Arjantin kabusu

Tam 'İşler yoluna girdi' derken başımıza şimdi de okyanus ötesi bir bela çıktı. Siyasi oyunlar Arjantin'i çökertince, siyasilere güven duymayan piyasalar da alt üst oldu

BORÇ ÖDEYEMEZ HALE GELDİ

TELEKOM krizinin yarattığı sarsıntıyı atlatmaya çalışan Türkiye'ye, son darbe Güney Amerika'dan geldi. 'Arjantin'in Derviş'i olarak tanınan Cavallo'nun programı siyasi oyunlarla delindi, ekonomi tepetaklak oldu. Şok dalgaları bir anda bütün dünyaya yayıldı.

GÜVENSİZLİK BORSAYI VURDU

DÜNYADAKİ gelişmeler, siyasetin ekonomi üzerinde baskı kurduğu ülkemizi de olumsuz etkiledi. Politikacılara duyulan güvensizlik krizin etkisini derinleştirdi. Dolar 1 milyon 380 bine fırladı. Borsa endeksi 739 puan gerileyerek 8730 puandan kapandı.

FELAKETTEN DERS ALALIM

PİYASALAR krizi şöyle yorumladı: Arjantin siyasi oyunların faturasını iflas ederek ödedi. Hükümet, programa siyasi desteğini göstermeli, bakanlar kavgayı bırakıp, uygulamaları eksiksiz yerine getirmeli. Yoksa Türkiye de aynı sonla karşılaşacak.

Arjantin kabusu!

Önce Türk Telekom krizi ardından da BDDK'nın 5 bankaya el koymasıyla sarsılan para piyasalarına son darbe Arjantin'den geldi. Borsa yüzde 7.8 değer kaybetti, dolar 1 milyon 380 bin lirayı gördü.

Yılbaşından bu yana bir türlü toparlanamayan İMKB'ye darbe üstüne darbe geliyor. Önceki gün BDDK'nın 5 bankaya el koymasıyla yoğun satışlara sahne olan borsa, dün de Arjantin'den gelen olumsuz haberlerin yoğun bir yabancı satışına dönüşmesi nedeniyle Nisan ayından bu yana en düşük seviyesine geldi. Borsa düne oranla 739 puanlık bir kayıpla günü 8730 puandan tamamladı. Hisse senetleri yüzde 7.8 oranında değer kaybederken, işlem hacmi yaklaşık 387 trilyon lira civarında gerçekleşti. Borsa ikinci seansta en düşük 8 bin 635 seviyesini gördü. Satışlarda, dolarda yaşanan artışla birlikte, Arjantin ve diğer gelişmekte olan ülkelerdeki olumsuz haberlerlerin yoğun rol aldığı gözlendi. Özellikle uzun vadeli yabancı yatırımcıların portföylerini bozdukları ve dolara geçiş yaptıkları ifade edildi. Ancak bir başka ilginç gelişme de S&P'nin Türkiye'nin görünümünü negatife çevirmesiyle yaşandı. Haberin borsanın kapanışından sonra gelmesine rağmen, yabancıların bu gelişmeyi daha önceden haber alarak, ikinci seansta satış yapmış olabilecekleri de bazı kesimler tarafından dile getirildi.

Uzmanlar dünkü düşüşten sonra borsanın bugün de düşüşle açılabileceğine dikkat çekerken, yeterli para girişi olmaması sebebiyle hacmin düşük olduğuna dikkat çektiler. Uzmanlara göre, yabancılar ve fonların satışlara devam etmesi halinde endeks 8 bin 200 seviyelerini görebilir.

Dolar tırmanışa geçti

Döviz piyasası güne Merkez Bankası'nın 150 milyon dolarlık döviz satış ihalesiyle başladı. Ancak buna rağmen dolardaki artış durdurulamadı. Dolar öğleden sonra önce 1 milyon 350 bin seviyesini gördü. Merkez Bankası bunun üzerine öğleden sonra ikinci bir ihale daha düzenledi ve burada da 66 milyon dolarlık bir satış gerçekleşti. Bu ihalede dolar kuru 1 milyon 334 bin lira oldu. Ancak bu ihaleye rağmen dolar serbest piyasada yükselişini sürdürdü ve akşamüstü serbest piyasada dolar 1 milyon 380 bine kadar çıktı. Daha sonra hafif bir toparlanmaya giren dolar günü 1 milyon 350 bin lira seviyelerinden kapadı.

h11.jpg

Hemen paniğe kapılmayın

Borsa son 4 ayın en düşük seviyesine gerileyerek 0.7 sent'e inmiş durumda. Bu da yeni fırsat yaratıyor.

S&P darbesi

Kredi derecelendirme (rating) kuruluşlarından Standard and Poor's (S&P), Türkiye'nin kredi notunu değiştirmezken, uzun vadeli genel görünümünü durağandan negatife çevirdi. S&P, Türkiye'nin uzun ve kısa vadeli (-)B olan, yabancı para cinsinden de C olan notunu ise teyit etti. Kuruluş yaptığı açıklamada, IMF'in 8'inci gözden geçirmeyi bugün tamamlaması ve Dünya Bankası'nın iki krediyi onaylamasının beklenmesine rağmen görünümdeki değişikliğin programın önündeki riskleri artırdığını ve kredi notunun bir yıl içinde aşağı indirebileceğini gösterdiğini belirtti. Açıklamada, programın uygulamasındaki son kaymaların piyasanın hükümete olan güvenini sarstığı ve reel faiz oranlarını öngörülenin üstünde tuttuğu belirtilirken, hükümetin yakında piyasalara yönelik güvenini yeniden kazanması halinde, görünümün durağan olarak teyit edilebileceği belirtildi.

Yeni bir kriz mi?

Arjantin'in Derviş'i siyasetçi kurbanı

Arjantin de Türkiye gibi çalkantılar yaşarken, Maliye Bakanı Domingo Cavallo'nun da başı zorda. Geçtiğimiz günlerde Devlet Başkanı Carlos Menem'in yarattığı sıkıntılarla kriz sinyalleri veren ekonomi, tıpkı bizde olduğu gibi Cavallo'nun istifa edeceği söylentileriyle iyice kötüye gitmişti. Dün yine bizdeki gibi Arjantin Hazine'si 850 milyon dolarlık büyük bir itfa gerçekleştirmişti. Ve bu itfa sonucu ortaya çıkan faiz, tarihin en yüksek faiz oranı olarak ortaya çıkmıştı. Faizlerin yüksekliği, denk bütçenin yakalanmasını zorlaştırmış ve ülke krize doğru yelken açmıştı. IMF'nin en kısa zamanda Arjantin için acil bir toplantı yapması bekleniyor.

Dünya sallandı

Arjantin'de yaşanan olumsuz gelişmeler Türkiye ile birlikte tüm gelişmekte olan piyasaları etkisi altına aldı. Arjantin`in dış borç ödemelerini yerine getiremeyebileceği ve olası bir devalüasyon ihtimalinin yeniden endişe yaratması sonucu, Avrupa, Ortadoğu ve Afrika`daki yükselen pazarlarda bono, tahvil, döviz ve menkul kıymetler borsalarında düşüşler kaydedildi. Arjantin'de önceki gün dış piyasalarında oldukça önem verdiği 81 günlük bir ihale düzenlenmiş ve bu ihale sonucu faizler, 1996 yılından bu yana en yüksek seviyeye çıkmıştı. Bu sonuç yabancıların, gelişmekte olan piyasalara olan güvenini azaltmıştı. Arjantin borsası dün akşam saatlerindeki açılışta yüzde 3.9 oranında değer kaybetti. Türkiye`nin de aralarında yer aldığı gelişmekte olan piyasalar denilen ülkelerde yaşanan Arjantin endişesi, Türk Lirası'nın yanısıra Polonya Zloti'si ve Güney Afrika`nın para birimi 'rand' başta olmak üzere, ulusal para birimlerinin değer kaybına neden oldu. Polonya Zlotisi yüzde 4 değer kaybederek dolar karşısındaki değeri son yedi ayın en düşük düzeyine indi. Güney Afrika para birimi rand da 8 sent değer kaybetti, 1 dolar 8.3350 randa çıktı. Bu arada Arjantin komşularını da sarstı. Brezilya para primi 'real', dün akşam saatlerindeki açılışta dolar karşısında yüzde 2.9 oranında değer kaybederek, tarihinin en düşük seviyesine indi. Aynı kayıp Meksika Pezo'sunda da yaşandı. Bu arada olumsuz gelişmeler dünyanın diğer ucundaki Uzakdoğu piyasalarında da gözleniyor. Singapur Doları son 11 yılın, Tayvan doları ise 37 ayın en düşük seviyelerine gerilediler.