılık da İstanbul'da geçerli bir meslek. Bu mesleği genellikle Konya ve Niğdeliler sürdürüyor. Malatyalılar da son zamanlarda bu mesleği icra etmeye başladı.

HAMALLIK

Hamallar, özellikle halde ve Tahtakale piyasasında bulunuyor. Tahtakaledeki hamalların bir derneği de var. Genellikle kendi hemşerilerini bu mesleğe dahil eden hamalların yüzde 50'si Malatyalı. Geriye kalanını Ağrılılar, Siirtliler, Bingöllüler ve Karslılar oluşturuyor.

MİNİBÜSÇÜLÜK

En fazla Rizeliler ve Trabzonlular olmak üzere, Gümüşhaneliler, Bayburtlular, Mardinliler ve Kastamonulular minibüs şoförlüğü yapıyor. (Üç yıl önceki verilere göre İstanbul'da yaklaşık 5 bin 500 minibüs çalışıyor.)

KASAPLIK

Kasaplık, Erzincan Kemaliyeliler'e ait. Son zamanlarda Kırşehirliler de bu mesleğe el attı. Sayıları 10 bini bulan kasapların yanında ciğerciler de Arnavutlar'dan ve Bayburtlular'dan çıkıyor.