11 KASIM 2009 ÇARŞAMBA

İ.Hüseyin Yıldız huseyin.yildiz@aksam.com.tr

Lafla peynir gemisi yürümüyor

Eylül ayına ilişkin sanayi üretim endeksi yayınlandı. Veriye göre ekonomideki daralma devam ediyor. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8,6; bir önceki aya göre ise binde 2 düşmüş durumda. Yine de ekonomik durgunluğun hız keseceğine yönelik en ciddi işaretin imalat sanayi üretiminden geldiğini görüyoruz. Çünkü imalat sanayi, GSYIH'nın neredeyse dörtte birini oluşturuyor. TÜİK verilerine göre imalat sanayi üretimi; 2009'un ilk çeyreğinde yüzde 24.5, ikinci çeyreğinde yüzde 14.3, üçüncü çeyreğinde ise yüzde 9 oranında küçüldü. Baz etkisi de olsa bu küçülme oranının; dördüncü çeyrekte daha da düşük olacağı anlaşılıyor. Dolayısıyla dördüncü çeyrekte GSYIH'daki gerileme durabilir ya da küçük bir artış bile görülebilir.

Ancak küresel ekonomilerdeki iyileşmelerin etkisiyle, ya da bir önceki yılın büyük küçülme rakamlarının baz etkisiyle ortaya çıkan iyileşmeleri yeterli görmek mümkün değildir. Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, sermaye malı üretiminde yüzde 18,2'lik düşüş var. Bu durum geleceğe yönelik duyulan güvensizliğin ve belirsizliğin hala devam ettiğini göstermesi açısından önemlidir. Gerçekte bu krizden çıkışta Türkiye kendisine ait güven veren bir yol haritasını henüz ortaya koyamamıştır. Açıklanan orta vadeli ekonomik programın, ekonomiyi krizden çıkarmayı öngören bir hedefinin olduğunu söylemek pek mümkün değildir.

Bu açıdan CHP'nin hazırlamış olduğu 'Türkiye Ekonomisinin Krizi' adlı raporda önemli tespitler bulunuyor. Zaten gelişmiş ekonomiye ve ileri demokrasiye sahip bütün ülkeler, bu krizden çıkışın yollarını; iktidarı, muhalefeti, özel sektörü, meslek örgütleri hep birlikte el ele vererek aramaktadırlar. Bu konuda elbette öncelikli görev hükümete düşmektedir. Tekrar rapora dönersek; Rapordaki özellikle güvensizlik ortamına ilişkin tespitleri özetleyerek aktarmak istiyorum:

1- Krizle birlikte reel sektörün 2008 yılının aralık ayında yüzde 52,3'le dibe vuran güven endeksi, 13 ay aradan sonra ilk kez Temmuz 2009'da 100'ün üzerine çıkmış, ancak sonra tekrar düşmeye başlayarak eylül ayı itibarıyla yüzde 97,8 olarak gerçekleşmiştir.

2- Kriz boyunca tüketici güveninde de ciddi bir erime görülmüştür. Mayıs 2006'da 101,1 olan tüketici güven endeksi izleyen ayda 100'ün altına düşmüş o tarihten bu yana 100'ün üzerine çıkamamıştır.(Endeksin 100'ün altında olması kötümserliğin hakimiyetini gösterir.) Son olarak ilan edilen Ağustos 2009 itibarıyla tüketici güven endeksi hala 81,3'tür.

3- Tüketicilerin ekonomiye ilişkin güven kaybı, bu kesimin tüketim harcamalarına da yansımıştır. Sabit fiyatlarla hesaplanan özel nihai tüketim harcamaları 2008 yılının ilk çeyreğinde 179,2 milyar TL iken, 2009 yılının ilk çeyreğinde 161,9 milyar TL'ye gerilemiştir. Özel nihai tüketim harcamaları 2009 yılının ikinci çeyreğinde biraz toparlanmış (180,7 milyar TL) görünmekle beraber yine de önceki yılın aynı döneminin altında kalmıştır.

4- Yatırım iştahında radikal bir düşüş yaşanmaktadır.

5- Makine teçhizat yatırımlarında ciddi bir azalma söz konusudur.

6- Türkiye'nin ekonomik performansı 2005 yılından beri dünyadan ayrışmaktadır. 2008 yılında Türkiye yüzde 0,9 oranında büyürken, gelişmekte olan dünya ekonomileri ortalama yüzde 6,1 oranında büyümüştür. Küresel krizin en yoğun hissedildiği dönem olan 2009 yılında ise IMF tahminlerine göre gelişmekte olan ülkelerin yüzde 1,7 oranında büyümesi, buna karşılık Türkiye'nin yüzde 6,5 oranında küçülmesi beklenmektedir.

Sonuç olarak kriz sonrası büyümemizi tetikleyecek uzun hedefli reformlar ve stratejiler ortaya konmadan, günü kurtarmaya yönelik politikalarla güven ortamını tesis etmek mümkün değildir. Diyeceğim o ki, sadece 'al, ver, ekonomiye can ver' demekle peynir gemisi yürümüyor. Yürüse de bu kadar yürüyor.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.