Türkiye'deki kutuplaşma etnik değil siyasi

Adil Gür, Türkiye'nin siyasi nabzını Akşam'a değerlendirdi
solman2 Adil Gür, Türkiye'nin gündeminin her an değiştiğini söylerken şu saptamada bulunuyor; '2008 Şubat'ından itibaren Türkiye'de gündem o kadar hızlı değişiyor ve gündem konuları seçmen tercihlerini o kadar etkiliyor ki, değil 1 yıl sonrası için, 1 ay sonrası için bile bugünden şu olacaktır, demek pek mümkün görünmüyor.' Adil Gür, Türkiye'nin siyasi gündemini, seçmen eğilimlerini, siyasi partilerin durumlarını AKŞAM'a değerlendirdi.
MEHTER ADIMI GİBİ, 2 İLERİ 1 GERİ
Zamanında veya erken yapılacak bir milletvekili seçiminde bizi nasıl bir tablo bekliyor?
2008 Şubat'ına kadarki araştırmalarımızda siyasi partilerin oylarının, mehter adımları gibi 2 ileri 1 geri gittiğini görüyorduk. Bu nedenle orta ve uzun vadeli projeksiyonlarda ve tahminlerde bulunmak açıkçası çok daha kolaydı. 2008 Şubat'ından itibaren Türkiye'de gündem o kadar hızlı değişiyor ve gündem konuları seçmen tercihlerini o kadar etkiliyor ki, değil 1 yıl sonrası için, 1 ay sonrası için bile bugünden şu olacaktır, demek pek mümkün görünmüyor. Bu nedenle geçtiğimiz hafta bir seçim olsaydı ne olurdu diye konuşmak, sanıyorum daha doğru olacaktır.
İŞSİZLİK SORUN, SAĞLIKTA BAŞARI
Ekonomi, seçim sonuçlarını nasıl etkiler?
Seçmenin % 25-30'u ideolojik-etnik-mezhepsel nedenlerle oy verirken yaklaşık % 70'i ekonomiye ve ülkenin temel sorunlarına bakarak oy veriyor. Özellikle işsizlik son 2 yıldır Türkiye'nin en önemli sorunu. Son 2 yıldır ekonomi yönetiminden seçmenlerin çoğunluğu şikayetçi. Ama özellikle sağlık alanındaki icraatları, seçmen nezdinde en başarılı uygulama. Okullarda ücretsiz defter-kitap, ihtiyaç sahiplerine yardımlar, TOKİ'ler, duble yollar yine hükümetin başarılı uygulamaları arasında sayılıyor.
TERÖR İKTİDARI HEP ETKİLER
Açılım süreci ve artan PKK terörü seçim sonuçlarını nasıl etkiler?
Terördeki artış dünyanın her tarafında iktidarları olumsuz etkiler, bu doğaldır. Kimi etkilediğinden daha çok, yani siyasi yansımalarından öte, terör halkı karamsarlığa ve mutsuzluğa itmektedir.
KILIÇDAROĞLU RÜZGARI
Kılıçdaroğlu ile birlikte değişim CHP'nin oy oranını nasıl etkiledi?
Kılıçdaroğlu ile birlikte CHP'de esen değişim rüzgarı özellikle siyasetten ümidini kesmiş olan 'sandığa gitmeyeceğim, boş oy vereceğim' diyen seçmenlerde bir umut yarattı. Daha doğrusu uzunca bir süredir ilk defa 'bir iktidar alternatifi olabilir mi' algısı yarattı ve CHP oylarını hızla yukarılara doğru taşıdı. Rüzgar yavaşlasa da hala
sürüyor. Ancak, yeni gelen bu seçmenin son dönemlerde kafası oldukça karışık.
CHP seçmeninin neden kafası karıştı?
CHP'deki değişim, 'bu parti Batılı anlamda bir sosyal demokrat parti mi oluyor' heyecanını yarattı. Ancak arada bir geri adım atan, partide aykırı seslere tahammül edemeyen bir görüntü, parti içi çekişme haberleri, 'CHP değişiyor sanmıştık ama değişmiyor mu acaba' tereddütünü yarattı.
NE AVANTAJ NE DE DEZAVANTAJ
Kılıçdaroğlu'nun etnik ve mezhepsel farklılığı CHP için avantaj mı?
Ne avantaj ne de dezavantaj. Son dönemdeki bir araştırmamızda gördük ki; bu ülkede ne etnik ne de mezhepsel bir kutuplaşma yok. Bu ülkede tek ve en önemli kutuplaşma siyasi kutuplaşma. Beyaza siyah, siyaha beyaz diyecek kadar siyasi bir kutuplaşma var bu ülkede. Toplam seçmenin % 70'inden fazlası 'CHP liderinin alevi olması benim oyumu hiç etkilemez' derken, yaklaşık %10'u 'olumlu etkiler', %18'i ise 'olumsuz etkiler' demiştir. Yani Kılıçdaroğlu'nun alevi olması toplam seçmenin sadece %18'inin oyunu olumsuz etkilemektedir. CHP'ye oy vereceğim diyenlerde ise yok denecek kadar azdır.
CHP, MHP'den oy aldı mı, MHP ne yapmalı?
Evet, eskiden çeşitli nedenlerle CHP yönetimine kızan bu nedenle CHP yerine MHP'ye oy veren % 2-3 civarındaki seçmen Kılıçdaroğlu ile birlikte MHP'den CHP'ye yöneldi. Orta ve uzun vadede sağda ve solda yarışan 2 partide oyların toplanma ihtimali MHP'yi sıkıntıya sokabilir. Bu nedenle MHP'nin kendisine hiç de uzak olmayan Orta Anadolu'da yaşayan dindar ve muhafazakar seçmenlerden oy alabilecek politikalar geliştirmesi lazım bana göre...
SARIGÜL'ÜN OYLARI CHP VE DSP'YE
Mustafa Sarıgül parti kurmaktan vazgeçtiğini açıkladı. Sarıgül'ün oyları nereye gitti?
Kılıçdaroğlu ile birlikte TDH'daki CHP kökenli oylar zaten CHP'ye gitti. Dolayısıyla 'vazgeçtim açıklaması'ndan en fazla DSP olumlu etkilenecektir. Çünkü hareketin önemli bir bölümü özellikle teşkilatlarda DSP kökenliydi. Özetle Sarıgül'ün 'vazgeçtim' açıklaması en fazla DSP'ye, sonra da az oranda CHP dışındaki partilere olumlu yansıyacaktır.
Oy oranlarıyla ilgili temkinli konuşuyorsunuz?
Ortada bir seçim yok, seçim sürecine girmeden özellikle oy oranı az partilerin oy oranları ile ilgili konuşmak doğru değil. Kaldı ki seçim süreci dışında yapılan araştırmalarda, diğer partilerin oy toplamı şu kadar denir. Diğerlerin toplamı anketlerde hiçbir zaman % 3-5'i geçmez. Halbuki bu diğer dediğimiz partiler, sandık vatandaşın önüne geldiğinde toplamda %10-15 civarında oy alır. 2400 kişiyle yaptığınız araştırmalarda, bu partilerin oy oranlarını, hele seçim dönemi dışında doğru tespit etmeniz pek mümkün değildir. Bu nedenle oy oranları ile ilgili konuşup kimseye haksızlık etmek istemem.

SEÇİMDEN ÖNCE KİMSE ELİNİ TAŞIN ALTINA KOYMAZ
Açılım sürecinin kötü yönetilmesi iktidar oylarını Ekim- Kasım 2009 döneminde % 30'lara kadar geriletti. Bugün hala 'açılım devam ediyor, sonuna kadar arkasındayız' dense de yaklaşan seçim sürecinde bu sorunun çözümü için hiçbir somut adımın atılabileceğini sanmıyorum. Bugün Türkiye'de bu sorunun çözümü için hangi adımların atılması gerektiğini çoğu kişi biliyor ama seçim kaygısıyla kimse elini taşın altına koyamıyor, cesaretle söyleyemiyor. Bunun için de kimseye kızmamak gerek. Kastettiğim sadece iktidar değil, iktidarıyla muhalefetiyle seçimden önce kimse elini taşın altına koymaz, koyamaz. Hele bir de artan PKK terörü dikkate alındığında, dile getirmeye dahi cesaret edilmesi zor görünüyor.

FARKLILIK AK PARTİ'NİN ZENGİNLİĞİ
Bugün AK Parti, farklı isim ve farklı söylemlerle farklı kitlelere hitap ediyor. Örneğin Bülent Arınç farklı bir şey söylüyor, Hüseyin Çelik farklı veya Egemen Bağış daha farklı bir şey söylüyor. Dolayısıyla farklı kitlelere farklı mesajlar veriyorlar. Bir siyasi partide farklı görüşlerin olması o partiyle ilgili bir ilkesizlik algısı yaratmıyor aksine zenginlik ifade ediyor. Zaten geniş kitlelere hitap etmenin yolu da bu zenginlikten geçiyor. Özetle CHP iktidar alternatifi olmak istiyorsa aykırı seslere tahammül etmeli hatta fazla sayıda aykırı ses ile zenginleşmelidir. Bu söylediklerim demek değil ki CHP temel ilkelerinden vazgeçsin anlamına gelmemeli.

SEÇMEN ÇABUK ETKİLENİYOR
Elİmdekİ araştırma verilerine bakarak şunu söyleyebilirim; 'Geçtiğimiz haftalarda bir seçim olsaydı bu seçimden tek başına bir iktidar çıkması bana göre zor görünüyordu.' Yani o günlerde kuvvetle muhtemel koalisyon modelleri ile uyanacaktık. Seçime kadar geçecek süreç, yeniden bir tek parti iktidarını gündeme getirebilir. Burası gündemi dolayısıyla siyaseti hızlı değişen ve dolayısıyla seçmenleri çabuk etkilenen Türkiye, her şey olabilir.

TERCİHLER ÇOK FARKLI
HIzlI değişen seçmen tercihlerine birkaç örnekse; açılım sürecinin başlangıcında tercihler farklı, Habur görüntüleriyle tercihler tamamen farklı. Meclis'teki anayasa maratonu sırasında tercihler farklı, CHP'deki genel başkan değişikliği döneminde farklı. İsrail ve Gazze tartışmalarının başlangıcında farklı, sonunda farklı. Özetle; bundan sonra da çok farklı tablolarla karşılaşabileceğiz.

ALTERNATİF ÖNEMLİ
Önümüzdekİ genel seçimlerde seçmen tercihlerini belirleyecek ana tema, yine ekonomi olacaktır. Bu sadece ülkemize özgü bir durum değil. Dünyanın her yerinde seçim sonuçlarını ağırlıklı olarak ekonomi belirler. Aksini düşünenler siyaset ve ekonomi bilimini bilmiyor, demektir. Ama şu da unutulmamalı ki, seçim sonuçlarını ekonomi belirliyor ancak oy verilecek partinin de oy verilebir olması lazım. Yani alternatifler önemli. Bazen alternatifsizlik, ekonomideki önemli kırılmalar oranında seçmen tercihlerini değiştiremiyor.

BDP OYUNU ARTIRDI
AçIlIm sürecinin başarısız olmasıyla birlikte BDP, hem bölgede oyunu artırdı hem de Kürt kökenli seçmenlerin yoğun olarak yaşadığı büyük şehirlerde (İstanbul- Adana- Mersin- Antalya- İzmir gibi...) oy alabilir hale geldi. Araştırmalarda gördüğüm BDP'nin oyu bugün % 7'ler mertebesinde.

CHP, DSP'Yİ ETKİLEMEZ
DSP ve CHP, 2007'de secime birlikte girdiler ve % 20,8 oy aldılar. 2009'da ise seçime ayrı girdiler İl Genel Meclisi'nde toplamda % 26, belediye başkanlıklarında % 30'a yakın oy aldılar. CHP'nin yükselmesi DSP'yi küçültmüyor. Bu nedenle Rahşan Hanım'ın CHP'ye destek açıklaması DSP'yi etkilemeyecektir.

SP FARKINI ANLATMALI
Numan Kurtulmuş, sevilen, beğenilen bir lider. Önümüzdeki kurultay sonrası yeni yönetim belirleyici olacak. SP'nin AK Parti'den farkı nedir, seçmenlere iyi anlatılmalı, zaman zaman AK Parti ile aynı noktada buluşması seçmenini olumsuz etkiliyor.

DP'DE, ANAVATAN SONRASI ÖNEMLİ
Demokrat Parti, Anavatan'la birleştikten sonra özellikle teşkilatları bir türlü birleşemedi ve kaynaşamadı. Uzun süre bu sıkıntı vardı. Kongreyi yaptılar. Önümüzdeki günlerde yapacağımız araştırmalarda DP'nin durumunu daha net olarak görebileceğiz.