İktidarın mazbatasını işsizler verecek

AKŞAM, son dönemlerin en kapsamlı işsizlik araştırmasını yayınlıyor. Türkiye'de işsizlik neden artıyor? ‘Küçümsenen siyasi aktörler’in tercihleri... Eğitimli işsizlerin durumu ve iş bulma vasıtaları... İlk kez bu kadar gerçek, ilk kez bu kadar detaylarıyla mercek altında.

Özkan TEMİRAK

Türkiye’deki işsiz sayısı resmi rakamlara göre 3 milyon 400 bin. Ancak reel işsizlerin 6 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor. Bu durumun, işsizlerin seçmen davranışlarını da değiştirmesi bekleniyor. İşsizlik haritasını çıkaran A&G Araştırma Şirketi’nin sahibi Adil Gür’e göre seçimlerde belirleyici olan ekonomi. İşsizlik süresi arttıkça mutlaka parti tercihleri de değişecek

issizlik A&G Araştırma Şirketi, Demokratik Sol Parti (DSP) için 20-30 Ocak tarihleri arasında 42 ilde 3 bin 216 işsizle gerçekleştirdiği görüşmelerde Türkiye’nin işsizlik haritasını çıkardı. Bugüne kadar işsizlik ve işsizlerin sorunları hakkında yapılan en kapsamlı araştırmalardan biri olan “İş arayan işsiz kim? Sosyo- Ekonomik Demografisi” başlıklı anket Türkiye’deki işsizlerin sorunlarına mercek tutacak.
Çarpıcı sonuçlar ortaya koyan araştırmaya göre, işsizlerin yüzde 74.7’sinin hiçbir sosyal güvencesi yok. Katılımcıların yüzde 22.3’ü, altı veya bir yıldır işsizken, yüzde 12.8’i beş yıldan daha uzun süredir iş bulamadığını söylüyor. Deneklerin yüzde 41.1’inin işini kaybetme nedeni ise son bir buçuk yılda yaşanan ekonomik kriz. Araştırmada öne çıkan bulgulardan bir diğeri de işsizlerin geçim kaynaklarına ilişkin. Buna göre, her 100 işsizin 42’sinin evinde ikinci bir çalışan yok ve çevreden gelen yardımlarla hayatlarını sürdürüyorlar. Yine her 100 işsizden 40’ı kirada oturuyor. Deneklerin yaş ortalamalarının da sorgulandığı anket sonuçlarına göre, işsizlerin yüzde 26.9’u 25 ve 30 yaş arasındaki kişilerden oluşuyor. Bunu, yüzde 24.7 ile 20 ve 25 yaş arasındakiler izliyor. 30-40 yaş arasındaki işsizlerin oranı ise yüzde 24.4.

SEÇMEN TERCİHLERİ MUTLAKA DEĞİŞECEK

AraŞtIrmayI yapan A&G Araştırma Şirketinin Sahibi Adil Gür, Türkiye’de iki tip işsiz olduğunu belirterek, bunları ‘Acil iş bulmalıyım diyen gerçek mağdurlar’ ve ‘İyi bir iş fırsatı olursa çalışırım diyenler’ şeklinde sıraladı. Gür, “O nedenle işsizlik rakamları dağın görünen yüzü. Gerçek işsiz sayısı öngörülen rakamların çok üzerinde” dedi. Ekonomik krizin gelecek seçimleri belirleyecek unsur olduğuna işaret eden Gür, seçmen davranışlarını kestirmenin zor olduğunu vurguladı. Gür, “İşsizlik süresi arttıkça, işsizin parti tercihlerinde de önemli değişimler olacak. Ne krizi yönetmekle sorumlu iktidar ne de muhalefet sorunu aşmak için ortaya proje koyamıyor. Bu durum, işsizlerin ruh halini daha da bozuyor” diye konuştu.

İŞSİZLİK NEDENİ KRİZ

Araştırmada, katılımcılara ‘Neden işsiz kaldıkları’ da soruldu. Verilen yanıtlarda, son dönemde yaşanan ekonomik kriz ilk sırada yer aldı. Son altı ayda erkeklerin kadınlara oranla daha fazla işten çıkartıldıkları da araştırmanın bir başka sonucu. Kadın çalışanların işsiz kalmalarında ise maaş azlığı ve kişisel nedenlerin etkili olduğu belirlendi.

HİÇBİR SOSYAL GÜVENCELERİ YOK

Anketin en çarpıcı bölümlerinden biri de işsizlerin sosyal güvencesinin olup
olmadığının sorgulanması oldu. Buna
göre, işsizlerin yüzde 74.7’sinin herhangi bir sosyal güvencesi yok. ‘Sigortam var diyenler’ içerisinde ise eşi üzerinden
sigortalı olan işsiz kadınlar ağırlıkta.
Katılımcılara İşsizlik maaşı alıp almadıkları da soruldu. Deneklerin yüzde 93.3’lük
bölümü “Hayır işsizlik maaşı
almıyorum” yanıtını verirken,
yüzde 6,7si “evet” dedi.

TÜİK RAKAMLARI İÇ AÇICI DEĞİL

TÜRKİYE’DE 2008’in ikinci yarısından sonra büyüyen işsizlik oranı 2009 yılı başlarında yüzde 16’yı aşarak Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırdı. Bu oranla Türkiye işsizliğin dünyada en yüksek olduğu 5 ülke arasına girdi. Son TÜİK anketinde ise bu rakam ancak yüzde 13.1’e geriledi. Asıl sorun ise genç nüfustaki işsizlik. Zira 18-25 yaş arası işsizlik oranı yüzde 25’in üzerinde. Yani dört gençten biri işsiz. Ülke genelinde hiçbir sosyal güvencesi olmayan yoksullara devlet tarafından verilen Yeşil Kart sayısı da 10 milyonu aştı.

Krizden dolayı işten çıkarıldı: Yüzde 18.3
Daha önceki dönemde işten çıkarıldı: Yüzde 4.0
Krizden dolayı işyeri iflas etti: Yüzde 11.4
Krizden önce işyeri iflas etti: Yüzde 3.6
Kriz döneminde sözleşme bitti: Yüzde 10.5

HER 100 İŞSİZDEN 75’İ VASIFLI

Araştırma, işsizlerin büyük bölümünün meslek sahibi kişilerden oluştuğunu ortaya koydu.

Vasıflı işçi, zanaatkâr:     Yüzde 50.2
Kalifiye olmayan vasıfsız:     Yüzde 24.9
Üniversite mezunu vasıflı:    Yüzde 24.9

YARDIMLARLA AYAKTALAR

İşsizlerin yüzde 41.7’si evde ikinci bir çalışan olmadığını belirtirken, “Evet var” diyenlerin oranı 58.3 olarak belirlendi. İşsizlerin geçim kaynakları ise şöyle:

Aile desteği: Yüzde 50.1
Eş dost yardımı: Yüzde 21.2
Yan geliri var: Yüzde 19.3
Belediye yardımı: Yüzde 7.9
İşsizlik maaşı: Yüzde 4.3
Emekli maaşı: Yüzde 3,0

BİR YILDA REKOR ARTIŞ

Deneklere ne kadar süredir işsiz oldukları da soruldu. Verilen yanıtlarda, son bir yılda işsiz kalanlar yüzde 22.3 ile ilk sırayı aldı. Bunu yüzde 20 ile son altı ay izledi. Beş yıldan fazla süredir işsiz kalanların oranı ise yüzde ise 12.8.

YARIN:Hangi vasıtalarla, kaç liralık iş arıyor? Vasıfsız işte ve sigortasız çalışır mı? Araştırmayı yaptıran DSP lideri Masum Türker anlatıyor...